Danıştay 5. Daire E.2022/6230 K.2025/1585

Dava konusu istem: Davalı idare bünyesinde başuzman araştırmacı olarak görev yapmakta iken 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının Bank Asya'daki hesabına, örgüt liderinin talimatından sonraki süreçte.

15/01/2014, 18/04/2014, 30/09/2014 tarihlerinde para yatırdığı, Bank Asya'da 03/01/2014, 27/01/2014, 28/01/2014 tarihlerinde katılım hesabı açtığı ve para yatırdığı, dolayısıyla örgüt liderinin talimatı doğrultusunda hareket ettiği anlaşıldığından davacının anılan örgütle iltisak ve irtibatının olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Davacı hakkındaki tespitler, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda değerlendirildiğinde; davacının, örgüt liderinin talimatı doğrultusunda Bank Asya'ya para yatırdığı sabit olduğundan yukarıda açıklandığı üzere FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatı olduğu açıktır.

Davacı FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatı olduğundan bahisle Kanun Hükmünde Kararnameye ekli listeyle kamu görevinden çıkarılmış olup, yukarıda detaylı şekilde açıklandığı üzere davacının FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatı sabit olduğundan, kamu görevine iade edilmesi talebiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu'na yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı tarafından OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından verilen kararın; yetki, şekil, sebep, maksat ve konu unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Olağanüstü hal kapsamında kamu görevinden çıkarılanlar tarafından bu işlemlere karşı yapılan başvuru hakkında Komisyonun karar alma yetkisi, kaynağını Anayasa'dan alan 685 sayılı KHK ile tanınmış olduğundan ve anılan KHK, usulünce TBMM'de onaylandığından, işlemin yetki unsuru yönünden bir sakatlık bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Tesis edilen işlemin sebebi, davacının terör örgütü olduğu Milli Güvenlik Kurulunca tespit edilen ve Yargıtay tarafından bu yönde karar verilen FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatının somut delillerle ortaya konulmuş olmasıdır. Bu nedenle, dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden de hukuka uygun olduğu açıktır.

Komisyonun karar alma sürecinin yine KHK ile belirlendiği, karar alırken her türlü bilgi ve belgeye ulaşma imkanının bulunduğu ve davacı hakkında alınan kararda usul hükümlerine riayet edildiği görüldüğünden şekil unsuru yönünden de bir sakatlık bulunmadığı; öte yandan davacının kamu görevinden çıkarılması bir disiplin işlemi olmadığından bu konudaki mevzuat ve usulün uygulanmasının beklenemeyeceği, devlet ve millet bekasını büyük ölçüde tehdit eden bir yapıyla hızlı ve etkin mücadele amacıyla tesis edilen dava konusu işlemde sebep, maksat ve konu yönlerinden hukuka aykırılıktan bahsedilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, örgüt liderinin talimat tarihlerinden sonra Bank Asya'daki mevcut hesabına, 15.01.2014 tarihinde 1.130,00-TL, 18.04.2014 tarihinde 1.296,00-TL, 30.09.2014 tarihinde 1.260,00-TL para yatıran, ayrıca 03.01.2014 tarihinde 1.658,00-TL tutarlı 31 günlük, 27.01.2014 tarihinde 6.730,00-TL tutarlı 31 günlük, 28.01.2014 tarihinde 5.000,00-TL tutarlı 31 günlük katılım hesabı açmış olan davacının.

FETÖ/PDY'ye müzahir olduğu gerekçesiyle kapatılan Fatih Üniversitesi kurumunda 01.09.2005-23.09.2013 tarihleri arasında çalışma kaydı bulunması sebebiyle de FETÖ/PDY terör örgütü ile en az iltisak ve irtibat düzeyinde ilişkisi bulunduğu sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı için istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususlar istinafa konu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; İdare Mahkemelerinin bir ceza mahkemesi gibi hareket ederek Bank Asya hesap hareketlerini kendince yorumlayarak suç saydığı, 2005-2013 tarihleri arasında Fatih Üniversitesindeki çalışma kaydını da suç kabul ettiği, mahkeme tarafından idari işlemin ilk yapıldığı andaki şekil ve şartların ele alınmadığı, sadece şüpheye dayanılarak işlem tesis edildiği, Devlet memurlarına tanınan Anayasal hak ve korumaların yok sayıldığı, irtibat ve iltisak kavramlarının öngörülemez olduğu, idarenin takdir hakkını olması gerektiğinden dahi geniş yorumladığı, idari işlemin unsurları yönünden sakat olduğu, OHAL KHK'sı ile çok ağır insan hakları ihlallerine yol açacak şekilde kamu görevinden çıkarılmasının hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT:

Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.

Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.

MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır.

01/09/2016 tarih ve 29818 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin ''Kamu Personellerine İlişkin Tedbirler'' başlıklı 2. maddesinde, ''(1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti (Anayasa Mahkemesi'nin 24/06/2021 tarih ve E:2018/81,

K:2021/45 sayılı kararıyla 7086 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "...üyeliği, mensubiyeti veya..." ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan;

a) Ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden, b) Ekli (2) sayılı listede yer alan kişiler Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından, c) Ekli (3) sayılı listede yer alan kişiler Jandarma Genel Komutanlığı teşkilatından, ç) Ekli (4) sayılı listede yer alan kişiler Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatından, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz.

Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir.'' hükmüne yer verilmiştir.

Davacı, davalı idare bünyesinde başuzman araştırmacı olarak görev yapmakta iken 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmış, kamu görevine iade edilmesi talebiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu'na yaptığı başvuru ... tarih ve ... sayılı işlem ile reddedilmiştir. Bunun üzerine, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen davayı açmıştır. Diğer yandan, UYAP kayıtlarının incelenmesinden davacı hakkında ceza soruşturması veya kovuşturmasının bulunmadığı görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.

AİHM, "demokratik bir devletin, memurlarından anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).

Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir.

Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır.

Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.

Temyize konu Daire kararında; davacının Bank Asya'daki mevcut hesabına, 15.01.2014 tarihinde 1.130,00-TL, 18.04.2014 tarihinde 1.296,00-TL, 30.09.2014 tarihinde 1.260,00-TL para yatıran, ayrıca 03.01.2014 tarihinde 1.658,00-TL tutarlı 31 günlük, 27.01.2014 tarihinde 6.730,00-TL tutarlı 31 günlük, 28.01.2014 tarihinde 5.000,00-TL tutarlı 31 günlük katılım hesabı açtığı tespitine yer verilmiştir.

Hesap hareketlerinin incelenmesinden; davacının söz konusu hesabı 10/09/1999 tarihinde açtığı, 01/09/2005 tarihinden itibaren çalıştığı Fatih Üniversitesinden aldığı maaşların söz konusu hesaba yatırıldığı ve bu hesaptan fatura ödemesi, EFT, kredi kartı borcu ödemesi vs. rutin bankacılık işlemleri yapıldığı, Devlet memuru olarak atamasının yapıldığı 07/10/2013 tarihinden sonra da işlemlerin devam ettiği, kamu görevinden çıkarılmasının dayanağı olarak gösterilen hesap hareketlerinin de bu işlemlerden olduğu,

Bank Asya'nın TMSF'ye devredildiği 29/05/2015 tarihinden sonra da hesap hareketlerinin devam ettiği, bu haliyle söz konusu bankacılık işlemlerini terör örgütü liderinin talimatı doğrultusunda örgütsel amaçla yaptığına dair somut başkaca bir tespitin de bulunmadığı anlaşıldığından, Bank Asya hesap hareketlerinin davacının FETÖ/PDY ile irtibat veya iltisakını ortaya koyan bir delil olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Yine Daire kararında; davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatı nedeniyle kapatılan Fatih Üniversitesi'nde 01/09/2005-23/09/2013 tarihleri arasında çalışma kaydının bulunduğu tespitine yer verilmiştir.

Davacının çalışma kaydı bulunduğu yolundaki tespitin FETÖ/PDY ile bağlantısı bulunduğunu gösteren başka bir delille desteklenmediği görüldüğünden davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan bir delil olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.