Danıştay 6. Daire E.2018/9621 K.2021/12639

Dava konusu istem: Balıkesir İli, Bandırma İlçesi, ...Mahallesi, ...Mevkii ...pafta ...ada, ...parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "bitişik nizam 4 kat emsal: 1.15 konut alanı" olarak belirlenen yapılaşma koşulunun, "TAKS:0,35 üzerinden 5-B/3" olarak değiştirilmesi isteminin reddine ilişkin Bandırma Belediye Meclisinin ...tarihli, ...sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dava konusu parselde emsalin "TAKS:0,35 taban alanı üzerinden 5-B/3" olarak değiştirilmesi için mevzuatta plan değişiklikleri için aranan gerekli ve yeterli şartların mevcut olmadığı, ayrıca plan değişlikliğinin mevzuat uyarınca istisnai ve zorunlu hallerde yapılabileceği, davacının talebinin kabul edilmesinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve bölge ihtiyaçlarının karşılanmasına aykırı olacağı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mahkeme kararının usul ve hukuka aykırı olduğu, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Balıkesir İli, Bandırma İlçesi, ...Mahallesi, ...Mevkii ...pafta ...ada, ...parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacının, imar planında "bitişik nizam 4 kat emsal: 1.15 konut alanı" olarak belirlenen yapılaşma koşulunun, "TAKS:0,35 taban alanı üzerinden 5-B/3" olarak değiştirilmesi isteminin reddine ilişkin Bandırma Belediye Meclisinin ...tarihli, ...sayılı kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanununun “Tanımlar” başlıklı 5. maddesinde; nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ilkelerini,

ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla bütün olan plan olarak; uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgilerini ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 26. maddesinde ise; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak imar planlarında değişiklik yapılabileceği, imar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesinin esas olduğu, yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamayacağı, imar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması,

küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişikliklerinin zorunluluk olmadıkça yapılamayacağı, imar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının standartlara uygun olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.

Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planları, zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir. Yapılan plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılır. Bu irdelemeden sonra, planlanan alanın özel niteliklerinin yanısıra plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkileri kapsamlı bir biçimde ele alınarak, plan değişikliğinde kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir

Ada veya parsel özelinde yapılan imar planı değişikliğiyle uyuşmazlık konusu alandaki diğer parsellerden farklı yapılaşma koşullarının öngörülmesi, alandaki kat adedine ilişkin plan ana kararlarını bozucu ve çevredeki diğer parsel maliklerini özendirici nitelikte olup eşitlik ilkesine aykırıdır. Zira, böyle bir imar planı değişikliğinin söz konusu taşınmazı çevresindeki taşınmazlara nazaran daha değerli hale getireceği ve kamu yararından ziyade kişisel yararı ön plana çıkartacağı açıktır.

Dava dosyasının incelenmesinden, uygulama imar planında dava konusu taşınmazın bulunduğu ada içinde farklı yapılaşma koşullarının öngörüldüğü, ancak İdare Mahkemesince, dava konusu imar planı değişikiliği talep edilen yapılaşma koşulları ile mevcut yapılaşma koşulunun üst ölçekli imar planlarıyla belirlenen nüfus yoğunluğu öngörüsüne uygun olup olmadığı, ek bir yoğunluk getirip getirmediği, nüfus yoğunluğu getirecekse bu alanda yapı ve nüfus yoğunluğuna karşılık yeterli sosyal ve teknik alt yapı alanı bulunup bulunmadığı, çevresiyle uyumu, plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü ve genel işleyişini bozup bozmadığına ilişkin hususların değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince, uzman bilirkişilerden oluşan bir heyet oluşturulmak suretiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak planlanan yörenin nüfus, çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkilerinin kapsamlı bir biçimde incelenerek plan bütünlüğü, sürekliliği, üst ölçek plan ana kararları, ilkeleri, stratejileri göz önüne alınarak şehircilik ilkeleri ve planlama esasları açısından değerlendirme yapılmak suretiyle kamu yararına uygun olup olmadığı hususların açıklığa kavuşturulmasından sonra dava hakkında karar verilmesi gerektiğinden davanın reddine ilişkin kararda isabet görülmemiştir.