Danıştay 5. Daire E.2024/12407 K.2024/15846

Dava konusu istem: 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurunun reddine ilişkin 05/12/2019 tarihli işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davaya ilişkin dilekçenin reddine ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yargılamanın yenilenmesi yolu ile kaldırılması istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararların yargılamanın yenilenmesi yoluyla yeniden incelenebilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53. maddesinde yazılı sebeplerden birinin varlığı ile mümkün olup, davacının yargılamanın yenilenmesi talepli dilekçesinde ileri sürdüğü hususların tahdidi olarak yer verilen yargılamanın yenilenmesi sebepleri arasında yer almadığı anlaşıldığından, yeniden yargılama yapılmasını gerektirecek hukuki bir sebep bulunmadığı gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. Maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava dilekçesinin reddi yolundaki kararı, hukuki yardımdan yararlanmadığından davanın reddi olarak anladığı ve bu nedenle dilekçe ret kararı üzerine usulüne uygun dilekçe vermediği, ceza yargılaması sonucunda hakkında beraat kararı verildiği, bu durumun davanın esasını etkileyeceği ileri sürülerek yargılamanın yenilenmesi suretiyle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin ve Olağanüstü Hal İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine ilişkin 05/12/2019 tarihli işlemin iptali istemiyle açılan davada; dava dilekçesinin reddi yolunda verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın; yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi suretiyle kaldırılması talebiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Yargılamanın Yenilenmesi" başlıklı 53. maddesinde; "1.Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir.

a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması,

b) Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması,

c) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması,

d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi,

e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması,

f) Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması,

g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması,

h) (Değişik: 10/6/1994 - 4001/23 md.) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması.

ı) (Ek: 15/7/2003-4928/6 md.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması.

2.Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır.

3. (Değişik birinci cümle: 15/7/2003-4928/6 md.)Yargılamanın yenilenmesi süresi, (1) numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gündür.

Bu süreler,dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanır." hükümlerine, aynı Kanun'un "Yargılamanın Yenilenmesine ve Kararın Düzeltilmesine İlişkin Özel Hükümler" başlıklı 55. maddesinde ise, "1. İsteğin ilişkin olduğu konu, diğer bir daire veya mahkemenin görevine girmiş ise karar bu daire veya mahkemece verilir.

2. Karşı tarafın savunması alındıktan sonra istekler incelenir ve kanunda yazılı sebepler varsa davaya yeniden bakılarak karar verilir. 3. Yargılamanın yenilenmesi ve kararın düzeltilmesi istemleri, kanunda yazılı sebeplere dayanmıyor ise, istemin reddine karar verilir. 4. Yargılamanın yenilenmesi ve kararın düzeltilmesi istemlerinde duruşma yapılması, görevli daire veya mahkemenin kararına bağlıdır.

5. 53, 54 ve bu madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın yenilenmesinde ve kararın düzeltilmesinde bu Kanunun diğer hükümleri uygulanır." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen 2577 sayılı Kanun'un 53. maddesi hükmüne göre, yargılanmanın yenilenmesi isteminin münhasıran Mahkemenin uyuşmazlığın esası hakkında verdiği karara ilişkin olması gerektiği anlaşılmakla, yargılanmanın yenilenmesi isteminin görüldüğü işbu davada, Mahkemece, uyuşmazlığın esasıyla ilgili verilen bir kararın bulunmadığı gerekçesiyle yargılanmanın yenilenmesi isteminin reddi yolunda karar verilmesi gerekirken, yargılanmanın yenilenmesi sebepleri bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinde sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

(X)GEREKÇEDE KARŞI OY

2577 sayılı İdari Yapılanma Usulü Kanunun'da İdari yargı mercilerinin, ilk inceleme üzerine verdikleri dilekçe ret kararları da dahil olmak üzere usule ilişkin kararlarının yargılanmanın yenilenmesine konu teşkil etmeyeceğine dair kısıtlayıcı bir hüküm mevcut olmadığından, yorum yoluyla bir hakkın kullanılmasına sınır getirilmesi hukuken mümkün değildir.

Dilekçe ret kararının gerekçesine konu hukuki durumun 2577 sayılı Yasa'nın 53. maddesinde sayılan hallerden olup olmadığı incelenerek yargılamanın yenilenmesini haklı kılacak bir hukuki durumun varlığına kanaat getirilirse, bu dilekçe, ilk dilekçenin yenilenmesi kabul edilerek yargılamaya devam edilebilir.

Örneğin dava konusu işlemden haberdar olan davacının, işlemi eklemediği gerekçesiyle dilekçenin reddedilmesi üzerine 30 gün için zorlayıcı sebeplerle (deprem vs. tabii afetler) işlemi ekleyerek dilekçesini yenileme imkanının olmadığı bir durumda, daha sonra zorlayıcı sebebin ortadan kalkması halinde temin ettiği işlemi ekleyerek yargılamanın yenilenmesini talep etmesine hiçbir yasal engel bulunmamaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan nedenlerden hiçbiri bulunmadığından, hukuk ve usule uygun temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının doğrudan onanması gerektiği görüşüyle, Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması yönündeki Daire kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.

(XX)GEREKÇEDE KARŞI OY

2577 sayılı Kanunun 3. maddesi "İdari davaların açılması" başlıklı olup, dava dilekçesinde bulunması zorunlu unsurlar düzenlenmiştir.

Bu inceleme sonucu dilekçelerde bu hususlara aykırılık bulunması halinde bu eksikliklerin giderilmesi için dilekçenin reddedileceği düzenlemesine binaen davacının dilekçesinin reddedildiği, ilk incelemenin ve sonuçlarının düzenlendiği 14. ve 15. maddesinin (d) bendinde açıkça düzenlendiği üzere, dilekçenin belirtilen eksikliklerinin giderilerek açılması ihtarını içerdiği, bu karar henüz yargılamaya elverişli talep ve sebepleri içermediğinden reddedildiği, ara karar niteliğinde olan bu kararların 15. maddenin 4. bendinde yer aldığı üzere (1/d maddesine göre verilen dilekçe ret kararının) istinaf veya temyiz edilemeyeceği düzenlenmiştir.

Bu tür Mahkeme kararlarının, uyuşmazlığın çözümüne dair hüküm içermediği dikkate alındığında, yargılanmanın yenilenmesi taleplerine ancak mahkemenin uyuşmazlığın esasını çözümleyen nihai kararlarının konu edilebileceği görüldüğünden, ilk inceleme konusu Mahkeme kararlarının yargılanmanın yenilenmesi suretiyle incelenmesi mümkün olmadığından, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, yargılanmanın yenilenmesi sebeplerinin varlığı yönünden incelenerek karar verilmesi usule aykırı olduğundan, Daire kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.