Danıştay 6. Daire E.2011/6103 K.2014/3563

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Dava, ...İli, ...-...Mevkii, ...sayılı parselde bulunan taşınmazı kısmen Sanayi Alanı, kısmen Tarımsal Niteliği Korunacak Alan olarak belirleyen 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin 2.7.2008 tarihli, 37 sayılı belediye meclisi kararının taşınmaz yönünden iptali istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince, 1/25.000 ölçekli nazım imar planında taşınmazın tamamının sanayi alanı olarak belirlendiği, dolayısıyla uyuşmazlığa konu planın üst ölçekli nazım imar planına aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karar davalı idare vekili tarafından temyiz edilmiştir.

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 13. maddesinde; mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazilerinin tarımsal üretim amacı dışında kullanılamayacağı, ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla;

savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar, doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı, petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri, ilgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri, bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar, kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları,

jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları için bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebileceği, Bakanlığın bu yetkisini valiliklere devredebileceği, mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazilerinin;

toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis edilebileceği, tarımsal amaçlı yapılar için, projesine uyulması şartıyla ihtiyaç duyulan miktarda her sınıf ve özellikteki tarım arazisinin valilik izni ile kullanılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinde ise: "Tarım Arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere planlanamaz." hükmü yer almaktadır.

Olayda, yukarıda aktarımı yapılan 5403 sayılı Kanunun 13. maddesindeki usul ve esaslar uyarınca tesis edilen ...İl Tarım Müdürlüğünün 08.10.2004 tarihli, 683-5647 sayılı işlemi ile ekindeki topografik haritada; planlama alanında belirlenen muhtelif yerlerin planlamayla tarım dışı amaçla kullanılması uygun görülen veya görülmeyen arazi olarak saptandığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar taşınmazın kullanımı yönünden uyuşmazlığa konu uygulama imar planı, üst ölçekli plana aykırı ise de, tarım arazileri açısından istisnai düzenlemeler getiren 5403 sayılı Kanuna göre, taşınmaz hakkında tarımsal amaçlı kullanım açısından fonksiyon belirlemelerine gidilebileceği açıktır. Ancak, bu belirlemelerin tarımsal ilkelere, kamu yararına ve planlama esaslarına uygun olup olmadığının objektif ve somut olarak ortaya konulması gerekmektedir.

Buna göre, uyuşmazlık konusu planın; aktarımı yapılan ilke ve esaslara uygun olup olmadığının, tarım konusunda ihtisas sahibi olan bir bilirkişinin de bulunduğu bilirkişi heyetiyle irdelenmek suretiyle yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.