Danıştay 6. Daire E.2019/18012 K.2023/7056

Dava konusu istem: Mersin İli, Toroslar İlçesi, … Mahallesi, … pafta, …, … ve … parsel sayılı taşınmazlara yönelik yapılan plan değişiklik talebinin reddine ilişkin Toroslar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; imar mevzuatı uyarınca 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve bu planda değişiklik yapılabilmesi için nazım imar planının bulunması ve alt ölçekli uygulama imar planının üst ölçekli imar planına uygun olması gerektiğinden uyuşmazlık konusu taşınmazı kapsayan alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planı olmaksızın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılamayacağından, davacının 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği isteminin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda uygulama imar planı yapılabilmesi için üst ölçekli nazım imar planının bulunması ve uygulama imar planının nazım imar planına uygun olması gerektiği, uyuşmazlık konusu olayda gerek dava konusu işlemde, gerekse davalı idarenin 15.11.2017 tarihli Mahkemenin kayıtlarına giren savunma dilekçesinde uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu Bekiralanı Bölgesinin 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığının açıkça ifade edildiği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planıyla yapılan değişikliklerin üst ölçekli imar planına uygun olmasının zorunlu olması,

üst ölçekli nazım imar planı bulunmadan alt ölçekli uygulama imar planı yapılmasının mümkün olmaması karşısında, üst ölçekli nazım imar planı olmadan davacının taşınmazının bulunduğu alanda yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uyarlık bulunmadığından, davacının hukuka aykırı olarak tesis olunan imar planında değişiklik yapılmasına ilişkin isteminde hukuka aykırılık, davalı idarenin bu istemin reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının değişiklik talep ettiği planın uygulama imar planı değil mevzii imar planı olduğu, mevzii imar planının üst ölçekli imar planı bulunmayan yerlerde de yapılabileceği,03.04.2017 tarihinde onaylanan Mersin-Adana planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı revizyonu plan hükümlerinin 7.10. maddesinde "bu planın onama tarihinden önce mevzuata uygun olarak onaylanmış mevzii imar planları geçerlidir,bu alanlarda yoğunluk artışı ve tür değişikliği getirecek plan değişikliği/revizyonu yapılamaz" hükmünün bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ve dava konusu işlemin iptaline yönelik Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının kaldırılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının değişik gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Mersin İli, Toroslar İlçesi, … Mahallesi, … pafta, …, … ve … parsel sayılı taşınmazların maliki olan davacı tarafından, anılan parsellerin bir kısmının 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yol olarak işaretlenmesi nedeniyle plan değişiklik talebinde bulunulduğu, anılan başvurunun dava konusu alanda 1/5.000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığı, değişiklik yapılabilmesi için öncelikli olarak 1/5.000 ölçekli nazım imar planının yapılması gerektiği gerekçe gösterilerek Toroslar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, bu planların belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planların belediye meclisince onbeş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, aynı maddenin 3. fıkrasında onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de 1. fıkranın (b) bendinde belirtilen usullere tabi olacağı hükme bağlanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanununun "Meclisin Görev ve Yetkileri" kenar başlığını taşıyan 18. maddesinin c bendinde "Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak," belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Belirli ölçütlere göre hazırlanan imar planlarının, zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı şekilde ve kanundaki usullere uygun olarak değiştirilmesi mümkündür. Bu değişikliklerin de ilgili idarelerin hangi organ ve mercilerince karara bağlanacağının kanunla belirlenmesi gerekir.

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine göre imar planı, imar planı revizyonu ve imar planı değişlikliklerini onaylama yetkisi belediye meclisine ait olduğundan, belediyelere yapılan imar planı değişikliği tekliflerinin karara bağlanmak üzere belediye meclisine sunulması gerekmektedir.

İptal davasının öze ilişkin koşulları arasında idari işlemin yetki yönünden hukuka uyarlılığı da yer almaktadır. İdare hukukunda “yetki”, idareye Anayasa ve yasalarla tanınmış olan karar alma gücünü ifade eder ve idari işlemlerin en temel öğesini oluşturur. Bir kamu düzeni sorunu olan yetki, yasa koyucu tarafından hangi makam veya merciye verilmiş ise, ancak o makam veya merci tarafından kullanılabilir. Bu bakımdan, yasanın açık izni olmadıkça yetkili makam veya mercinin yetkisini devretmesi olanaklı değildir. Aktarılan nitelikleri gereği, idare hukukunda yetkisizlik kural, yetkili olmak istisnadır. Bu itibarla, yetki hükümlerinin sınır ve çerçevesinin yasayla açıkça çizilmesi gerekir ve genişletici yoruma tabi tutulamaz.

İmar planı değişikliğinin yapılması için öncelikle değerlendirilmesi gereken hususun, böyle bir değişiklik isteminin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygunluğunun bulunup bulunmadığıdır. Bu açıklamalar ışığında davacının mülkiyetindeki taşınmaza yönelik imar planı değişikliğiyle ilgili talebin, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı yönünden uygun olup olmadığı konusunda yetki ve usulde paralellik ilkesi gereğince bu konuda karar verme yetkisine haiz belediye meclisince değerlendirilerek karara bağlanması gerekirken, bu usul izlenmeden belediye meclisine sunulmaksızın Toroslar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından reddedilmesine ilişkin işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu bakımdan, davacı tarafından imar planının değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun, belediye meclisinde görüşülerek imar mevzuatı uyarınca karara bağlanması gerekmektedir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmamaktadır.