Danıştay 6. Daire E.2020/4913 K.2023/3183

… VEKİLLERİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Ümraniye ilçesi, … Mahallesi, … Mevki …, …, … ve … pafta ve muhtelif adalarda bulunan toplam … adet parselin kamulaştırılması ya da takas edilmesine yönelik İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yönelik yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarihli, … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 20/10/2014 tarih ve E:2012/3873, K:2014/6121 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, "Dava konusu taşınmazlara ilişkin alınmış bir kamulaştırma kararının olmadığı, taşınmazların 1984 yılından bu yana imar planlarında kamusal kullanımlarda kaldığı halde, davalı idarece imar programına alınmadığı ve bunun sonucu olarak kamulaştırılmadığının anlaşıldığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davaya konu taşınmazların malikinin 1998 tarihli 1/1000 ölçekli plan tadilatına karşı yaptığı itirazın ve açılan davanın reddedildiği, 2008 tarihli 1/1000 ve 1/5000 ölçekli plan tadilatlarında taşınmazların bir kısmının konut alanında kaldığı; dava konusu taşınmazların planlarda bölge parkı fonksiyonunda kaldıkları ve cephe aldıkları … Caddesinin ilçe belediyesinin sorumluluğunda olduğu, bu nedenle kamulaştırma yükümlülüklerinin de ilçe belediyesinde olduğu; idarelerin kamulaştırma veya takasa zorlanmalarının Anayasa ve yasalara aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 26. maddesi uyarınca, 18/02/2022 tarihinde vefat eden davacı Aydan Gümügen Tuncay'ın yerine mirasçısı Yılsenin Bayar davacı mevkiine alınarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Ümraniye ilçesi, … Mahallesi, … Mevki …, …, … ve … pafta ve muhtelif adalarda bulunan toplam … adet parselin maliki olan davacının murisi tarafından 30/09/2009 tarihili dilekçeyle İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na, taşınmazlarının 1984 yılından beridir yürürlükteki 1/1000 ve 1/5000 ölçekli planlarda "Bölge Parkı" olarak ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının kısıtlandığından bahisle, taşınmazlara halen ihtiyaç olup olmadığının tespiti, ihtiyaç yoksa plan değişikliği, ihtiyaç varsa kamulaştırılması veya başka taşınmazlarla takas yapılması talebiyle başvuruda bulunulmuş, başvuru … tarihli … sayılı işlemle reddedilmiştir. Bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 10. maddesinde: "Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar. Beş yıllık imar programlarının görüşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcileri görüşleri esas alınmak üzere Meclis toplantısına katılır. Bu programlar, belediye meclisinde kabul edildikten sonra kesinleşir. Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları, bu program süresi içinde kamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulur.

İmar programlarında, umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince kısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler gerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; Mahkemenin 30/09/2019 tarihli ara kararına cevaben İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın bila tarih ve …-… sayılı yazısı ekinde sunulan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı Planlama Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısında ve davalı idarenin temyiz dilekçesinde dava konusu parsellerin bir kısmının "Yapılanma koşullu konut alanında" kaldığı bilgisinin verildiği görülmektedir. Yürürlükteki imar planlarında konut alanında kalan veya plan notlarında yapılaşmaya müsade edilen durumlarda, mülkiyet hakkının kısıtlılığından söz edilemeyeceği açıktır.

Bu durumda; davalı idare tarafından davaya konu parselde yapılan imar planı değişikliğine dair beyanlar dikkate alınarak, davaya konu taşınmaza ilişkin güncel mülkiyet durumu ile yine taşınmazın yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planındaki kullanım durumu araştırılarak, plan notlarıyla beraber incelenmek suretiyle güncel durum tespit edildikten sonra, elde edilen sonuca göre yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla dava konusu işlemin iptali yolundaki kararda hukuki isabet görülmemiştir.