Danıştay 4. Daire E.2025/991 K.2025/4930

Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada,... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapı ruhsatı bulunmayan (ruhsatsız) mevcut yapıda imar mevzuatına aykırı olarak esaslı iç ve dış tadilat yapıldığının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile tespiti üzerine, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacıya 519.169,70-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ...sayılı kararının ve anılan encümen kararının dayanağı niteliğindeki ...tarih ve ... sıra numaralı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu binanın en azından Nisan 2002 tarihinden bu yana (ulaşılabilen en eski tarihli uydu fotoğrafı) aynı kontur ve gabaride olacak şekilde mevcut olduğu, ayrıca dava konusu yapı tatil tutanağında binanın mevcut bir bina olduğunun belirtildiği,

ancak sokak fotoğraflarının incelenmesi sonucunda, dava konusu binadaki tüm cephe kaplamalarının, doğramaların ve yapının içinin yenilenmesi niteliğindeki aykırılığın, Mayıs 2022 tarihi sonrasında yapılmış olduğunun anlaşıldığı, dava konusu aykırılığın yapıldığı binanın imar mevzuatı uyarınca yapı niteliğinde olduğu, ancak aykırılığın kendisinin (mevcut binanın tüm cephe kaplamalarının, doğramalarının ve yapının içinin yenilenmesinin) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Yapı Ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinin son fıkrası uyarınca ruhsata tabi olmayan inşai faaliyetler kapsamında olduğu;

uyuşmazlık konusu taşınmazda yapılan eklentilerin (tüm cephe kaplamalarının, doğramalarının ve yapının içinin yenilenmesinin) basit tadilat niteliğinde olduğu ve ruhsat gerektirmeyen yapılardan olduğu; dolayısıyla dava konusu taşınmazda yapılan eklentilerin (tüm cephe kaplamalarının, doğramalarının ve yapının içinin yenilenmesinin) basit tadilat niteliğinde ve ruhsat gerektirmeyen yapılardan olması karşısında,

ruhsata tabi olmayan inşai faaliyet nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya toplam 519.169,70-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu encümen kararında ve bu kararın dayanağı niteliğindeki yapı tatil tutanağında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu yapı tatil tutanağı ve encümen kararının iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının encümen kararına ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun belirtilen kısmının reddine karar verilmiştir.

İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının yapı tatil tutanağına ilişkin kısmı yönünden ise, davanın süresinde açılmadığından esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmakla; İdare Mahkemesi kararının yapı tatil tutanağına ilişkin kısım hakkında davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile belirtilen kısmın kaldırılarak, yapı tatil tutanağı yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlık konusu yapının 22/07/1983 onanlı, 1/1.000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı'nda kısmen konut alanı, kısmen park alanı, kısmen yolda kaldığı; anılan Kanun'un geçici 4. maddesi uyarınca konut kullanımına ayrılmış ancak yapı yapılmamış yerlerde yeşil alan statüsünün uygulanacağı, dava konusu yapı tatil tutanağı ile mevcut yapıda esaslı iç ve dış tadilat yapıldığının tespit edildiği, söz konusu yapının yasallığına ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı,

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca dava konusu encümen kararı ile verilen idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı. İstanbul İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesi uyarınca tespite konu imalatların esaslı tadilat kapsamında olduğu ve yapı ruhsatı gerektirdiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan kısmi bodrum kat + zemin kat + 1. normal kat + 2. normal kattan oluşan ve yapı ruhsatı bulunmayan (ruhsatsız) mevcut yapıda, komple esaslı iç ve dış tadilat yapıldığı hususu, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca davalı idare görevlilerince düzenlenen... tarih ve ... sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiştir.

Anılan tutanak dayanak alınarak, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacıya 519.169,70-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve .../... sayılı kararı tesis edilmiştir.

Bunun üzerine, anılan yapı tatil tutanağı ile encümen kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılamaması, başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulamamasıdır. Anayasa'nın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.

Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesine göre verilecek olan para cezasının ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişi adına, bir başka ifade ile yapı sahibi adına verilmesi gerekmektedir. Yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta; İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan kısmi bodrum kat + zemin kat + 1. normal kat + 2. normal kattan oluşan ve yapı ruhsatı bulunmayan (ruhsatsız) mevcut yapıda, komple esaslı iç ve dış tadilat yapıldığı hususu, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. ve 12. maddeleri uyarınca davalı idare görevlilerince düzenlenen yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiş olup; anılan tutanak dayanak alınarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya 519.169,70-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve .../... sayılı kararı tesis edilmiştir.

Dava dosyasının ve Dairemizin E:2025/985 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; dava konusu para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının dayanağı niteliğindeki ... tarih ve ... sıra numaralı yapı tatil tutanağında, kısmi bodrum kat + zemin kat + 1. normal kat + 2. normal kattan oluşan mevcut yapıda, komple esaslı iç ve dış tadilat yapıldığı hususunun tespit edildiği ve anılan tutanakta yapının projesinin ve yapı ruhsatının bulunmadığının belirtildiği görülmekte olup;

anılan tutanak dayanak alınarak alınarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca 428,57 m2 alan üzerinden (tüm yapı alanı) para cezası hesaplandığı görülmekte ise de; yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, davacı tarafından binanın satın alınmasından sonra yapıldığı anlaşılan ve yapı tatil tutanağında "komple esaslı iç ve dış tadilat" olarak tespit edilen imalatların,

yapının taşıyıcı sistemini etkilediğine ve ek kullanım oluşturduğuna dair dosya kapsamında bilgi ve belge bulunmadığı (idarece bu yönde bir tespit yapılmadığı) ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca ruhsata tabi olmayan inşai faaliyetler olduğu yolunda görüş bildirildiği;

öte yandan, uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde tespite konu yapınn yasallığına dair bilgi ve belge bulunmadığı görülmekle birlikte, tespite konu yapının davacı tarafından satın alındığı 16/02/2022 tarihinden önce de aynı kontur ve gabaride mevcut binanın bulunduğu (en azından 2022 tarihinde itibaren aynı ölçülerde binanın bulunduğu) yolunda görüş bildirildiği görülmektedir.

Bu durumda; davacı tarafından binanın satın alınmasından sonra yapılan imalatların yapının taşıyıcı sistemini etkilediğine ve ek kullanım alanı oluşturduğuna dair davalı idare görevlilerince herhangi bir tespit yapılmadığı, bu bağlamda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca idari para cezası verilebilmesi için, öncelikle tespite konu aykırılıkların, imar mevzuatı uyarınca ruhsata tabi olarak değerlendirilmesinin zorunluluk arz ettiği;

ayrıca davacı adına uygulanacak para cezasında, yapılan imalatlardan yalnızca davacının satın aldığı tarihten sonraki imalatların dikkate alınmasının cezaların şahsiliği ilkesinin bir gereği olduğu hususu birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu yapı tatil tutanağı ile dava konusu yapıda imar mevzuatına aykırılıklar yapıldığından bahisle, davacı tarafından taşıyıcı sistemi etkilediğine ve ek kullanım alanı oluşturduğuna yönelik tespit yapılmaksızın tüm yapı alanı üzerinden hesaplanan dava konusu idari para cezası verilmesine yönelik dava konusu encümen kararında hukuka uyarlık;

dava konusu yapı tatil tutanağı ve encümen kararının iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile yapı tatil tutanağı yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddi, encümen kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun ise reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının temyiz edilen encümen kararına ilişkin kısmında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.