Danıştay 5. Daire E.2025/4296 K.2025/3670

2- ... Bakanlığı / ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... Sağlık Hizmetleri A.Ş'nde %7 pay sahibi olan davacı tarafından, şirket bünyesinde faaliyet gösteren ... Hastanesinin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kapatılması işlemine karşı yapılan başvurunun reddine ilişkin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun ... tarih ve .../... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:...

K:... sayılı kararında; dava konusu işlemin kapatılan hastane adına tesis edilen bir işlem olduğu, davanın da hastanenin kapatılma tarihi itibarıyla temsile yetkili olan kişilerce kapatılan hastane adına açılması gerekirken, kapatılan hastanenin ortağı olan davacı tarafından kendi adına açılan dava yönünden, dava açma ehliyetinin bulunmaması nedeniyle açılan işbu davanın esasını inceleme imkanı bulunmadığı,

öte yandan, dava konusu olan ... tarihli ve... sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararının iptali istemiyle şirketin Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ... ve Yönetim Kurulu Üyesi ...'ın birlikte açtığı davanın Mahkemenin... sayılı esasına kaydedilen dosya üzerinden devam etmekte olduğu; şirket ortaklarından ... tarafından aynı sayı ve tarihli Komisyon kararının iptali istemiyle ... ....

İdare Mahkemesi'nin E:... sayısına kayden açılan davada, ... tarihli ve K:... sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği ve davanın istinaf aşamasında derdest olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından, davanın esası yönünden, davalı idareler tarafından ise vekalet ücreti yönünden istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 1-Davacının İstinaf İstemi Yönünden: davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibatının bulunduğu gerekçesiyle başvurusunun reddine ilişkin OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine,

2-Davalı İdarelerin İstinaf İstemi Yönünden: işbu davanın 2577 sayılı Kanun'un 15/d maddesi uyarınca dilekçe ret kararı üzerine yenilenen dava olduğu, kök dosyanın ise ilgili mahkemeye bağlantı kararı üzerine gelen E:... sayılı dava dosyası olduğu, anılan dosyada davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı vekili ve Sağlık Bakanlığı vekilince uyuşmazlığın çözümüne katkı sağlayacak savunma ve eklerinin süresi içerisinde dosyaya sunulduğu, ancak Mahkemece "davanın ehliyet yönünden reddine" karar verildiği,

söz konusu kararda davalı idareler lehine avukatlık ücretine hükmedilmemesi yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarelerin istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının davalı idareler lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine ilişkin kısmının kaldırılmasına, İdare Mahkemesinin karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için takdir edilen 18.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere müştereken ve müteselsilen ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli listede hastanenin ismine yer verilmek suretiyle şirketin tüm mal varlığının Hazineye aktarıldığı, hastane ve şirketin temelli kapatılmasıyla tüzel kişiliğinin kalmadığı, taşınır ve taşınmaz mal varlıklarının bulunduğu, kendisinin de % 7 hisse ile şirket ortağı olduğu, FETÖ/PDY ile herhangi bir irtibatının bulunmadığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği ve dava açmakta menfaati bulunduğu belirtilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı İdareler tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu ve temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş,

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi kayıtlarının incelenmesinden, şirket tüzel kişiliğinin sonlandırılarak re'sen terkin edildiği tarih öncesi davacının şirketin % 7 pay sahibi olduğunun anlaşıldığı, bu durumda dava konusu işlem nedeniyle menfaati ihlal edilen davacının dava konusu işlemin iptali talebiyle dava açabileceğinin tabii olduğu, Mahkemece davanın esasına girilerek karar verilmesi gerekirken davacının mahkemeye erişim hakkının kısıtlanması sonucunu doğuran temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının hissedarı olduğu Özel ... Sağlık Hizmetleri A.Ş bünyesinde faaliyet gösteren Özel ... Hastanesi 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibatı nedeniyle kapatılmıştır. Kapatılma işlemine karşı yapılan başvurunun OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" başıklı 36. maddesinde "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz." kuralı yer almaktadır.

667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesinin 3. fıkrasında, ''Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı belirlenen ve ekli listelerde yer almayan özel ve vakıf sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıflar, dernekler, vakıf yükseköğretim kurumları, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonlar, ilgili bakanlıklarda bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılır. Bu fıkra kapsamında kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında da ikinci fıkra hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.

670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5. maddesinin 3. fıkrasında, ''Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkin edilir. Bunların devralınan varlıkları dışındaki varlıkları da Hazineye bedelsiz devredilmiş sayılır. Bu durumda şirketlere daha önce atanmış kayyımlar tasfiye memuru olarak görevlendirilebilir veya bu şirketlere tasfiye memuru atanabilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve birinci fıkrada yer alan hususları bu şekilde devralınan varlıklar için de uygulamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.'' hükmü yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde ise; iptal davasının, idari işlem hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaati ihlal edilenler tarafından açılacağı açıklanmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; ehliyetsiz kişi tarafından açılan davaların reddine karar verileceği; 14. maddesinin 6. fıkrasında, davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İptal davaları ile idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının saptanması, hukukun üstünlüğünün sağlanması, böylece de idarenin hukuka bağlılığının belirlenmesi, sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesi amaçlandığından, bu davalarda menfaat ilişkisinin bu amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir.

İdari yargıda dava açma ehliyetinde aranan menfaat ihlali, davacının dava konusu yaptığı işlemle arasında kurulabilecek minimum düzeyde de olsa, ilgiyi, alakayı ifade etmektedir. Yargısal kararlarda menfaat ihlali koşulu, davacının idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin kurulması gerektiği şeklinde tanımlanmıştır. Meşru menfaat, iptal davasını açan kişinin, hukuka uygun bir korunmadan faydalanmak istemesi anlamına gelmektedir.

Güncel menfaat, davanın açılması sırasında var olan, aktüel ilgiyi, alakayı ifade etmektedir. Menfaat ihlalinin dava açma açısından yeterli olması için koşul kabul edilen kişisellik ise idari bir işlemin doğrudan doğruya o kişi hakkında yapılmış olması anlamına gelmeyip, dolaylı olarak da olsa o kimseyi etkilemesidir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları, her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davacının %7 pay sahibi olduğu Özel ... Sağlık Hizmetleri A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren Özel ... Hastanesinin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listesinde ismine yer verilmek suretiyle, FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibatı nedeniyle kapatıldığı, kapatılma işlemine karşı yapılan başvurunun OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Olayda, davacının kapatılan Özel ... Hastanesinin bağlı olduğu Özel ... Sağlık Hizmetleri A.Ş isimli şirketin, kapatıldığı tarihte % 7 pay sahibi ve ortağı olduğu, anılan şirketin kapatılarak Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nden re'sen terkin edilmesi ve mal varlığının Hazineye devredilmesi üzerine OHAL Komisyonuna yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemle kişisel, güncel ve meşru menfaatinin etkilendiği anlaşıldığından dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi hususunu yargı önüne getirme hakkına sahip olduğu açıktır.

Bu itibarla; işin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, davanın ehliyet yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.