Danıştay 6. Daire E.2018/4407 K.2022/6655

Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, … Mahallesi, … mevki, … ada, … parsel sayılı taşınmazın okul alanından çıkarılması bu mümkün değilse kamulaştırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Tekirdağ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile parselin okul alanına dahil edilmesine yönelik Tekirdağ Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, parselin "ilköğretim alanına'' katılmasının, asgari eğitim alanı büyüklüğüne, hizmet etki alanı ve bölgesel ihtiyaca uygun olduğu, yakın çevrede aynı hizmet alanı içinde başka bir ilköğretim tesis alanı bulunmadığı,

ilköğretim alanının geometrisi, tescilli kültür varlığı yapısı ve çınar ağacı ile olan ilişkisi gözetilerek parselin ilköğretim alanına alınmasının üst ölçekli planlara aykırı olmadığı, parselin ilköğretim alanından çıkartılarak yapılaşmaya açılması durumunda okula erişim açısından alanın yaya erişim güvenliğini tehdit edecek şekilde yapı ve trafik yoğunluğu oluşacağı anlaşıldığından,

parselin "ilköğretim alanına" dahil edilmesi yönüyle, dava konusu işlemlerde imar mevzuatına, belde ihtiyaçlarına, kamu yararına, şehircilik ilkelerine ve planlama tekniklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

İmar planında ''ilköğretim alanı'' olarak planlanan taşınmazlarının imar planı değişikliği yapılarak okul alanından çıkarılmasını ya da kamulaştırılmasını talep ettikleri, ilköğretim okulunun mevcudu çok düşük olduğundan parsellerinin ilköğretim alanında bırakılmasının idari işlemin amaç unsuruna aykırı olduğu, taşınmazlarının ilköğretim alanında kalmasında kamu yararı olup olmadığı, ayrıca kamulaştırılmamasının nedenleri araştırılmaksızın mahkemece verilen kararın hukuka aykırı olduğu,

imar planında ilköğretim alanında kalması nedeniyle 20 yıldan fazla süredir tasarruf edemedikleri taşınmazları üzerindeki ''bina yapılamaz'' şerhinin kaldırılması gerektiği, bu taleplerinin reddedilmesi ile birlikte kamulaştırılması istemiyle yaptıkları başvurunun da reddedilmesinin mülkiyet hakkının özüne dokunan bir işlem olduğu, bilirkişilerce taşınmazın kamulaştırılmaması ile ilgili herhangi bir inceleme yapılmadığı ve mahkemece de bu hususta bir karar verilmediği, dava konusu işlemlerin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'NİN DÜŞÜNCESİ: Davacıların, kararın taşınmazın okul alanına dahil edilmesine yönelik imar planı değişikliği ile okul alanından çıkartılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısımlarına yönelik davacıların temyiz isteminin reddine, taşınmazın kamulaştırılmasına yönelik taleplerinin reddine ilişkin işlem hakkında hüküm kurulmamasına yönelik temyiz isteminin ise kabulü ile kararın bu kısmının eksik hüküm nedeniyle bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacılar tarafından, üzerinde tek katlı yapılarının bulunduğu taşınmazları üzerinde meri imar planı koşulları doğrultusunda bitişik nizam 5 katlı yeni bir yapı yapmak için Tekirdağ Belediye Başkanlığı'na başvurulması ve taşınmazın bitişiğinde yer alan ve üzerinde tescilli Hacıilbey İlkokulu bulunan parsel nedeniyle Belediye Başkanlığınca Edirne Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu'ndan konu ile ilgili görüş sorulmuştur.

Kurul'un … tarih ve … sayılı kararı ile; bitişikte yer alan tescilli ilkokul binası ile tescilli çınar ağacının varlığı, ilkokulun giriş-çıkış emniyeti açısından ayrıca gelecekte ilkokulun tevzi göz önünde tutularak.

Mahallesi, … caddesi, … mevkinde yer alan … pafta, … ada, … , … , … , … , … ve … parsel sayılı taşınmazlarda yüksek yoğunluklu yapılaşmanın sakıncalı olduğuna, bu açıdan Belediyece ilkokul alanını genişletecek şekilde imar planı değişikliğinin hazırlanarak Kurula sunulmasına karar verilmiş, ilgili parsel malikleri tarafından bu karara yapılan itiraz Kurul'un … tarih ve … sayılı kararı ile reddedilmiştir.

Kurul'un talebi doğrultusunda, Tekirdağ Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile. Hacıilbey İlkokulu önünde yer alan … ada, … , … , … , … , … ve … parsel sayılı taşınmazların okul alanına dahil edilmesine karar verilmiş, bu karar sonrasında davacılar tarafından taşınmazın okul alanından çıkarılması ya da kamulaştırılması istemiyle ilgili idarelere muhtelif tarihlerde yapılan başvurular ise reddedilmiştir.

Son olarak davacılar tarafından 24.08.2015 tarihinde Tekirdağ İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne aynı istemlerle yapılan başvurunun … tarih ve … sayılı işlem ile; taşınmaza ihtiyaç olduğu, bütçe imkanları doğrultusunda 2016 yılı ve sonraki yıllarda kamulaştırılarak eğitim alanında değerlendirileceği gerekçesiyle reddine karar verilmiş, bunun üzerine davacılar tarafından bu ret işlemi ile birlikte bu işlemin dayanağı taşınmazın okul alanına dahil edilmesine yönelik Tekirdağ Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihindeki yürürlükteki şekliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kararın, taşınmazın okul alanına dahil edilmesine yönelik imar planı değişikliği ile okul alanından çıkartılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme dair kısımları hakkındaki davacıların temyiz istemi incelendiğinde;

Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

İdare Mahkemesi kararının bu kısımlarına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.

Kararın, taşınmazın kamulaştırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlem hakkında hüküm kurulmamasına ilişkin kısmı hakkındaki davacıların temyiz istemine gelince,

Dava dilekçesi ile dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; her ne kadar dava dilekçesinin ''konu'' başlıklı kısmında; taşınmazın okul alanından çıkartılması (tahsis ve şerhin kaldırılması) talebinin reddine ilişkin 25.08.2015 tarihli işlem ile bu işlemin dayanağı imar planının iptalinin istenildiği belirtilmiş ise de ''olaylar'' başlıklı kısmında özetle;

ilkokulun bulunduğu bölgeden başka yer taşınması nedeniyle taşınmazın ''okul alanı'' olarak tahsis edilmesinin yasal dayanağının ortadan kalktığı, buna rağmen idarece taşınmazlarının ilköğretim alanı olarak tahsisine ilişkin karar kaldırılmadığı gibi yaklaşık 20 yıldır kamulaştırılmadığı, bu nedenle taşınmazlarını uzun yıllardır kullanamadıkları ve üzerinde tasarruf edemedikleri, mağduriyetlerinin giderilmesi gerektiğinin yolundaki iddiaların ileri sürüldüğü,

yine İdare Mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan rapora taşınmazın kamulaştırılmaması hususunda herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı ileri sürülerek itiraz edildiği, yine dava konusu Tekirdağ Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin, davacılar tarafından 24.08.2015 tarihinde Tekirdağ İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne yapılan; imar planı değişikliği yapılarak taşınmazlarının okul alanından çıkartılması bu mümkün olmadığı takdirde kamulaştırılmasına ilişkin iki farklı talebin reddine ilişkin olduğu görülmüştür.

Bu durumda; imar planı değişikliği yapılarak taşınmazların okul alanından çıkartılması bu mümkün olmadığı takdirde kamulaştırılmasına ilişkin taleplerin reddine ilişkin işlem ile bu işlemlerin dayanağı imar planı değişikliği dava konusu yapılmasına karşın, İdare Mahkemesince, dava dilekçesinin ''konu'' başlıklı bölümünde kamulaştırma isteminin reddine ilişkin işlemin iptalinin istenilmediği, dilekçe içeriğinde yalnızca taşınmazın ilköğretim tesis alanına ayrılmasına ilişkin iddiaların ileri sürüldüğü,

kamulaştırmaya ilişkin iddia ve talep bulunmadığı görüldüğünden davada kamulaştırma yönüyle bir değerlendirme yapılmadığı belirtilerek yalnızca taşınmazın okul alanına dahil edilmesine yönelik imar planı değişikliği ile okul alanından çıkartılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemler değerlendirilmiş ve bu kısımlara yönelik hüküm kurulmuştur.

Bu itibarla, taşınmazın kamulaştırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işleme dair kısım hakkında değerlendirme yapılmadan davanın reddi yolunda İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında isabet görülmemiştir.