Danıştay 6. Daire E.2020/3860 K.2023/5117

Dava konusu istem: Ankara ili, Etimesgut İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerine yaptırılacak konutla ilgili yapı ruhsatı almak için yapılan başvuru üzerine 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesine istinaden stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemin iptali ile ödenen 18.063.00-TL'nin iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile ara karara cevaben sunulan belgelerin değerlendirilmesinden, dava konusu alana ilişkin parselasyon işleminin belediye encümeninin … tarih ve … kararıyla onaylandığı, 01.05.2000 tarih ve 24036 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı gün askıya çıkarıldığı, bir aylık askı süresi içerisinde yapılan itirazlar üzerine belediye encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla kesinleştiği, söz konusu taşınmazın bulunduğu yapı adasına ilişkin yolların davacı tarafından ödemenin yapıldığı 31.12.2009 tarihinden önce yapılıp trafiğe açıldığı,

ancak içme suyu, doğalgaz, kanalizasyon gibi alt yapı tesislerinin söz konusu tarih itibarıyla yapılmamış olduğu, anılan taşınmaza dair daha önce alınmış teknik alt yapı bedelinin bulunmadığı, dolayısıyla parselasyon yapılmış olmakla beraber teknik alt yapı tesisleri henüz yapılmamış alanda bulunan dava konusu taşınmaza ilişkin 3194 sayılı Kanunun 23. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilebileceği ve bu nedenle işlemin hukuka uygun olduğu;

öte yandan, davacıdan tahsil edilen bedelin belediye meclisi kararında belirlenen tarifeye uygun olup olmadığı yönünden yapılan değerlendirmede, … tarih ve … sayılı Etimesgut Belediye Meclisi Kararı ile aynen kabul edilen 2009 Mali Yılı Bütçe Döneminde Zemin Tahrip Birim Fiyatlarına ilişkin … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi Kararının eki … tarih ve … sayılı Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporunda 2009 yılı için stabilize alanlara ilişkin m2 fiyatının 40.00-TL olarak belirlendiği, dava konusu alana ilişkin imar durum belgesinden yapılan yolun eninin 10.00 m, boyunun bir cephe için 23.58 m, diğer cephe için 42.44 m olduğu,

söz konusu alanların birim fiyat miktarı olan 40.00-TL ile çarpılması sonucu 17.920-TL bulunduğu, davacı tarafından 31.12.2009 tarihinde 17.920-TL teknik alt yapı bedeli, 143-TL damga vergisi olmak üzere toplam 18,063-TL ödeme yapıldığı, dolayısıyla davalı idarece belirlenen bedelin yanlış hesaplandığı iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, bozma kararına uyulmadığı, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan verilen kararın eksik incelemeye dayandığı ve yanlış hesaplama yapıldığı, ayrıca davaya konu bedelin yanlış nitelendirildiği, çünkü anılan bedelin yol harcamalarına katılım payı olduğu, kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Ankara ili, Etimesgut İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerine yaptırılacak konutla ilgili yapı ruhsatı talebinde bulunulduğu, anılan taşınmaza verilecek yapı ruhsatı nedeniyle, 2009 yılı birim fiyatı ile hesaplanan 18.063,00-TL stabilize yol teknik alt yapı bedelinin davacı tarafından … tarih ve … no lu makbuz ile ödendiği, davalı idarece belirlenen bedelin yanlış hesaplandığı ve fazla bedel tahsil edildiği, anılan bedelin hesaplanmasında 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86. maddesinin yerine 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesine istinaden stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemin iptali ile ödenen 18.063.00-TL'nin iadesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Geliştirme Alanlarında Yapı Ruhsatı" başlıklı 23. maddesinde: "İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için; a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması, b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması, şarttır.

Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini %25 peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir.

Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.

Toplu mesken alanlarında, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü inşa ve ikmal edilen teknik altyapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilmez.

Toplu mesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlarınca yapılmışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz.

Alınan bu paralar teknik altyapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir.

Şu kadar ki, bir yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur.

Mevcut binalarda esaslı değişiklikler ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz.

Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir. İmar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır.

İmar planlarında meskün saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması, lağım şebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı takdirde ilgili idare tarafından yıktırılır." hükümlerine yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun "Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek;

meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek, aynı fıkranın (r) bendinde; su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde;

kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmanın ve yetkileri kullanmanın, ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında olduğu, hükümleri yer almıştır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun "Yol Harcamalarına Katılma Payı" başlıklı 86. maddesinde: "Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile Yol Harcamalarına Katılma Payı alınabilir.

a) Yeni yol açılması;

b) Mevcut yolların yüzde 40 nispetinde veya daha fazla genişletilmesi;

c) Kaldırımsız ve bakımsız bulunan yolların, kaldırım veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması, kaldırım veya şose halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi;

d) Mevcut kaldırım veya parkelerin sökülüp yeniden düzenlenmesi,

Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup harç payına konu teşkil etmez.

İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay ise yarım olarak hesaplanır.

"; "Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı" başlıklı 87. maddesinde: "Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır:

a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması,

b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi.

İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır." hükümlerine yer verilmiş; aynı Kanunun "Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı" başlıklı 88. maddesinde de, "su şebekeleri" yönünden benzer bir hüküm yer almış, devamı maddelerde payların tahakkuk şekli, tahakkuk zamanı, payların ilanı ve tahsilinin ne şekilde yapılacağı, aynı Kanunun 89 ila 94. maddeleri arasında önceki maddelerde belirtilen katılma paylarının hesaplanma, tahakkuk ve tahsil şekillerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş.

"Ücrete Tabi İşler" başlıklı 97. maddesinin 1. fıkrasında ise, harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edilecek her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret alınabileceği, hüküm altına alınmıştır.

Belediyelerin yaptıkları hizmetler karşılığında 2464 sayılı Kanunun 97. maddesi kapsamında ücret almalarına ilişkin olarak, 16/05/2005 tarih ve 25817 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 31 Seri Nolu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinde, 2464 sayılı Kanunda harç ve katılma payı konusu dışında başkaca bir iş veya hizmet verilmeyen hallerde, harç ve katılma payı dışında her ne ad altında olursa olsun başka bir bedel alınmasının mümkün bulunmadığı, ilgililerin isteğine bağlı olarak belediyelerce ifa edilen her türlü hizmete karşılık belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret alınabilmesi için, hizmetin yerine getirilmiş olması gerektiği yönünde açıklamalara yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, içerisinde yol, kanalizasyon ve su tesislerinin de yer aldığı teknik alt yapı tesislerine ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda 5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehirlerde büyükşehir belediyesinin ve/veya ilçe belediyesinin yetkili ve görevli olduğu;

teknik alt yapı tesisi yapılması veya ıslahı nedeniyle belediyelerin 2464 sayılı Kanun uyarınca hizmetten yararlananlardan katılım payı isteyebileceği, 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesinin bu alanda parselasyon ve teknik alt yapının yapılmış olması şartına bağlandığı,

bu kapsamda inkişaf alanlarında teknik alt yapı tesislerinin yapılmış olması halinde hizmetlerden yararlanan taşınmaz sahiplerinden ve aynı maddenin 9. fıkrası uyarınca yapılaşmış alanlarda, imar planları ile yoğunluk ve yapı düzeninin değiştirilmesi sonucunda, mevcutta var olan teknik ve sosyal alt yapının tevsii ve yenilenmesinin gerekmesi halinde, bu hizmetlerden yararlanan taşınmaz sahiplerinden 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında, harcamalara katılma payı tahsil edilebileceği;

anılan maddenin 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik alt yapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilerek Belediye Gelirleri Kanunun 97. maddesi uyarınca harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve belediyenin henüz alt yapı götürmediği inkişaf (gelişme) alanlarında ilgililerin isteğine bağlı olarak yapı ruhsatı

verildikten sonra teknik alt yapı tesislerinin belediyece yapılması karşılığında belediye meclisince düzenlenen tarifelere göre %25'i peşin, kalan %75'i teknik alt yapı tamamlandıktan sonra alınan ücret olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, Ankara ili, Etimesgut İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerine yaptırılacak konutla ilgili yapı ruhsatı almak için davacı tarafından yapılan başvuru üzerine davalı idare tarafından 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesi uyarınca stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirildiği; davacı tarafından anılan bedelin ödendiği, ancak davalı idarece belirlenen bedelin 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesi kapsamında teknik alt yapı bedeli olmadığı, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86. maddesi uyarınca hesaplanması gereken yol harcamalarına katılma payı olduğu, dolayısıyla söz konusu bedelin yanlış ve fazla hesaplandığı yönündeki davacı iddialarının uyuşmazlığın konusunu oluşturduğu görülmektedir.

Mahkemece yapılan ara kararlara cevaben sunulan belgelerin incelenmesinden; dava konusu taşınmazın bulunduğu alana ilişkin parselasyon işleminin, belediye encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla kesinleştiği; anılan taşınmaza ilişkin yolların -dava konusu stabilize yol teknik alt yapı bedelinin davacı tarafından ödendiği tarih olan -31.12.2009 tarihinden önce yapıldığı ve trafiğe açık halde bulunduğu, ancak içme suyuna dair kanal bağlantısının 2010 yılında, su bağlantısının 2011 yılında, doğal gaz servis hattının ise 2013 yılının Aralık ayında tamamlandığı anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda parselasyon yapılmış olmakla birlikte, dava konusu işlem tarihi itibarıyla teknik alt yapısı yapılmamış olduğundan inkişaf (gelişme) alanında kaldığı, bu nedenle 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilebileceği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka aykırılık görülmemiştir.

Öte yandan, davacıdan tahsil edilen dava konusu 18.063.00-TL'lik teknik alt yapı bedelinin belediye meclisi kararında belirlenen tarifeye uygun olup olmadığının tespiti için Mahkemece yapılan ara karara cevaben sunulan belgelerin incelenmesinden; … tarih ve … sayılı Etimesgut Belediyesi Meclis Kararı ile aynen kabul edilen 2009 Mali Yılı Bütçe Döneminde Zemin Tahrip Birim Fiyatlarına ilişkin … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediyesi Meclisi Kararının eki … tarih ve … sayılı Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporunda 2009 yılı için stabilize alanlara ilişkin m2 fiyatının 40.00-TL olarak belirlendiği,

dava konusu alana ilişkin imar durum belgesine göre, yapılan yolun eninin 10.00 m, boyunun bir cephe için 23.58 m, diğer cephe için 42.44 m olduğu, söz konusu alanların birim fiyat miktarı olan 40.00-TL ile çarpılması sonucu 17.920-TL bulunduğu, davacının da 31.12.2009 tarihinde 17.920-TL teknik alt yapı bedeli, 143-TL damga vergisi olmak üzere toplam 18,063-TL ödeme yaptığı görülmüştür.

Ancak, yukarıda sözü edilen dava konusu bedel hesaplanırken anılan 10 metrelik yolun kenar (köşe başı) cephesi (7,06 metrelik kısım), yolun her iki cephesi için de esas alınarak yolun 42,44 metre olarak hesaplanan cephesinde de bu kısım fazladan hesaplamaya dahil edilmiştir. Dolayısıyla, dava konusu bedele ilişkin doğru bir hesaplama yapılmadığı görüldüğünden, bu konuda gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılarak taşınmazın cephe aldığı yolların uzunluklarının (asıl cephesi ve diğeri) doğru tespit edilmesi suretiyle yeniden hesaplama yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.