Danıştay 5. Daire E.2024/21002 K.2025/2583

İstemin Özeti

701 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kalındığı iddia olunan özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Temyiz İsteminde Bulunan Davacının İddialarının Özeti: Kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin haksız ve hukuka aykırı olduğu, terör örgütü ile herhangi bir bağının bulunmadığı, kendisine verilen emri yerine getirdiği için sorumlu tutulamayacağı, kasıtlı herhangi bir eyleminin olmadığı, ceza yargılamasında lehine olan hususların dikkate alınmadığı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklarının ihlal edildiği, temyize konu kararın hukukun temel ilkelerine aykırı olduğu ve bozulması gerektiği iddia edilmektedir.

Davalı İdarenin Savunmasının Özeti: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi : ... Düşüncesi : İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Bölge idare mahkemesi idare dava daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

UYAP kayıtlarının incelenmesinden; davacı hakkında, "Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme, Türkiye Büyük Millet Meclisini Ortadan Kaldırmaya veya Görevini Yapmasını Engellemeye Teşebbüs Etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini Ortadan Kaldırmaya veya Görevini Yapmasını Engellemeye Teşebbüs Etme, Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma, Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmamakla Örgüt Adına Şuç İşleme" suçlarından yürütülen ceza yargılaması sonucunda, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile "cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etmek" suçundan davacının hapis cezası ile tecziyesine, "Türkiye Cumhuriyeti hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etmek

, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etmek ve silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek" suçlarına ilişkin olarak karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği; anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Yargıtay ...

Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği; ...

Ağır Ceza Mahkemesince bozmaya uyularak verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan davacının beraatine karar verildiği, "Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme" suçlarından davacı hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verildiği, anılan kararın onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.

... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; "......

Piyade Alayı personeli olan sanıklar,...Uz.Çvş. ...,...olay gecesi er S. yönetimindeki ... plaka sayılı ... araç, er B.D yönetimindeki ... plaka sayılı ... araç, er İ.E yönetimindeki ... plaka sayılı ... araç, er Ö.A yönetimindeki ... plaka sayılı ... araç, er C.T yönetimindeki ... plaka sayılı ... araç ve er H.G yönetimindeki ... plaka sayılı ... araçlarla, maiyetlerinde bulunan 53 er/erbaşla birlikte (alay personelinin saat 23:19-23:28 saatleri arasında,

akademi personelinin ise saat 00:02'de) kışladan çıkarak Samandıra Gişeler bölgesine gittikleri ve darbe girişimi kapsamında olay gecesi saat 02:28'e kadar faaliyette bulundukları...Sanıkların savunmalarında dayandıkları "Faaliyetin, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11/J maddesi kapsamında bir terörle mücadele faaliyeti" olduğu yönündeki savunmalarına ilişkin olarak.

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. maddesine eklenen (J) fıkrasının, darbe girişiminden bir gün önce 14 Temmuz 2016 tarih ve 29770 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6722 sayılı "Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile madde metnine eklendiği, henüz 1 gün önce yürürlüğe girmiş bir yasanın tüm personel tarafından öğrenilmesinin ve uygulanmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,...(j) ...

Piyade Alayı olan sanıkların olay gecesi saat 23:19-23:28 saatleri arasında, Kara Harp Akademisi personeli olan sanıkların ise saat 00:02'de ... Piyade Alayı nizamiyesinden çıkış yaparak olay yerine hareket ettikleri, bir örneği dosya içerisinde bulunan araştırma tutanağı incelendiğinde, olay gecesi Sn. Başbakan Binali YILDIRIM'ın saat 23:04'te, Sn.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip ERDOĞAN'ın saat 00:37'de askeri hareketliliğin "TSK içerisinde azınlıktaki bir grubun kalkışması olduğu" yönünde açıklama yaptıkları, sanıkların Sn. Başbakan'ın açıklamasından sonra kışladan çıkış yaptıkları, Sn.

Cumhurbaşkanının açıklamasına rağmen olay mahallinden ayrılmadıkları ve olay gecesi saat 02:28'e kadar silahlı darbe teşebbüsü kapsamında Samandıra gişeler bölgesinde faaliyette bulundukları, birlikten çıkış saatleri ile olay yerinden ayrılış saatleri, sanıkların üzerlerinde internet erişimi de olan mobil iletişim cihazlarının bulunması dikkate alındığında tüm Türkiye'de gerçekleşen ve birçok tv ve haber sitesine defalarca konu olan bir darbe girişimini bilmemelerinin hayatın olağan akışına aykırı olması,

(k) Olay gecesi darbe girişimini öğrenen vatandaşlarımızın olay mahalline gelmeleri ve askeri personele tepki göstermeleri üzerine sanık Yzb. S.C'nin elinde bulunan megafonla kalabalığa "Sıkıyönetim ilan edildi, evlerinize dönün." şeklinde anonslar yaptığı, bu anonsları sanıkların duymamalarının olanaksız olduğu,

(l) Olay sırasında darbe girişimini öğrenerek olay yerine gelen vatandaşlarımıza darbeye tepki göstermeleri üzerine sanık Yzb. S.K tarafından küfürler edildiği, adı geçenin silahının kurma kolunu çekerek silahını tam dolduruşa aldığı, darbe girişimine tepki gösteren vatandaşlarımıza silahını doğrulttuğu, alt rütbedeki askerlere nişan almaları yönünde emir verdiği, bu hususun tüm sanıkların gözü önünde cereyan ettiği, sanığın sergilediği davranış biçimleri dikkate alındığında; herhangi bir yerde güvenlik tedbiri alma yönünde bir faaliyetle izah edilemeyeceği,

(m) Sanıkların HTS kayıtları incelendiğinde olay gecesi yoğun bir şekilde internet erişimlerinin ve telefon görüşmelerinin bulunduğunun anlaşıldığı, darbe girişiminin tüm Türkiye tarafından öğrenildiği bir saatte sanıkların yapmış oldukları telefon görüşmelerinden veya erişimi sağladıkları haber sitelerinden herhangi bir şekilde bu girişimi öğrenmemiş olmalarının olanaksız olduğu, kaldı ki bir takım sanıkların (sanık K.Ö gibi) alınan savunmalarında gelen telefonlardan darbe girişimini öğrendiklerini beyan ettikleri,

(n) ... Piyade Alayının bir KOKTOD birliği olduğu, bu alayda görev yapan sanıklar yönünden; Bir KOKTOD birliğinde personel olarak görev yapan, KOKTOD faaliyetlerinde kol komutanı olarak maiyetlerini sevk ve idare eden, maiyetlerine bu yönde eğitim veren sanıkların sahip oldukları mesleki bilgileri dikkate alındığında; olay gecesi, olay mahallinde icra edilen faaliyetin bir KOKTOD faaliyeti olmadığını bilmeleri gerekeceği,

Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; sanıkların olay gecesi silahlı darbe teşebbüsü kapsamında Samandıra gişeler bölgesinde görevlendirildikleri, bu bölgeyi kontrol altına almak amacıyla saat 22:19'dan saat 02:28'e kadar amaç suçu işlemeye elverişli vasıtalarla suçun icrai hareketlerine doğrudan katıldıkları, eylemin başından sonuna kadar tam bir fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ettikleri anlaşılmış, sanıkların icra edilen faaliyetin silahlı darbe teşebbüsü kapsamında icra edildiğini bilmedikleri yönündeki oluşa uygun düşmeyen muhtemel suç ve cezadan kurtulmaya dönük inkara dayalı savunmalarına itibar edilmemiş,

sanıkların olay gecesi suç işleme bilinç ve iradesiyle hareket ettikleri...Somut olayda; ... Piyade Alayı personeli olan sanıkların olay gecesi saat 23:19'dan itibaren, Kara Harp Akademisi personeli olan sanıkların ise saat 00:02'den itibaren ...

Piyade Alayı Nizamiyesinden Samandıra gişeler bölgesine gitmek üzere çıkış yaptıkları, sanıkların alaydan çıkış yaptıkları saat itibariyle ülke genelindeki askeri hareketliliğin bir darbe girişimine dönük olduğunu tüm Türkiye tarafından bilinen bir zaman dilimi olduğu, kaldı ki bizzat darbe girişimine katılan askeri unsur içerisinde yer alan kişilerin faaliyetin mahiyetini bilmemelerinin olanaksız olduğu,

sanıkların kışladan çıktıkları an itibariyle faaliyetin darbe girişimi olduğunu bilmelerine, diğer bir ifadeyle kendilerine bu yönde verilen bir emrin adli veya askeri bir suç işlenmesi amacıyla verildiği ve içeriğinin suç teşkil ettiği bilinç ve iradesine sahip olmaları nedeniyle cezai sorumluluklarının bulunduğu,...Olay gecesi sanıkların gerçekleştirilecek faaliyetin silahlı darbe teşebbüsü kapsamında bir faaliyet olduğunu bilerek kışladan çıkıp olay yerine gitmeleri, olay yerinde uzun süre amaç suçu işlemek amacıyla faaliyette bulunmaları, olay gecesi saat 00:37'de Sn.

Cumhurbaşkanımızın halkın sokaklara davet ederek darbecilere karşı demokratik tepkisini ortaya koyması yönünde CNN Türk kanalında konuşma yapması, saat 00:53'te 1. Ordu Komutanı Org.

Ü.D'nin darbe girişiminin TSK içerisindeki bir grubun kalkışması olup bu girişime karşı mücadele edecekleri yönünde açıklama yapmasına karşın eylemlerine devam ettikleri, vatandaşlarımızın olay yerine gelerek kendilerine tepki göstermesi ve olay yerine gelen vatandaşlarımızın sayısının giderek artması nedeniyle askeri personelle vatandaşlarımız arasında tartışmalar çıktığı, tartışmalar üzerine olay yerinin iyice karıştığını gören 9. Bölük Komutanı Ütğm.

G.M'nin (kendi telefonunun şarjının bitmesi nedeniyle) aynı bölükte takım komutanı olarak görev yapan M.Ö'ya ait ... nolu gsm hattı üzerinden Top. Kur. Alb. Ö.F.Ö'nin kullandığı ... nolu telefonu saat 02:14'te arayarak adı geçenle iletişim kurduğu ve gelişmelerle ilgili bilgi verdiği, Top. Kur. Alb.

Ö.F.Ö'nin "Halkla herhangi bir münakaşaya girilmemesi ve kendinin emrinin beklenmesi" yönünde verdiği emir üzerine olay yerinde bir süre daha kalmaya devam ettikleri, emrin suç teşkil ettiğini baştan bu yana bilmelerine karşın emir ve komutadan çıkmadıkları, sanıkların üzerlerinde akıllı telefon bulunduğu, internet erişimlerinin olduğu, sanıklara ait GPRS kayıtları incelendiğinde olay gecesi yoğun şekilde itnernete bağlandıklarının açıkça görüldüğü, yine sanıklara ait HTS kayıtları incelendiğinde olay gecesi yakınlarıyla çok sayıda telefon görüşmesi yaptıklarının anlaşıldığı,

sanıkların ayrıldığı saat itibariyle tüm Türkiye'de darbe girişiminin geri püskürtülmeye başlandığı, birçok yerde bir kısım darbecilerin gözaltına alındığı, bu hususun sanıklar tarafından öğrenildiği (Nitekim sanıkların alınan savunmalarında olay gecesi yaptıkları görüşmelerde faaliyetin bir darbe girişimi olduğuna dair görüşme yaptıklarını tevil yollu ikrar ettikleri, sanık K.Ö'nün savunmasında olay yerinde bulundukları sırada kendisinin cep telefonuna darbecilerin gözaltına alındığına dair resim ve haberler geldiğini beyan ettiği), son olarak bir vatandaşın ön plana çıkarak "Komutan yanlış yapıyorsunuz.

Darbe yapıyorsunuz, buradan 10 dakikaya gitmiş olacaksınız." şeklinde tehditvari konuşmalarından sonra ortamın iyice gerileceğini ve zor durumda kalacaklarını anlayan sanıkların eylemlerine son vermek zorunda kaldıkları,..." şeklindeki tespitler, bakılmakta olan dava dosyasında yer alan diğer tespitler ile birlikte değerlendirildiğinde, davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisak ve irtibatının bulunduğu sonucuna varılmıştır.