Danıştay 6. Daire E.2020/8281 K.2023/1641

Dava konusu istem: İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi ... Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ait 4.000,00-TL ipotek bedelinin 566.250,00-TL olarak güncellenmesine ilişkin … tarihli, … sayılı belediye encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu … tarihli, … sayılı belediye encümeni kararının davacıya devrine karar verilen belediye taşınmazının ipotek bedelinin güncellenmesine ilişkin olduğu, bu ihtilafın görüm ve çözümünün, 2942 sayılı Kanunun 14. maddesi kapsamına göre adli yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mahkemenin, davanın görev yönünden reddi yolundaki kararının Uyuşmazlık Mahkemesinin E:2009/133, K:2011/69 sayılı kararına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Mahkemenin, görev yönünden reddi yolundaki kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

2981 sayılı Yasa uyarınca 1987 yılında yapılan imar uygulaması sonucu Gaziosmanpaşa İlçesi, ...

Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde 4.152.500,00-TL tutarında ipotek bedeli oluşturulduğu, davacı tarafından taşınmazın 28.08.1991 tarihinde satın alındığı, ipotek kaydıyla 151/700 oranında satın alınan hissenin 151,00 m²'lik kısmına tekabül eden ve ödenmeyen tahsise karşılık olarak belirlenen 4.152.500,00-TL ipotek bedelinin geçen süre zarfında güncellenmediğinden ve kanuni süresi dolduğundan bahisle Takdir Komisyonunun … tarihli, … sayılı kararıyla tespit edilen birim m² bedelinin 3.750,00-TL olması hususunu içeren teklifin … tarihli,

… sayılı belediye encümeni kararıyla kabul edildiği ve sonrasında ipotek bedeline karşılık gelen tutarın tahsili amacıyla davacıya ait taşınmaz hissesinin ... İcra Dairesi'nin … esasına kayden satış kararı alınarak davacıya bildirilmesi üzerine, bakılmakta olan işbu davanın ipotek bedelinin güncellenmesine ilişkin belediye encümeni kararının iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Islah imar planının uygulama araçlarından birini oluşturan parselasyon işlemi açısından, 2981 sayılı Yasanın "Tapu verme" başlıklı 3290 sayılı Yasanın 4. maddesi ile değişik 10. maddesinin c) fıkrasında "İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden ada ve parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veya parseli içinde kalanları yapı sahiplerine,

yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veya valilikler resen yetkilidir.

Belediye veya valiliklerin talebi halinde bu yetkiler kadastro müdürlüklerince de kullanılır." hükmü yer almaktadır.

Buna göre 2981 sayılı Kanunun 10/c maddesi uyarınca yapılan parselasyon işlemlerinde zorunlu hallerde bedele dönüştürme imkânı tanınmış bulunmaktadır.

Diğer taraftan, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 1. maddesinin 1. fıkrasında: "Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur." hükmüne yer verilmiş olup 37. maddesinde ise;

amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacaklarının Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, 51. maddesinde de, amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı % 4 oranında (12/10/2010 tarihli ve 2010/965 sayılı Bakanlar Kurulu kararının eki Kararın 1. maddesiyle bu oran aylık %1,40 olarak belirlenmiştir.) gecikme zammı tatbik olunacağı, 55'inci maddesinde;

amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, "ödeme emrine itiraz" başlıklı 58'inci maddesinde ise, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı iddialarıyla dava açılabileceği, hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık, ipotek bedelinden kaynaklanmamakta, belediye encümeni ile bedel hesaplaması yönünde karar alınıp alınamayacağına ilişkin bulunmaktadır.

Buna göre, belediye encümeninin, ipotek bedelinin hesaplanmasında emlak değerinin esas alınması yönündeki belirleyici/sınırlayıcı kararı, idari bir işlem niteliğinde olup, ipotek bedelinin hesaplanmasında emlak değerinin mi yoksa rayiç bedelin mi dikkate alınacağı hususunda belirleme/sınırlama yetkisi bulunup bulunmadığı hususunun idare mahkemesince incelenmesi gerekmektedir.

Bu durumda, idare mahkemesince, uyuşmazlığın usul ve esas yönünden yeniden incelenerek bir karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan;

Davanın konusunu oluşturan kanuni ipotek bedeli, amme hizmetleri tatbikatından doğduğundan 6183 sayılı Kanunun 1. maddesi kapsamında olup, tahsilat işlemlerinin 6183 sayılı Kanunun uygulanmasıyla ve anılan Kanun hükümlerince yerine getirilmesi gerekmektedir.

Olayda, uyuşmazlığa konu taşınmaza ilişkin … tarihli, … sayılı belediye encümeni kararı ile tahakkuk ettirilen ipotek bedelinin, tahakkuk yılı olan 1987 yılı için geçerli olan rayiç arsa ve arazi birim metrekare değeri üzerinden her yıl için Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranlarında artış yapılarak güncel bedelin belirlendikten sonra aynı Kanun'un 37. Maddesi uyarınca ilgilisine bir vade tanınarak borç usulüne uygun bir şekilde kesinleştirildikten sonra, şartları oluşmuşsa 6183 sayılı Kanun'da öngörüldüğü şekilde gecikme zammı uygulanarak ödeme emrinin düzenlenmesi gerekirken, bedelin kıymet takdir komisyonu marifetiyle belirlediği göz önünde bulundurulmalıdır.