Danıştay 5. Daire E.2025/14422 K.2025/12175

Davanın konusu

Davacının, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3/1. maddesi uyarınca FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu gerekçesiyle meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline ve ihraç edildiği tarihten dava tarihine kadar olan döneme ilişkin maaş ve özlük haklarının toplamı olan 36.722,00 TL maddi tazminat ile 50.000,00 TL manevi tazminatın işlem tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu karar tesis edilirken, hiçbir aşamada savunmasının alınmadığı, bu sebeple savunma hakkının ihlal edildiği, ihraç kararından sonra bizzat teslim olduğu, kararda yer alan kriterlerden hiçbirinin kendisi ile ilgisinin bulunmadığı, "morbeyin" mağduru olduğu, hangi sebeple ihraç edildiğini dahi bilmediği, 2014 yılı HSYK seçimlerinde sözde bağımsız adaylar için oy isteyen kişileri reddettiği ve bunları belgelediği, hakimlik teminatı dikkate alınmaksızın ve soruşturma yürütülmeksizin disiplin cezası verildiği, isnat edilen suçlamanın belirli olmadığı,

masumiyet karinesinin, adil yargılanma hakkının, hak arama hürriyetinin, eşitlik ilkesinin, masumiyet karinesinin, çalışma hakkı ve ödevinin, ölçülülük ilkesinin, gerekçeli karar hakkının, suç ve cezaların şahsiliği ve kanuniliği ilkesinin ihlal edildiği ileri sürülerek dava konusu kararın hukuka aykırı olduğu iddia edilmiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Dava konusu kararların amacının Türk yargı sistemini tamamen ele geçirmeyi hedefleyen ve bu amaç doğrultusunda hareket eden illegal bir yapının bu amaca ulaşmasının önlenmesi ile Türk yargısının bağımsızlığının ve tarafsızlığının korunması olduğu ve yargı mensuplarına olağan dönemde uygulanan 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu ve 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanununun ilgili hükümlerine değil Anayasa'nın 120. ve 121. maddeleri ile 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu çerçevesinde yürürlüğe konulan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesine dayanılarak tesis edildiği,

disiplin cezası niteliğinde olmayıp "göreve son" müessesesinin bir örneği olduğu, bu şekilde göreve son verme halinde zorunlu olmamasına rağmen ilgililere savunma haklarını kullanabilmeleri için 6087 sayılı Yasa'nın 33. maddesi uyarınca yeniden inceleme başvurusunda bulunma imkanı tanındığı, davacı hakkında tesis edilen kararlar ile ilgili olarak kişiselleştirmenin yapıldığı, dava konusu kararların hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Danıştay Beşinci Dairesinin 24/02/2022 tarih ve E:2018/3516, K:2022/693 sayılı kararının manevi tazminata ilişkin kısmının bozulmasına ilişkin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 18/06/2025 tarih ve E:2023/496, K:2025/1336 sayılı kararına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49/4. maddesi uyarınca uyulmasının zorunlu olması nedeniyle, bozma kararı doğrultusunda, davacının manevi tazminata ilişkin isteminin reddi yolunda hüküm kurulması gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ

Dava, yargı mensubu olan davacının 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (6749 sayılı Kanun ile kanunlaşmıştır) 3. maddesinin birinci fıkrası uyarınca meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin olarak Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nca verilen ... tarih ve ... sayılı kararın iptali ve bu karar nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü maaş ve özlük haklarının işlem tarihinden dava tarihine kadarki tutarı olarak 36.772.-TL maddi, 50.000.-TL manevi tazminatın işlem tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Manevi tazminat kişinin manevi değerlerinde meydana gelen eksilme ile duyulan acı, üzüntü ve sarsıntının bir miktar parayla kısmen de olsa hafifletilmesini sağlamak amacına yönelik olup, bir manevi tatmin aracıdır. Manevi tazminatın bu niteliği dikkate alındığında, belli bir zarar karşılığı olmayan yalnızca olay nedeniyle duyulan üzüntünün kısmen giderilmesi amacını taşımakta ise de, idarenin her hukuka aykırı işlemi nedeniyle duyulan üzüntü karşılığı manevi tazminata hükmedilmesi sonucunu doğurmaz.

Bir idari işlemin mevzuata ve hukuka aykırılığı, kural olarak hizmet kusuru sayılmakta ise de; her aykırılığın tazminat sorumluluğunu gerektirmeyeceği de idare hukuku ilkelerindendir. Bir işlemin herhangi bir yönden mevzuata ve hukuka aykırı görülerek iptal edilmiş olması, hizmet kusurunun varlığını kabule yetmez. Hizmet kusurunun oluşabilmesi için saptanan yanlışlık ve aykırılığın, hizmetin iyi kurulmadığını, düzenli işlemediğini gösterecek derecede ağır ve belirgin olması gerekir.

Buna göre, idarenin her hukuka aykırı işleminin manevi tazminat ödenmesi sonucunu doğurmayacağı açık olup, davacının dosyadaki durumu ve dava konusu işlemin tedbir niteliğinde işlem olması nedeniyle yukarıda yer verilen manevi tazminata ilişkin şartların oluşmadığı anlaşıldığından, davacıya manevi tazminat ödenme olanağı bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, manevi tazminat isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, dava konusu işlemin iptali, bu karar nedeniyle ihraç edildiği tarihten dava tarihine kadar olan döneme ilişkin olarak yoksun kaldığı maaş ve özlük haklarının (taleple bağlılık ilkesi uyarınca 36.722,00 TL'yi aşmamak üzere) davacının meslekten çıkarıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL tutarındaki manevi tazminatın davacının meslekten çıkarıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi,

fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin ise reddi yolundaki ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, manevi tazminata ilişkin kısmının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 18/06/2025 tarih ve E:2023/496, K:2025/1336 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozulan kısım yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'un 49/4. maddesi uyarınca bozma kararına uyularak gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

15/11/2016 tarih ve 2016/440 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu kararıyla, yargı mensubu olarak görev yapmakta olan davacının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmiştir.

Davacı tarafından, meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin işlemin iptaline, bu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve yine bu karar nedeniyle uğradığını iddia ettiği manevi zararlara karşılık olmak üzere 50.000,00 TL manevi tazminatın faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi talebiyle açılan davada, Dairemizin 24/02/2022 tarih ve E:2018/3516, K:2022/693 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline,

bu karar nedeniyle ihraç edildiği tarihten dava tarihine kadar olan döneme ilişkin olarak yoksun kaldığı maaş ve özlük haklarının (taleple bağlılık ilkesi uyarınca 36.722,00 TL'yi aşmamak üzere) davacının meslekten çıkarıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL tutarındaki manevi tazminatın işlem tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin ise reddine karar verilmiştir.

Dairemizin anılan kararına yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 18/06/2025 tarih ve E:2023/496, K:2025/1336 sayılı kararıyla Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline, bu karar nedeniyle ihraç edildiği tarihten dava tarihine kadar olan döneme ilişkin olarak yoksun kaldığı maaş ve özlük haklarının (taleple bağlılık ilkesi uyarınca 36.722,00 TL'yi aşmamak üzere) davacının meslekten çıkarıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısımlarının onanmasına,

davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL tutarındaki manevi tazminatın davacıya ödenmesine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Manevi tazminat kişinin manevi değerlerinde meydana gelen eksilme ile duyulan acı, üzüntü ve sarsıntının bir miktar parayla kısmen de olsa hafifletilmesini sağlamak amacına yönelik olup, bir manevi tatmin aracıdır. Manevi tazminatın bu niteliği dikkate alındığında, belli bir zarar karşılığı olmayan yalnızca olay nedeniyle duyulan üzüntünün kısmen giderilmesi amacını taşımakta ise de, idarenin her hukuka aykırı işlemi nedeniyle duyulan üzüntü karşılığı manevi tazminata hükmedilmesi sonucunu doğurmaz.

Bir idari işlemin mevzuata ve hukuka aykırılığı, kural olarak hizmet kusuru sayılmakta ise de; her aykırılığın tazminat sorumluluğunu gerektirmeyeceği de idare hukuku ilkelerindendir. Bir işlemin herhangi bir yönden mevzuata ve hukuka aykırı görülerek iptal edilmiş olması, hizmet kusurunun varlığını kabule yetmez. Hizmet kusurunun oluşabilmesi için saptanan yanlışlık ve aykırılığın, hizmetin iyi kurulmadığını, düzenli işlemediğini gösterecek derecede ağır ve belirgin olması gerekir.

Buna göre, idarenin her hukuka aykırı işleminin manevi tazminat ödenmesi sonucunu doğurmayacağı açık olup, davacının dosyadaki durumu ve dava konusu işlemlerin tedbir niteliğinde işlemler olması nedeniyle yukarıda yer verilen manevi tazminata ilişkin şartların oluşmadığı anlaşıldığından, davacının manevi tazminata ilişkin isteminin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.