Danıştay 5. Daire E.2020/6804 K.2023/14194

İstemin Özeti

Davacı tarafından, 7145 sayılı Kanun ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ...tarih ve ... oturum nolu kararının iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:.. , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Temyiz İsteminde Bulunan Davacının İddialarının Özeti: Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğu, gerekçelendirilmeyen kararın bozma sebebi teşkil ettiği, İdare Mahkemesi kararında, konuyla ilgili mevzuat hükümlerine yer verildikten sonra, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu tesis edilen işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığından bahisle davanın reddine karar verildiği ancak yargısal incelemeyle varılan sonucun hukuki dayanaklarının ortaya konulmadığı ve temyiz hakkının kullanılmasına yeterli açıklıkta gerekçelendirilmediği,

hain FETÖ/PDY yapısının topluma yansıyan dini yüzüyle çoğu insan gibi, çoğu öğrenci gibi barınmak için hayatının bir bölümünde yolunun kesiştiği, olağan olan bu durumun olağan dışı olarak görülmesinin hukuken kabule şayan olmadığı ve toplumun sosyolojik gerçekleri ile yargı içtihatlarına aykırı olduğu, ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. ...

K. Esas nolu dosyasında yapılan yargılamada hakkında neticeten HAGB kararı verildiği, örgütle hiç bir gönül bağı olmadığını samimi beyanlarıyla ortaya koymuş olduğu, hain örgütün çökertilmesinde görevini yerine getirerek Devletine yardımcı olduğu, anılan durumun lehine değerlendirmesi gerektiği, eğer gönül bağı olsa idi samimi beyanlarda bulunmayacağının izah edilmesine gerek olmadığı, HAGB kararının mahkumiyet sonucunu doğurmayacağı, hakkındaki ceza davasının, 17/25 Aralık süreci sonrasında bir sürelik barınma amacıyla evde kalmasına ilişkin olduğu, söz konusu evde kalırken tamamen konaklama ve ders çalışma ihtiyacını gidermek için kaldığı,

herhangi bir şekilde kod adının bulunmadığı, eve gelen kişiler ile fikri çatışma içinde bulunduğu, Bank Asya isimli bankada talimat tarihlerinde hesap açmadığı, para yatırmadığı, herhangi bir şekilde örgütsel görev almadığı, faaliyetinin bulunmadığı, evde kalan başkaca bir kısım kişilerin ByLock, Eagle v.b. program kullanmasına rağmen bu tip bir program kullanımının olmadığı, ev aldığı andan itibaren evden ayrıldığı, herhangi bir şekilde sonradan irtibatının bulunmadığı, davalı idarenin yaptığı işlemde eşitlik ilkesine aykırı davrandığı,

kendisiyle emsal durumda olan kişi hakkında hiçbir şekilde açığa alma, kamu görevinden çıkarma gibi işlem yapılmadığı, bu durumun da aslında emsal durumun davalı idare için kamu görevinden çıkarma gerekçesi olarak görülmediğini ortaya koyduğu iddia edilmektedir.

Davalı İdarenin Savunmasının Özeti: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi : ... Düşüncesi : İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Bölge idare mahkemesi idare dava daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

Bununla birlikte, kamu görevinden çıkarılma gerekçelerinden olan "üyelik" unsuru, ceza kanunları ile tanımlanmış bir suç olduğundan idari yargı mercilerinin bu yönde bir inceleme yapmaları ve tespitte bulunmaları mümkün değildir. Nitekim, Anayasa Mahkemesinin 30/06/2022 tarih ve E:2018/137, K:2022/86 sayılı kararıyla, 7145 sayılı Kanun ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 35. maddelerinin (B) fıkrasında yer alan "...üyeliği, mensubiyeti veya..." ibaresinin iptaline karar verilmiştir. Bu nedenle, idari yargı yerlerince terör örgütleri ile iltisak ve irtibat noktasında değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Bu bağlamda; ilgili hakkında silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan verilen takipsizlik ya da beraat kararı ilgilinin FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatının bulunup bulunmadığı yönünden farklı bir değerlendirme yapılmasına hukuki engel oluşturmayacağı gibi, ilgili hakkında örgüt üyeliğinden hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunması da anılan mahkumiyetin gerekçesi olan maddi tespitlere yönelik olarak ilgili hakkında irtibat ve iltisak kavramları yönünden idari yargı yerlerince ayrıca bir irdeleme yapılması gerekliliğini ortadan kaldırmayacaktır.

Şüphesiz terör örgütüne üyelik suçundan kesinleşmiş mahkumiyet kararının bulunması irtibat ve iltisak değerlendirmesi yönünden önemli bir veri olmakla birlikte, dava konusu işlemin irtibat ve iltisak sebebine dayanması nedeniyle, idari yargı yerlerince işlemin sebep unsuru yönünden ayrıca değerlendirme yapılması ve kararda bu değerlendirmeye ilişkin gerekçeye yer verilmesi zorunludur.

Mahkemelerce gerekçeli karar verilmesi ile dosyadaki mevcut delillerin, yargılamada yapılan değerlendirmedeki hukuki gerekçelerin taraflarca öğrenilmesi sağlanmaktadır. Kararın gerekçeli olması ilgililerin karara karşı kanun yoluna başvurması ve bu başvurulardaki iddialarını oluşturması açısından da önem arz etmektedir. Bu sebeple, mahkeme kararının gerekçesiz olmasının bir bozma sebebi olacağı açıktır.

Ancak dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan eylemlerin aynı zamanda suç teşkil ettiği durumlarda, davacı hakkında yapılan ceza yargılaması sırasında davacının etkin pişmanlıktan faydalanarak samimi ikrarda bulunması işlemin tesisinde belirleyici olan olgularla ilgili çekişmeli durumu ortadan kaldırmaktadır.

Sonuç itibarıyla; kanun hükmünde kararnamenin verdiği yetkiye dayanılarak kamu görevinden çıkarılan kişiler tarafından anılan çıkarma işlemlerinin iptali istemiyle açılan davalarda, idari yargı mercilerince; kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisakının bulunup bulunmadığı hususunun, davalı idarelerce dosyaya sunulan tespitler ile davacı hakkında yürütülen ceza soruşturması ve/veya yargılamasında elde edilen maddi delillerin birlikte dikkate alınması suretiyle irdelenmesi ve kararlarda bu değerlendirmeye ilişkin gerekçeye yer verilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediğinin ceza yargılaması neticesinde sabit olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür.

Anılan İdare ve Bölge İdare Mahkemesi kararları, yukarıda yer verilen tespitler ışığında değerlendirildiğinde; İdare ve Bölge İdare Mahkemesince, resen araştırma ilkesi uyarınca herhangi bir araştırma yapılmadığı gibi davalı idare tarafından bakılan bu dosyaya sunulan bilgi, belge ve tespitler ile davacı hakkında yürütülen ceza soruşturması ve yargılamasında elde edilen maddi deliller değerlendirilmeksizin karar verildiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yargılandığı ve etkin pişmanlıktan yararlandığı ceza yargılaması sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, "...Sanık ... Trabzon İl Emniyet Müdürlüğünde alınan 15/12/2017 tarihli ifadesinde: 'Ben bu yapının içerisinde istemeyerekten bulundum. Yapı içerisinde yaşadıklarımı anlatacağım. Etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak istiyorum. ...

2006 yılı Haziran ayında Liseden mezun oldum. Üniversite sınavını kazanamadım. Üniversite sınavına hazırlanmak için dershaneye gitmeye karar verdim. Liseden sınıf arkadaşlarım F.S. ve soy ismini hatırlamadığım E. isimli arkadaşlarım bana Sakarya FEM dershanesinin kaliteli eğitim verdiğini söylediler. Genel kamuoyunda o dönem Sakarya FEM dershanesinin başarılı bir dershane olduğu herkes tarafından dillendirilmesinden ötürü de bende Sakarya FEM dershanesine gitmeye karar verdim.

Bir yıl Sakarya FEM dershanesine gittim. Bu bir yıl içerisinde normal ders saatleri dışında bize dershanenin dışında örgütü müzahir yurt ve evlerde sohbetler ve ders çalışma kampları düzenleniyordu. Bu sohbetlerde dini konular ve Fethullah GÜLEN’in kitaplarından anlatımlar ve onun vaazlarından videolar bize seyrettiriliyordu. Bize Fethullah GÜLEN’in ve cemaatin kutsal bir dava olduğundan bahsediliyordu.

Bu sohbetleri bizim sınıf için o dönem dershanede Biyoloji öğretmeni olan Z. isimli şahıs ile ismini hatırlamadığım dershanede matematik öğretmeni olan bir şahıs organize eder ve sohbetleri verirlerdi. 2007 yılından ben tekrar üniversiteyi kazanamadım. Aynı tekrar aynı dershaneye devam ettim. Bu yılda yine evlerde yurtta sohbet ve ders çalışma kampları oldu. Bende bunlara katıldım. 2008 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Mühendisliği Bölümünü kazandım. ...

Ben üniversiteyi kazandıktan sonra ailemle birlikte Trabzon’a kayıt yaptırmaya gittim. Aynı dönem içerisinde kendime kalacak yer aramaya başladık. KYK yurtlarında yedeklere kalmıştım. ... Annemin Trabzon’lu olan arkadaşının yanında kalmayı planlıyordum. Aynı gün Sakarya FEM dershanesinden tanıdığım Z. Hoca beni aradı. Bana Kardelen yurdu olduğunu orada seninle ablaların ilgileneceğini söyledi. Kardelen yurduna gitmemi istedi. Bende Kardelen yurduna gittim. ....

Yurtta haftada iki veya üç kere sohbetler düzenleniyordu. Bu sohbetlerde dini konular anlatılırdı ve zaman zaman Fethullah GÜLEN’in vaazları bize dinlettirilirdi. Tesbihat yapılırdı. Sohbetleri M.İ. yapardı. ... Kardelen yurdunda bize ... isimin de yeni bir yurdun açıldığını beni bu yurda yerleştireceklerini söylediler. ... Sonrasında beni ... yurduna yerleştirdiler. ... Yine bu dönem ara ara sohbet toplantıları düzenleniyordu.

Bu sohbet toplantılarında yine dini konular ve Fethullah GÜLEN’in kitaplarından ve videolarından kesitler bize anlatılıyordu. ... 2013 Haziran ayında okuldan mezun olduktan sonra ... yurdunda bize okul ortalaması yüksek olan öğrencilere akademisyen kampı yapılacağı söylendi. Bende ileride akademisyen olmayı düşündüğüm için bu kampın bana cazip geleceğini düşünerek katılmayı düşündüm ... Ayrıca bu kamptan kimseye bahsetmemizi bize söylendi.

S.'ye Beşerli’de adresini hatırlamadığım bir evin adresini mesaj attılar ve bizim bu evde bulunan ablalar ile gidip görüşmemizi istediler. Bizde üçümüz bu adrese gittik. ...

Evde bize ALES sınavını anlattılar, akademisyen olmak için ALES sınavından ve YDS sınavından kaç puan almamız gerektiğini ve bizlere akademik bir kamp yapılacağını, bu kampın iki aşamadan olacağını birinin YDS kampı birinin de 'ALES' kampı olacağını, çok cüzi bir ücret alınabileceğini belki de ücret alınmayacağını bize söylediler. ... Bizi öncelikle ... yurdunda YDS kampına aldılar.

Bu kampta daha önce görüşme yaptığımız evde görmüş olduğum kızlarında bu kampta olduklarını gördüm. Bu kampta bize gündüzleyin yurdun yemekhanesinde KTÜ Yabancı Dillerde okutman olan K.B. YDS’ye yönelik İngilizce eğitimi verdi. Bazı akşamlarda T.Y. İngilizcenin ne kadar hızlı öğrenme taktikleri ile ilgili yöntemleri bize anlattı. Hafıza teknikleri isimli İngilizce programından bize anlatımlar yaptı. ... Ayrıca ALES kampının sonunda bize genel bir deneme yapılmıştı. ...

Bunlar bize sınava hazırlanırken manevi destek oluyorlardı. Deneme sınavlarından yapamadığımız zaman bize başarabileceğimiz şeklinde bizi teselli ediyorlardı. Hatta ben o sınavlardan düşük yapınca yurttan çıkmak istedim. Bunu zanlımca ablalar E. hanıma haber verdi. E. hanım benimle yurtta bir odada birebir görüştü.

Bu görüşmede bana okulumuzda öğretim görevlisi olan M.Y.'nin E.D., S.I. ve benim bu kampta olduğumuzdan haberdar olduğunu bizim master yapmak istediğimizi bildiğini; yeterli ALES ve YDS puanı almamız halinde bizi yönlendireceğini bana söyledi. ... Bu dönem içerisinde 2013 Sonbahar YDS sınavına girdim ancak yeterli puanı alamadım. ... YDS kursu bittikten sonra beni yada E.D.'yi M.T. cep telefonu ile aradı.

Bize Beşirli’de bulunan bir evin olduğunu bu eve yerleştireceğimizi söyledi. Sonra biz onunla hatırlamadığım bir yerde ... ile birlikte buluştuk. Bizi Beşirli de Tarım Bakanlığına bağlı bir kuruluşun yanında bulunan bayaz renkli 5 ya da 6 katlı bir binanın birinci katına götürdü. Bu evde kalacağımızı bize söyledi. Bu evde bizim dışımızda ... vardı. Ev ablalığını S.K. yapardı. Bu evde ilk başta kendimiz ALES sınavına hazırlandık.

Evde ders çalışmanın dışında sohbetlerde oluyordu. Sohbeti S.K. yapıyordu. Sohbette dini konular Fethullah GÜLEN’in kitahlarmdan kesitler anlatıyordu. Bize Fethullah GÜLEN’in kasetinden dinlettirmek istedi ancak ben dinlemek istemedim. S. ile bu yüzden kavga ettim. ... Bizim bulunmuş olduğumuz ev Ormancılar evi olarak bilinirdi. ... ALES sınavına hatırladığım kadarı ile bir ay kala bizi meydanda bulunan bu yapıya ait ALES kursuna gönderdiler. ...

Kursun bitiminde bize genel bir ALES deneme sınavı yaptılar. 2013 ALES sonbahar sınavına girdim yeterli puan alamadım. Bana kesinlikle bu kamp döneminde ve ya ALES sınavı öncesinde soru verilmedi. ... Yüksek Lisansa başladıktan sonra Beşirli’deki evde kalmaya devam ettim. ... Ben 2014’ün Ocak ayı gibi Yüksek lisansa başladım ... Bir akşam Beşirli’deki evde iken M.Y.

S.I.'yı cep telefonu ile aradı Silvi Kültür ana bilim dalı ve Orman Entomoloji ve koruma ana bilim dalına kadro açılacağını söyledi. ... Bana ... sen Yüksek Lisans yapıyorsun zaten dedi. Sana Entomoloji kürsüsünü ister misin dedi. Bende olur dedim. ... Bu telefon görüşmesinden bir müddet sonra KTÜ’nün sitesinde Silvi kültür Ana Bilim Dalı ve Entomoloji koruma Ana Bilim Dalma kadro açıldığının ilanı yapıldı.

N.Y. ile birlikte ALES ve İETLS sınav sonuç belgelerini ve nüfus cüzdanını Fen Bilimleri Enstitüsüne teslim ederek başvuru yaptık. ... Sonrasında kadroya ben atandım. Kadroya atandıktan soma ev ablası S.K. ile görüştüm kendisine evin okula uzak olduğunu okula yakın bir yerde ev tutmak istediğimi söyledim. ... Ev bulduk. O esnada evi gezerken E. hanım aradı '...ev arıyormuşsun' dedi. Bende Beşirli’deki evden ayrılacağımı söyledim.

Sen evi ayarla yanma akademisyen arkadaşlar vereceğim dedi. Ben de kendisine evde sohbet tarzında şeylerin olup olmayacağını sordum. Eğer olursa eve gelecek olan kişileri kabul etmeyeceğimi söyledim. ... Evde Ş. yada Ş. ile beraber kalmaya başladım. Sonrasında eve D. ve F. geldi. Bu evde beraber kalmaya başladık. Ev ablası yoktu. E. hanım ara ara eve gelip evi kontrol ediyordu. Ben evde olduğum müddetçe evde sohbet olmadı.

Ancak diğerlerinin benim evde olmadığım zaman sohbet yapıp yapmadığını bilmiyorum. E. hanım bir gün eve geldiğinde bana senin kod ismin Beyza olsun dedi ancak ben kabul etmedim. O ismi kullanmadım Evdeki herkes beni ... olarak biliyordu. Yine bir gün E. Hanım yanında adını bilmediğim ve somasında hiç görmediğim tarifini yapamayacağım bir bayan ile eve geldi. Evdeki büyük odaya geçtiler evde bulunanları tek tek yanlarına çağırarak bireysel olarak görüştüler.

Beni de en son çağırdılar bana evlenmek ister misin diye sordular şu an düşünmediğimi söyledim. ... Bu süreçten sonra bana evlilik ile ilgili herhangi bir teklif yapmadılar. ... Yaklaşık bir ay soma F.A. yada A. bizden para topladı. Benden hatırladığım katarı ile 1000 TL para aldı. Ben kurban parası vermiş olduğum olabilir; himmet parası istediler ancak. ... himmet vermedim. Eve bir dönem İ.N.B. geldi kısa bir süre evde kaldı evden soma ayrıldı. ...

Kısa bir süre sonra eve G. isimli biri geldi. Evde G., D. ve ben kaldık. Ben evde temizliğin olmadığını ev ile ilgilenin olmadığını evde düzensizliğin olduğunu gördüm kendime ev aramaya başladım.

Bahçecik Toki’den ev aldım..." şeklindeki ifadesinden davacının, üniversiteye hazırlık döneminde örgüte müzahir dershaneye gitmesiyle başlayan süreçte üniversite eğitim döneminde ve yüksek lisans eğitimi dönemi ile akademik kadroya atandığı süreç sonrasına kadar örgüte ait yurt ve evlerde kaldığını ve örgütün akademik kadrolara yerleştirme yapmak adına oluşturduğu çalışma kamplarına katıldığını beyan ettiği, her ne kadar barınma ihtiyacı nedeniyle bu ev ve yurtlarda kaldığını beyan etmiş ise de mezuniyeti sonrasında da irtibatının devam ettirdiği görülmüştür.

Bu durumda, her ne kadar İdare ve Bölge İdare Mahkemesince, davacı hakkında bakılan bu dosya kapsamındaki bilgi, belge ve tespitler ile ceza soruşturması/yargılaması kapsamındaki maddi deliller değerlendirilmeksizin, salt ceza yargılaması sonucunda silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediğinin sabit olduğu gerekçesine dayalı olarak davanın reddi yönünde kurulan hüküm hukuka aykırı ise de,

ceza yargılamasında etkin pişmanlıktan faydalanan davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibat düzeyindeki ilişkisi kendi samimi ikrarı ile ortaya konulduğundan ve buna bağlı olarak dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan maddi olgulara ilişkin çekişmeli durum ortadan kalktığından, söz konusu hukuka aykırılık kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiş ve davacının ceza yargılamasında elde edilen deliller ile bakılmakta olan dava dosyasında yer alan tespitler birlikte değerlendirildiğinde, davacının anılan örgüt ile irtibat ve iltisakı bulunduğu sonucuna varılmıştır.