Danıştay 5. Daire E.2023/15303 K.2023/13938

Dava konusu istem: Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Merkez İkmal Müdürlüğü'nde Usta Unvanıyla Kamu İşçisi olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı Bakanlık Olur yazısı ile iş akdinin ücret ödenmeksizin askıya alınma işleminin geri alınması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptaline, bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı özlük haklarının iadesine ve tüm mali hakların dava konusu işlem tarihi itibariyle yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin .. gün ve E:.., K:… sayılı kararında; 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında davalı idare ile imzalamış olduğu iş sözleşmesi ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak görev yapan davacının, kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin, İş Kanunu'na ve imzalanan iş akdine göre değerlendirilmesinin İş Mahkemelerinin görev alanında bulunduğundan, açılan bu davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin (İş Mahkemesinin) görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurusunda bulunması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; uyuşmazlığın İş Mahkemelerinde görüm ve çözümünün mümkün olmadığı, iş akdinin askıya alınmasına dair işlemin İş Kanununda tahdidi olarak sayılan iş akdinin askıya alınması sebeplerine dayalı olmadığı, 375 sayılı KHK'nın geçici 35. maddesi uyarınca tesis edilen işlemin yargı denetiminin idari yargı yerince yapılması gerektiği, davanın görev yönünden reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davanın görev yönünden reddine karar verilmesinin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile davanın görev yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca adli yardım talebi daha önce kabul edilmiş olan davacının, aynı Kanun'un 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesi gereğince temyiz aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildikten sonra, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Merkez İkmal Müdürlüğü'nde Usta Unvanıyla Kamu İşçisi olarak görev yapmakta olan davacının, Diyarbakır Büyükşehir Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı Bakanlık Olur yazısı ile iş akdi ücret ödenmeksizin askıya alınmıştır. Bunun üzerine, anılan işlemin geri alınması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali ile mahrum kaldığı özlük haklarının iadesine ve tüm mali hakların dava konusu işlem tarihi itibariyle yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari dava türleri olarak; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptali için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaların sayıldığı ve idari yargının, idari eylem ve işlemlerin hukuki denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 35. maddesinin B fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört yıl süreyle; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen;

...

8) Mahalli idareler personeli, valinin başkanlığında toplanan ve vali tarafından belirlenen kurulun teklifi üzerine İçişleri Bakanının onayıyla kamu görevinden çıkarılır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Görev uyuşmazlığının çözümünde tarafların hukuki statüsünün yanında dava konusu edilen işlemin niteliği de önem arz etmektedir. Kamu tüzel kişileri ile gerçek kişiler arasındaki ilişki özel hukuktaki eşitler arası ilişkiden farklıdır.

Kimi zaman kamu tüzel kişisi ile gerçek kişi arasında tamamen özel hukuk kurallarına göre bir ilişki tesisi mümkün ise de çoğunlukla kamu otoritesinin üstün yetkiyle donatıldığı, tek taraflı irade beyanı ile karşı tarafın hukuki durumunda değişiklik yapabildiği bir hukuki ilişki söz konusudur. İdare.

İdare hukuku alanında, kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlerle, hukuk alanında yeni bir durum oluşturulmakla işleme idari işlem kimliği kazandırmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemeler dışında idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Merkez İkmal Müdürlüğü'nde Usta Unvanıyla Kamu İşçisi olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı Bakanlık Olur yazısı ile iş akdinin ücret ödenmeksizin askıya alınma işleminin geri alınması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptaline, bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı özlük haklarının iadesine ve tüm mali hakların dava konusu işlem tarihi itibariyle yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar ilk derece mahkemesince; 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında davalı idare ile imzalamış olduğu iş sözleşmesi ile özel hukuk hükümlerine tabi olarak görev yapan davacının, kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin, İş Kanunu'na ve imzalanan iş akdine göre değerlendirilmesinin İş Mahkemelerinin görev alanında bulunduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş ise de; uyuşmazlık konusu olayda davacının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 35. maddesi uyarınca iş akdinin askıya alındığı, iş akdinden ya da İş Kanunu'ndan doğan bir hak talep edilmediği, iş akdinin askıya alınması nedeninin İş Kanunu'nda sayılan fesih nedenlerinden biri olmadığı görülmektedir.

Bu durumda, Tarım ve Orman Bakanlığı'nda İş Kanunu hükümlerine göre çalışan davacı hakkında Tarım ve Orman Bakanlığı oluruyla tesis edilen işlemin; kamu gücüne dayalı ve tek taraflı tesis edilmiş bir idari işlem olduğu ve anılan işlemin geri alınması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın çözümünün adli yargı mercilerinin görevinde olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.