Danıştay 6. Daire E.2020/10636 K.2022/10482

altyapı katılım payının ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tazminen ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Danıştay Altıncı Dairesinin 30/09/2014 tarihli, E:2011/7129, K:2014/5812 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, İzmir İli, … Mahallesi, … pafta, … ada, … sayılı parsel üzerindeki müstakil yeni birer yapı oldukları sonucuna varılan davacı tarafından inşa edilen yapılara ilişkin İmar Kanunun 23. maddesi uyarınca hizmet bedeli olarak hesaplanan "keşif ücreti" 47.70 TL, "içme suyu katılım bedeli" (%100) 47.775,75 TL ve "kanal katılım payı bedeli" (%100) 30.091,41 TL olmak üzere toplam 77.911,86-TL'nın istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Eksik inceleme yapıldığı, davalı idarenin hangi hizmetleri sağladığının tespitinin yapılamadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir İli,. Mahallesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde bulunan fabrika arsasına yaptırılmak istenen "tütün deposu, kojenerasyon tesisi binası, ürün deposu, eğitim ofisleri, ilaçlama ve sundurma" için yapı ruhsatı verilmesi istemiyle Torbalı Belediye Başkanlığına yapılan başvuruya cevaben ruhsat verilebilmesi için İzsu Genel Müdürlüğüne başvurulması gerektiğinin bildirildiği,

anılan Müdürlükle yapılan şifahi görüşmelerde İmar Kanunun 23. maddesi uyarınca kanalizasyon katılım payı ödenmesinin zorunlu olduğunun belirtilmesi üzerine davacı şirketçe, 18.08.2009 tarihli, 11190 sayılı makbuzla "keşif ücreti" 47.70 TL, "içme suyu katılım bedeli" (%100) 47.775,75 TL ve "kanal katılım payı bedeli" (%100) 30.091,41 TL olmak üzere toplam 77.911,86 TL'nin ihtirazi kayıtla ödendiği, davacı tarafından ödenen bedelin fabrika sahasının bulunduğu alanın tüm alt yapısının mevcut olduğu, ayrıca fabrika binasına komşu 4 şirketle birlikte ortak isale hattı oluşturmak amacıyla 13.000,00 TL+KDV ödendiği,

İmar Kanununun 23. maddesine aykırı alınan bu katılım payının hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülerek ödenen tutarın iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Geliştirme Alanlarında Yapı Ruhsatı" başlıklı 23. maddesinde: "İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için; a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması, b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması, şarttır.

Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini %25 peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir.

Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.

Toplu mesken alanlarında, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü inşa ve ikmal edilen teknik altyapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilmez.

Toplu mesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlarınca yapılmışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz.

Alınan bu paralar teknik altyapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir.

Şu kadar ki, bir yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur.

Mevcut binalarda esaslı değişiklikler ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz.

Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir.

İmar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır.

İmar planlarında meskün saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması, lağım şebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı takdirde ilgili idare tarafından yıktırılır." hükümlerine yer verilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun "Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı" başlıklı 88. maddesinde, "su şebekeleri" yönünden benzer bir hüküm yer almış, devamı maddelerde payların tahakkuk şekli, tahakkuk zamanı, payların ilanı ve tahsilinin ne şekilde yapılacağı, aynı Kanunun 89 ila 94. maddeleri arasında önceki maddelerde belirtilen katılma paylarının hesaplanma, tahakkuk ve tahsil şekillerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş, "Ücrete Tabi İşler" başlıklı 97. maddesinin 1. fıkrasında ise, harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edilecek her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret alınabileceği, hüküm altına alınmıştır.

Belediyelerin yaptıkları hizmetler karşılığında 2464 sayılı Kanunun 97. maddesi kapsamında ücret almalarına ilişkin olarak, 16/05/2005 tarihli, 25817 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 31 Seri Nolu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinde, 2464 sayılı Kanunda harç ve katılma payı konusu dışında başkaca bir iş veya hizmet verilmeyen hallerde, harç ve katılma payı dışında her ne ad altında olursa olsun başka bir bedel alınmasının mümkün bulunmadığı, ilgililerin isteğine bağlı olarak belediyelerce ifa edilen her türlü hizmete karşılık belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret alınabilmesi için, hizmetin yerine getirilmiş olması gerektiği yönünde açıklamalara yer verilmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, içerisinde yol, kanalizasyon ve su tesislerinin de yer aldığı teknik altyapı tesislerine ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda 5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehirlerde büyükşehir belediyesinin ve/veya ilçe belediyesinin yetkili ve görevli olduğu,

teknik alt yapı tesisi yapılması veya ıslahı nedeniyle belediyelerin 2464 sayılı Kanun uyarınca hizmetten yararlananlardan katılım payı isteyebileceği, 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesinin bu alanda parselasyon ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlandığı,

bu kapsamda inkişaf alanlarında teknik alt yapı tesislerinin yapılmış olması halinde hizmetlerden yararlanan taşınmaz sahiplerinden ve aynı maddenin 9. fıkrası uyarınca yapılaşmış alanlarda, imar planları ile yoğunluk ve yapı düzeninin değiştirilmesi sonucunda, mevcutta var olan teknik ve sosyal altyapının tevsii ve yenilenmesinin gerekmesi halinde, bu hizmetlerden yararlanan taşınmaz sahiplerinden 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında, harcamalara katılma payı tahsil edilebileceği,

anılan maddenin 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilerek Belediye Gelirleri Kanunun 97. maddesi uyarınca harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve belediyenin henüz altyapı götürmediği inkişaf alanlarında ilgililerin isteğine bağlı olarak yapı ruhsatı verildikten sonra

teknik alt yapı tesislerinin belediyece yapılması karşılığında belediye meclisince düzenlenen tarifelere göre %25'i peşin kalan %75'i teknik alt yapı tamamlandıktan sonra alınan ücret olduğu anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İzmir İli,. Mahallesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde bulunan fabrika arsasına yaptırılmak istenen "trafo binası, WC ve sundurma" için yapı ruhsatı verilmesi istemiyle Torbalı Belediye Başkanlığına yapılan başvuruya cevaben ruhsat verilebilmesi için İzsu Genel Müdürlüğüne başvurulması gerektiğinin bildirildiği,

anılan Müdürlükle yapılan şifahi görüşmelerde İmar Kanunun 23. maddesi uyarınca kanalizasyon katılım payı ödenmesinin zorunlu olduğunun belirtilmesi üzerine davacı şirketçe, …. tarihli, … sayılı makbuzla "keşif ücreti" 47.70 TL, "içme suyu katılım bedeli" (%100) 47.775,75 TL ve "kanal katılım payı bedeli" (%100) 30.091,41 TL olmak üzere toplam 77.911,86 TL'nin ihtirazi kayıtla ödendiği, davacı tarafından ödenen bedelin fabrika sahasının bulunduğu alanın tüm alt yapısının mevcut olduğu, ayrıca fabrika binasına komşu 4 şirketle birlikte ortak isale hattı oluşturmak amacıyla 13.000,00 TL+KDV ödendiği,

İmar Kanununun 23. maddesine aykırı alınan bu katılım payının hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülerek ödenen bedelin iadesi istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, İzmir İli,.

Mahallesi, … pafta, … ada, … sayılı parsel üzerindeki yapıların müstakil yeni birer yapı oldukları sonucuna varıldığından davacı tarafından inşa edilen yapılara ilişkin İmar Kanunun 23. maddesi uyarınca hizmet bedeli olarak hesaplanan "keşif ücreti" 47.70 TL, "içme suyu katılım bedeli" (%100) 47.775,75 TL ve "kanal katılım payı bedeli" (%100) 30.091,41 TL olmak üzere toplam 77.911,86-TL'nın istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu kararın temyiz edilmesi üzerine,

Danıştay Altıncı Dairesinin 12/06/2019 tarihli, E:2016/7944, K:2019/5477 sayılı kararıyla, davacıya ait fabrikanın bulunduğu alanın 3194 sayılı Kanunun 23.maddesi kapsamında teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerden olmadığı, dava dosyasına sunulan isale hattı için protokol kapsamında davacı tarafından 13.000,00 TL+KDV ödendiği yolundaki iddiaların ise bilirkişi tarafından incelenmediğinin anlaşıldığı,

bu durumda, dava konusu alanın teknik altyapısının davacının ruhsat aldığı dönemde tamamlanıp tamamlanmadığının, davalı idare tarafından davacıdan bedeli talep edilen hizmetlerin yerine getirilip getirilmediğinin, davacının protokol kapsamında isale hattı için ödediği bedel de dikkate alınarak gerekirse yerinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi suretiyle araştırılmasından sonra bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiş ve bu karara karşı yapılan karar düzeltme istemi Danıştay Altıncı Dairesinin 30/11/2022 tarihli, E:2019/21089, K:2022/10481 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

Bu durumda, aynı parselde yapılmış diğer yapılar için benzer biçimde ödenen ve aynı iddialarla iadesi istenilen dava konusu teknik alt yapı bedeline ilişkin aynı aşamada olan uyuşmazlıkta, yukarıda belirtilen Dairemizin bozma kararındaki hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle yapılacak araştırma sonucuna göre dava hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.