Danıştay 6. Daire E.2019/15046 K.2022/5400

Dava konusu istem: Sivas İli, Zara İlçesi, … Mahallesi, … ada … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda 10 metrelik yol belirlenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı belediye meclis kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazı da içerisine alan alanda … tarih ve … sayılı belediye meclis kararı ile kabul edilen nazım ve uygulama imar planlarında mevcut yolun güzergahında değişiklik yapılırken mülkiyet ve yapılaşma durumuna dikkat edilmesi gerekirken edilmediği, bu nedenle dava konusu işlemlerin 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmelikleri ile şehircilik ilke ve esaslarına, planlama ilke ve tekniklerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu işlemin hukuka uygun olduğunun anlaşıldığı, uyuşmazlığa konu yolun önceki imar planlarında da 10 metre olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Sivas İli, Zara İlçesi, … Mahallesi, … ada … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda 10 metrelik yol belirlenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı belediye meclis kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde “Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır.

Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.” şeklinde tanımlanmıştır.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin Tanımlar başlığı altındaki 4. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde “ Nazım imar planı: Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/5.000 ölçekte,

büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı ifade ettiği raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı” aynı fıkranın (k) bendinde ise “ Uygulama imar planı: Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak;

yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde;

parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı ifade eder.” denilmektedir.

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği 21.maddesinde “İmar planlarında, sosyal altyapıya yönelik standartlarının sağlanabilmesi açısından imar adalarının çok küçük ve parçalı oluşturulmayacak şekilde imar yollarının düzenlenmesi esastır” hükmüne yine aynı yönetmeliğin 26. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde “İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir.

Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur.

Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur.” hükmüne, 6. fıkrasında ise “ İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde: a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz. b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır. c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu,

10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur.

Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz. ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez. d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur. e) Plan alanındaki trafik hacimleri ile yeni getirilen kullanımların trafik üretme ve trafik çekme hacimleri dikkate alınarak yol ve kaldırım genişlikleri belirlenir.” hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, hükme esas alınan bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmazın Yozgat-Sivas-Kayseri 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında kentsel yerleşme alanlarında içerisinde kaldığı, önceki planlama dönemlerinde ve güncel planlama döneminde ayrık nizam üç katlı konut alanı ve yol olarak getirilen alan kullanımı kararlarının, çevre düzeni planı kapsamında alt ölçekli imar planlarında yapılabilecek plan kararları olduğu, 10 metrelik yolun toplayıcı yol olduğu, yeşil alan, yurt alanı ve konut alanına hizmet verdiği, söz konusu 10 metrelik yolun devamında 15 metrelik yola bağlandığı,

yolların devamlılığını, entegrasyonunu sağlamaya dönük olduğu, davacının iddia ettiği 7 metreye düşürülmesi talebinin ise Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinin 6. fıkrasındaki “Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.” ilkesine uymayacağı tespitlerine yer verilmiştir.

Bu durumda, Mahkemece, her ne kadar yolun güzergahında değişiklik yapılırken mülkiyet ve yapılaşma durumuna dikkat edilmesi gerekirken edilmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, yukarıda metnine de yer verilen mevzuat hükümlerinden, yolun devamlılığı bakımından parsel bazında bir inceleme yapılarak verilen kararın belli bir kesimde bu sürekliliği bozacağı, öte yandan yukarıda yer verilen bilirkişi raporu tespitlerine göre de dava konusu imar planlarının hukuka uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davanın konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.