Danıştay 6. Daire E.2020/8212 K.2024/1933

Dava konusu istem: Ankara İli, Polatlı İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında "Akaryakıt+LPG İstasyonu Alanı" olarak belirlenmesi istemiyle 19/07/2017 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı'nın iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dosyanın ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun incelenmesinden, yürürlükteki … tarih ve … sayılı belediye meclis kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre "LPG ve akaryakıt istasyonu" kullanımında kaldığı, taşınmazın aynı yöndeki 1 km'lik mesafe içinde mevcutta bulunan ve/veya imar planına işlenmiş bir akaryakıt ve LPG fonksiyonu verilen bir taşınmaz da bulunmadığından, "LPG ve akaryakıt istasyonu" olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesine yönelik plan önerisinin reddine dair işlemin bilimsel ve nesnel gerekçesi bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

1/1000 ölçekli uygulama imar planında alanın LPG istasyonu olarak belirlendiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planı önerisinin mevzuata uygun olduğundan reddini gerektiren bir engelin bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'NIN DÜŞÜNCESİ : Ankara İli, Polatlı İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı fiilen LPG istasyonu olarak kullanılan taşınmaza ilişkin "E:0,25, Hmax:serbest" yapılaşma şartları ile "LPG ve akaryakıt istasyonu" kullanım kararını içeren 1/1000 ölçekli uygulama imar planı … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile onaylanmıştır. Dava konusu taşınmazı kapsayan bölgede kabul edilmiş 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığından, "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı" olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi amacıyla davalı idareye yapılan imar planı önerisi … tarih ve … sayılı kararı büyükşehir belediye meclisi kararlarıyla reddedilmiştir.

Davacı tarafından, fiilen istasyonunun bulunduğu taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılarak "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı" fonksiyonun işlenmesi amacıyla yapılan başvurunun reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu bahisle bakılan dava açılmıştır.

Yasal olarak bağlı yetkisinin bulunmadığı bir hususta belediyelerin kanunen 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkisini haiz olmasına rağmen yargı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapmaya zorlanamayacağı, bu hususta takdir yetkisinin bulunduğunu göz ardı edilemeyeceği gerekmektedir.

Öte yandan, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26.maddesi uyarınca, bir taşınmazın belirli bir amaca yönelik olarak teknik koşulları sağlamasının, o taşınmazın amacı, kapsamı, niteliği ve esasları gözetilerek talep edilen amaca idarece tahsis edilmesi sonucunu doğurmayacağı izahtan varestedir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Polatlı İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı fiilen LPG istasyonu olarak kullanılan taşınmaza ilişkin "E:0,25, Hmax:serbest" yapılaşma şartları ile "LPG ve akaryakıt istasyonu" kullanım kararını içeren 1/1000 ölçekli uygulama imar planı … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile onaylanmıştır. Dava konusu taşınmazı kapsayan bölgede kabul edilmiş 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığından, "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı" olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi amacıyla davalı idareye yapılan imar planı önerisi … tarih ve … sayılı kararı büyükşehir belediye meclisi kararlarıyla reddedilmiştir.

Davacı tarafından, fiilen istasyonunun bulunduğu taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılarak "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı" fonksiyonun işlenmesi amacıyla yapılan başvurunun reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu, zira 1/1000 ölçekli uygulama imar planında LPG istasyonu kullanımına izin verildiği, başvurusunun reddini gerektiren hukuki bir engelin bulunmadığından bahisle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başılıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan" olarak tanımlanmıştır.

Kanun'un "Planlama kademeleri" başlıklı 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 1. maddesinde, "Büyükşehir belediyeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde büyükşehirin 1/25.000 ölçekli nazım imar plânlarını yapar veya yaptırır." hükmü yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt istasyonları" başlıklı 80.maddesinde, "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Mahkemesince, 2008 yılında onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre "LPG ve akaryakıt istasyonu" kullanımında kalan taşınmazın aynı yöndeki 1 km'lik mesafede mevcutta bulunan ve/veya imar planına işlenmiş bir akaryakıt ve LPG fonksiyonu verilen bir taşınmaz da bulunmadığından,

"LPG ve akaryakıt istasyonu" olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesine yönelik plan önerisinin reddine dair işlemin bilimsel ve nesnel gerekçesi bulunmadığı belirtilmişse de, yukarıda yer verilen 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun geçici 1. maddesi gereği, Büyükşehir Belediye Kanununun yürürlüğe girmesinden itibaren en geç iki yıl içinde salt 1/25000 ölçekli nazım imar planları yönünden Büyükşehir Belediyelerinin bağlı yetkisi bulunduğu, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden ise parsel ölçeğinde bir değişiklik istemini yerine getirme zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer bir deyişle, belediyelerin kanunen 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkisini haiz olmasına rağmen yargı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapmaya zorlanamayacağı, bu hususta takdir yetkisinin bulunduğunu göz ardı edilemeyeceği gerekmektedir.

Yine, İdare Mahkemesince verilen kararda, yukarıda ayrıntısına yer verilen 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 80.maddesi gereği akaryakıt ve LPG istasyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi gerektiği ifade edilse de, söz konusu hükmün 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının mevzuata uygun olarak kabulüne karar verilerek yürürlükte bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunduğu bölgeler için geçerli olacağının kabulü gerekmektedir.

Öte yandan, bir taşınmazın belirli bir amaca yönelik olarak teknik koşulları sağlamasının, o taşınmazın amacı, kapsamı, niteliği ve esasları gözetilerek talep edilen amaca idarece tahsis edilmesi sonucunu doğurmayacağı izahtan varestedir. Başka bir anlatımla, belirtilen yönetmelik hükmü gereği, bireysel bir gayeyi gerçekleştirmeye dahi yönelse de kamusal hizmetleri iyileştirme amacı güden sosyal ve teknik alt yapı gereklerini sağlamadığı müddetçe bilimsel, nesnel ve teknik gerekçeleri taşımayacağından dava konusu imar planı değişikliğinin kabulü mümkün olmamaktadır.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi istinaf isteminin reddine dair kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.