Danıştay 5. Daire E.2023/18326 K.2025/1990

İçişleri Bakanlığı bünyesinde görev yapmakta iken 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı ... tarafından, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle İçişleri Bakanlığına karşı açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizi üzerine dosya incelenerek gereği görüşüldü:

Anayasa’nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinin 1. fıkrasında, “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” hükmüne yer verilmiştir.

Hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri mahkemeye erişim hakkıdır. Mahkemeye erişim hakkı bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelmektedir. Bu hak ilk derece mahkemesinde dava açma hakkının yanı sıra hukuk sisteminin öngördüğü itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma hakkını da içerir. Yargılamalarda istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise bu kanun yolları yönünden de hak arama özgürlüğü kapsamındaki güvencelerin sağlanması gerekmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz dilekçesi" başlıklı 48. maddesinin 6. fıkrasında, "Temyizin kanuni süre geçtikten sonra yapılması veya kesin bir karar hakkında olması halinde de kararı veren merci, temyiz isteminin reddine karar verir. İlgili merciin bu kararları ile bu maddenin 2 nci fıkrasında belirtilen temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına ilişkin kararlarına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir." hükmüne yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, istinaf başvurusunun reddine ilişkin İdari Dava Dairesi kararının davacının adresine 02/06/2023 tarihinde tebliğ edildiği, temyiz yoluna başvuru süresinin son gününün 03/07/2023 tarihi olduğu, temyiz başvurusunun ise Adana Bölge İdare Mahkemesi kayıtlarına 05/07/2023 tarihinde giren dilekçe ile yapıldığı, bunun üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 14. İdare Dava Dairesi tarafından ilk inceleme tutanağı düzenlenerek temyiz başvurusunun süresinde yapılıp yapılmadığına ilişkin "süre aşımı" kısmına "süresinde" yazıldığı ve dosyanın tekemmül ettirilerek Dairemize gönderildiği görülmüştür.

Temyiz başvurusunun kanuni süresinde yapılmadığına ilişkin değerlendirmenin esas hakkında karar veren (temyiz dilekçesinin verildiği) Bölge İdare Mahkemesinin ilgili Dairesi yerine Danıştay tarafından yapıldığı ve temyiz süre ret kararı verildiği hâllerde, ilgililerin, Bölge İdare Mahkemesi ilgili Dairesi tarafından verilen temyiz süre ret kararlarına karşı 2577 sayılı Kanun'un 48. maddesince kendilerine tanınmış olan "... yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir" hükmünden yararlanma ve dolayısıyla bu kararlara karşı iddia ve itirazlarını ileri sürebilme hakları ortadan kalkmaktadır.

Bu nedenle bakılan davada; mahkemeye erişim hakkı yönünden doğabilecek bir hak ihlalinin önlenmesi ve ilgililerin, Bölge İdare Mahkemesi ilgili Dairesi tarafından verilebilecek olası bir temyiz süre ret kararına karşı iddia ve itirazlarını ileri sürebilme hakkından yararlanabilmeleri için, temyiz başvurusunun süresinde olup olmadığına ilişkin değerlendirmenin Ankara Bölge İdare Mahkemesi 14. İdare Dava Dairesi tarafından yapılması gerekmektedir.