Danıştay 6. Daire E.2020/2569 K.2023/3919

2- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza Üsküdar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce verilen ... tarih, ... sayılı imar durum belgesi ile dayanağı 11.08.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Bulgurlu-Kısıklı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Bulgurlu-Kısıklı Uygulama İmar Planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu nazım imar planı notlarına onama aşamasında "tasdik sınırı ile belirlenen alanda 1/1000 ölçekli planlar için ilçe belediye meclisinin ... gün, ... sayılı kararı ile büyükşehir belediye meclisinin ... gün, ... ve ... gün,

... sayılı kararı ile yapılan tüm değişiklikler geçerlidir" notu ilavesiyle 11.08.1998 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı fonksiyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planı için de geçerli hale getirildiği, dava konusu plan değişiklikleri ile daha önce düzenlenen ifraz, tevhit işlemleri, proje onayları, ruhsat ve iskan belgelerine rağmen dava konusu taşınmazın yaklaşık 1/3'lük kısmının park alanına alınması sonucu taşınmaz üzerinde yer alan 24 dairelik 2 adet blokun yıkılması gerekeceği, dava konusu planların 20 yıldır uygulanamadığı, bu durumun plan kararlarının uygulanabilir olmadığını ortaya koyduğu,

hiyerarşik açıdan uyumsuzluklara sahip olan dolayısıyla da planlama ilke ve teknikleri açısından büyük eksiklikler içeren dava konusu planlara göre taşınmazın bir kısmının park alanı haline getirilmesinde şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve teknikleri ile kamu yararı yönünden uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; planların belli bir vizyon içinde geleceğe yönelik yapılaşma anlayışı ile yapılacağı, sadece fiili duruma göre plan kararı üretilemeyeceği, bu şekildeki bir planlama anlayışının planlama ve şehircilik tekniğine aykırı olacağı, dava konusu plan kararları ile taşınmazdaki park alanının genişletilmesi suretiyle sosyal donatı alanının arttırıldığı, bölgede yoğun bir şekilde bulunan konut alanlarına hizmet edecek şekilde park alanının tasarlandığı, parselin önceki işlevlerinin de park olduğu,

sonrasında sadece bir parsele özgü yapılan ifraz-tevhid işlemi ile park alanlarının ayrılarak davacıya ayrıcalıklı olarak park işlevinin bir kısmının konuta dönüştürülmesi suretiyle yapı yapmasına izin verildiğinin anlaşıldığı, park alanının çevresiyle birlikte bütünlük arz ettiği ve sosyal donatı ihtiyacını karşıladığı, davacı talebinin, nüfus ve yapı yoğunluğunu arttırıcı olması nedeniyle plan bütünlüğünü ve sosyal donatı dengesini bozucu etkiye sahip olduğu, dava konusu plan değişikliklerinin, şehircilik ilkelerine, planlama esas ve tekniklerine, kamu yararına ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu taşınmazdan daha önce yürürlükteki mevzuatta öngörülen yüzde 35 oranında kamuya terklerin yapıldığı, inşaat ruhsatı alınarak projesine uygun inşaatların tamamlandığı ve yapı kullanma izin belgesinin alındığı, taleplerinin yapı ve nüfus yoğunluğunu artırıcı nitelikte olmadığı, planlama bölgesinde park alanı olabilecek daha uygun ve eşdeğer alanların bulunduğu, dava konusu plan değişikliğinin kentsel dönüşümün sağlanmasını engellediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

... Belediye Başkanlığı tarafından; temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Duruşma yapılmasına gerek görülmedi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdaki bir kısım kat maliklerinin dairelerini satmak istemelerine rağmen bankaların imar durumu nedeniyle kredi vermek istememesi üzerine davacı tarafından davalı ilçe belediyesine başvurularak taşınmaza ilişkin imar durum belgesi talep edildiği, Üsküdar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce verilen ... tarih, ... sayılı imar durum belgesinde taşınmazın bir kısmının ilgili planlarda kısmen park, kısmen imar yolunda kaldığının belirtildiği, bunun üzerine anılan imar durum belgesi ile dayanağı 11.08.1998 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Bulgurlu-Kısıklı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Bulgurlu-Kısıklı Uygulama İmar Planının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde nazım imar planı, "Varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan" olarak, uygulama imar planı;

"tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda 17.04.1995 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planının yürürlüğe girmesinden sonra, Üsküdar Belediye Başkanlığınca ... tarih, ... sayılı yazı ile anılan planın plan notlarından bir kısmına itiraz edildiği, itirazın Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı kararı ile kabul edildiği ve itiraz uyarınca "sosyal donatı alanları 1/1000 ölçekli planda çözümlenecektir" şeklinde plan notunda değişiklik yapıldığı, anılan 1/5000 ölçekli Kısıklı-Bulgurlu Nazım İmar Planı doğrultusunda 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hazırlandığı,

teklif 1/1000 ölçekli uygulama imar planının büyükşehir belediye meclisinde görüşülme aşamasında 31.01.1997 onay tarihli 1/5000 ölçekli Kısıklı-Bulgurlu Nazım İmar Planının “sosyal donatı alanları 1/1000 ölçekli planda çözümlenecektir” plan notuna istinaden dava konusu parselin de aralarında bulunduğu bazı (donatı alanı olan) parsellerde fonksiyonları da değiştirecek nitelikte bir takım kararlar alındığı ve 1/1000 ölçekli planın Üsküdar Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı kararıyla kabul edilerek büyükşehir belediye meclisinin ... tarih, ... sayılı ve ... tarih, ... sayılı kararlarıyla tadilen onaylandığı,

onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı doğrultusunda 1/5000 ölçekli nazım imar planında değişiklik yapılmasının uygun görüldüğü şeklinde karar alındığı, bu karar doğrultusunda 1/5000 ölçekli nazım imar planının plan notlarına “tasdik sınırı ile belirlenen alanda 1/1000 ölçekli planlar için ilçe belediye meclisinin ... gün, ... sayılı kararı ile büyükşehir belediye meclisinin ... gün, ...ve ... gün,

... sayılı kararı ile yapılan tüm değişiklikler geçerlidir.” düzenlemesi ilave edilerek yukarıda bahsi geçen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kararlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planında değişiklik yapılmaksızın sadece plan notu yoluyla aktarıldığı bu şekilde 1/5000 ölçekli nazım imar planının değiştirildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı bakımından planın hazırlanmasına ilişkin dava dosyasına sunulmuş herhangi bir planlama çalışmasının (plan açıklama raporu, kurum görüşleri vs.) bulunmadığı, fonksiyon değişikliklerini içeren plan değişikliğinin 1/5000 ölçekli plana plan notu şeklinde aktarıldığı, bu haliyle nazım imar planının mevzuatta öngörülen plan çizim tekniklerine uygun hazırlanmadığı gibi alt ölçekli plan olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı doğrultusunda hazırlandığından plan hiyerarşisine de uygun olmadığı,

diğer ifadeyle 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanmasından sonra 1/5000 ölçekli nazım imar planına plan notu ilavesi ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kararlarının geçerli olduğunun kabul edilmesinin mevzuatta tanımlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının işlevi ve amacıyla bağdaşmadığı, dolayısıyla plan hiyerarşisine, planlama esaslarına ve plan yapım tekniklerine uygun olmayan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının ve bu plana dayalı olarak hazırlanan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuka uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Nitekim, başka bir taşınmaz yönünden 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 13/04/2023 tarih ve E:2022/640, K:2023/3897 sayılı kararıyla onanmasına karar verilmiştir. Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.