Danıştay 6. Daire E.2019/17644 K.2023/9837

Dava konusu istem: Adıyaman, … Mahallesi, .. ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabulüne ilişkin … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile anılan karara yapılan itirazın reddine dair … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…, sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 1995 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ağaçlandırılacak alan olarak planlı olan davaya konu taşınmazın dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile tarım alanı olarak belirlendiği,

dava devam etmekte iken davalı idarece yapılan revizyon çalışmaları neticesinde taşınmazın fonksiyonunun kısmen yol, kısmen park ve kısmen imar planı dışında kalan alan olarak düzenlendiği, davacının temel iradesinin uyuşmazlığa konu edilen taşınmazın ağaçlandırılacak alan olarak öngörülen fonksiyonunun tarım alanına dönüştürülmesinin hukuka aykırılığından öte anılan taşınmazın konut alanı olarak düzenlenmesi gerektiğine yönelik olduğu ve davalı idareye de bu yönde itirazının bulunduğu anlaşıldığından söz konusu isteme yönelik olarak değerlendirme yapıldığında.

1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın “büyük kentsel yeşil alanlar” olarak planlanan alan sınırları içerisinde kaldığı ve yerleşime uygunluk haritasına göre dava konusu taşınmazın “UOA1” notasyonu ile gösterilmiş olan jeolojik açıdan “yerleşime uygun olmayan alan 1” olarak belirlenen alan sınırları içerisinde kaldığı,

bu nedenle taşınmazın gerek üst ölçekli plandaki fonksiyonu gerekse de jeolojik açıdan yerleşime uygun olmayan bir alanın yerleşime açılmasının mümkün olmadığı göz önüne alındığında şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararına uygun bulunmayan dava konusu edilen belediye meclisi kararı ve sonrasında davacı tarafından yapılan itirazın reddine yönelik belediye meclisi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda, … tarihli, … sayılı Adıyaman Belediye Meclisinin kararı bakımından.

Adıyaman-Şanlıurfa-Diyarbakır Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında “büyük kentsel yeşil alanlar” olarak planlanan alan sınırları içerisinde kalan dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile imar planı sınırları dışına çıkarılarak “tarım alanı” olarak planlanması neticesinde, yürürlükte olan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına aykırı hale geldiği,

dolayısıyla planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin … tarihli, … sayılı Adıyaman Belediye Meclisinin kararında hukuka uyarlık bulunmadığı,

Adıyaman Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararına karşı davacı tarafından yapılan itirazın reddine ilişkin Adıyaman Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı bakımından ise;

Davacının, dava konusu taşınmazın imar alanı sınırları içerisinde bırakılmasına ilişkin itirazı bakımından;

Mahkemece, uyuşmazlığın çözümü için mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda; Adıyaman Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı açısından uygun olmadığı" kanaatine varıldığının ifade edildiği, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek mahiyette olduğu, dava konusu Adıyaman Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının, dava konusu taşınmazın imar alanı sınırları içerisinde bırakılması talebinin reddine ilişkin kısmı bakımından şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve imar mevzuatına uyarlık bulunmadığı,

Davacının, dava konusu taşınmazın konut alanı olarak belirlenmesine ilişkin itirazı bakımından;

Dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında “büyük kentsel yeşil alanlar” olarak planlanan alan sınırları içerisinde kaldığı ve yerleşime uygunluk haritasına göre dava konusu taşınmazın “UOA1” notasyonu ile jeolojik açıdan “yerleşime uygun olmayan alan 1” olarak belirlenen alan sınırları içerisinde kaldığı,

bu nedenle gerek üst ölçekli plandaki fonksiyonu, gerekse de jeolojik açıdan yerleşime uygun olmayan bir alanın yerleşime açılmasının mümkün olmadığı göz önüne alındığında, şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve ilgili mevzuat hükümleri açısından dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın yerleşime açılmasının uygun olmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu Adıyaman Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının, dava konusu taşınmazın konut alanı olarak belirlenmesi talebinin reddine ilişkin kısmı bakımından şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve imar mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun Adıyaman Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının dava konusu taşınmazın konut alanı olarak belirlenmesi talebinin reddine ilişkin kısmı bakımından reddine, istinaf isteminin kısmen kabulüne, Adıyaman Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile Adıyaman Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının dava konusu taşınmazın imar alanı sınırları içerisinde bırakılması talebinin reddine ilişkin kısmı bakımından davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına,

Adıyaman Belediye Meclisinin .. tarihli, … sayılı kararı ile Adıyaman Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının dava konusu taşınmazın imar alanı sınırları içerisinde bırakılması talebinin reddine ilişkin kısmı bakımından dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, davaya konu taşınmazı da kapsayan kent bütününe ilişkin yeni imar planlarının yapıldığı bu nedenle davanın konusuz kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu işlem öncesinde yürürlükte olan imar planlarında ağaçlandırılacak alan fonksiyonlu olan Adıyaman, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz .. tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile tarım alanı olarak belirlenmiş, söz konusu imar planları 15.12.2015-13.01.2016 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davacı tarafından askı süresi içerisinde 08.01.2016 tarihinde taşınmazın konut alanına alınması talebiyle yapılan itirazın … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile reddedilmesi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

Aynı Kanunun 8.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde de; imar planının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğunun sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyece yapılacağı ve yaptırılacağı hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davalı idare vekili tarafından verilen ve 31.10.2022 tarihinde kayıtlara giren ek beyan dilekçesinde, … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ile davaya konu taşınmazın fonksiyonunun değiştirilerek; kısmen konut, kısmen teknik alt yapı alanı, kısmen park, kısmen imar yolu, kısmen rekreasyon alanı olarak belirlendiğinin ve anılan imar planlarının kesinleştiğinin ifade edildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, söz konusu yeni imar planları doğrultusunda uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, İdari dava dairesi kararında her ne kadar ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararı irdelenirken, davacının, dava konusu taşınmazın imar alanı sınırları içerisinde bırakılmasına ilişkin itirazı bakımından; davacının, dava konusu taşınmazın konut alanı olarak belirlenmesine ilişkin itirazı bakımından;

şeklinde ikili bir inceleme yapıldığı görülmekteyse de davaya konu taşınmazın dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabulüne ilişkin ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararı ile tarım alanı olarak belirlendiği yani taşınmazın imar planı sınırları içerisinde olduğunun açık olduğu bu nedenle dava konusu taşınmazın imar alanı sınırları içerisine alınmasına ilişkin bir talebinin-itirazının bulunmadığının da gözetilmesi gerekmektedir.