Danıştay 6. Daire E.2021/1602 K.2024/1972

Dava konusu istem: Mersin ili, Mezitli ilçesi, … köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ''belediye hizmet alanı'' olarak belirlenen taşınmazın üzerindeki kısıtlılığın kaldırılmasına yönelik imar planı tadilatı yapılması ya da taşınmazın kamulaştırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Mezitli Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; davacının, Mersin ili, Mezitli ilçesi, … köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki kısıtlılığın kaldırılarak yapılaşma izni verilmesi talebi hakkında bu konuda yetkili bulunan belediye meclisince incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, bu usule uyulmaksızın belediye başkan yardımcısı tarafından imzalanan İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davacı ve davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince verilen 10/09/2020 tarih ve E:2016/163, K:2020/7453 sayılı kararda; imar planının değiştirilmesi veya taşınmazın kamulaştırılması istemiyle yapılan başvurunun yetkisiz idari birim tarafından reddi sonrasında açılan davada İdare Mahkemesince işin esasına girilerek,

konusunda uzman kişiler arasından seçilecek bilirkişilerle yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenecek rapor ile birlikte imar mevzuatı kapsamında mevcut imar planında davacının taşınmazı ile ilgili getirilen fonksiyonun şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olup olmadığının değerlendirilerek bu husus hakkında karar verilmesi, diğer taleplerinin de bu belirlemeye göre karara bağlanması gerektiği gerekçesiyle davacının temyiz isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline yönelik idare mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Dava konusu taşınmazın önceki imar planında konut alanı olduğu, 2006 yılı meclis kararı ile yapılan uygulama imar planı değişikliği ile belediye hizmet alanına dönüştürüldüğü, 2006 yılı meclis kararında belediye başkanı sıfatı ile davacının da imzası olduğu, davacının 2014 yılında satın aldığı bu taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunamadığı iddiasının haksız ve kötü niyetli olduğu,

dava konusu taşınmazın kullanım kararının öncelikle 1/5000 ölçekli nazım imar planında değiştirilmesi gerektiğinden husumetin Mersin Büyükşehir Belediyesine yöneltilmesi gerektiği, dava konusu taşınmazın Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 31/07/2018 tarih ve 560 sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planında “konut alanı” olarak belirlendiği, üst ölçekli plana göre hazırlanan ve Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin 13/03/2020 tarih ve 208 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama İmar planında da “konut alanı" olarak işaretlenmiş olduğu, davanın konusuz kaldığı,

davacının mülkiyetten yoksun kalmasının söz konusu olmadığı, taşınmazı alıp satabildiği, emlak vergisi öderken diğer taşınmaz sahiplerinden farklı bir tarifeye tabi tutulduğu, mülkiyet hakkkının mutlak olmadığı, kamu yararı amacıyla sınırlandırılabildiği, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'NİN DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 10/09/2020 tarih ve E:2016/163, K:2020/7453 sayılı sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mersin ili, Mezitli ilçesi, … köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ''belediye hizmet alanı'' olarak belirlenen taşınmazın üzerindeki kısıtlılığın kaldırılmasına yönelik imar planı tadilatı yapılması ya da taşınmazın kamulaştırılması istemiyle 14/05/2014 tarihli dilekçe ile Mezitli Belediye Başkanlığına başvurulmuştur. Davacının bu başvurusu belediye başkanı adına başkan yardımcısı tarafından imzalanan Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile reddedilmiştir. Bakılan dava bu işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin Hukuk Devleti olduğu belirtilmektedir. Hukuk Devletinin öğesi olan idarece tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğunun ve sonuçta idarenin hukuka bağlılığının yargısal denetimi iptal davaları yoluyla sağlanmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun idari dava türlerinin sayıldığı 4577 sayılı Kanunla değişik 2. maddesinin 1/a bendinde iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış olup, anılan Kanunun 3622 sayılı Kanunla değişik 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği, “İlk İnceleme Üzerine Verilecek Karar” başlığını taşıyan ve yine 3622 sayılı Kanunla değişik 15. maddesinin 1/b fıkrasında ise 14. maddenin 3/c bendinde yazılı hallerde davanın reddine karar verileceği kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, karar düzeltme kanun yolu aşamasında davalı idare tarafından sunulan Mezitli Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile davacının dava konusu taşınmazı davalı idareye bağışlanmasını talep ettiği, Mezitli Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı yevmiye numarası ile tapu tescil işleminin tamamlandığının belirtildiği, UYAP üzerinden davacının Tapu Kadastro Bilgi Sistemindeki (TAKBİS) pasif mal varlığı sorgulandığında uyuşmazlık konusu taşınmazın bağışlanmak suretiyle davalı idare adına tescil edildiği anlaşılmıştır.

İdari bir işlem hakkında iptal davası açılabilmesi için anılan işlem ile davacının menfaati ihlal edilmelidir. “Menfaat” kavramı, iptal davasını açan davacı ile dava konusu ettiği idârî işlem arasındaki ilişkiyi ifade etmektedir. Bu ilişkinin meşru, ciddi, kişisel ve güncel olması gereklidir.

İptal davasına konu olan idârî işlem nedeniyle, davacının ihlal edilen menfaatinin, iptal davasının açıldığı anda var olması ve ihlalin davanın sonuna kadar devam etmesi gerekmektedir. Dairemizin eski tarihli içtihatlarında da menfaat ihlalinin davanın açıldığı tarihten dava sonuçlanıncaya karar devam etmesi gerektiği ve bunun idare hukukun bir esası olduğu vurgulanmıştır. (Danıştay Altıncı Dairesi., KT:19/06/1984, E:1984/233, K:1984/2499, Danıştay Dergisi, S.56-57, s.237.)

Dava ehliyeti, dava şartıdır. Dava şartı olduğu için karar kesinleşinceye kadar her aşamada taraflarca ileri sürülebileceği gibi, mahkeme veya temyiz mercileri tarafından da yargılamanın her aşamasında resen değerlendirilmelidir.

Dava konusu olayda, dava konusu taşınmazın davacı tarafından bağışlanarak davalı belediye adına tescil edilmesine karar verildiği, dolayısıyla davacının görülmekte olan dava ile olan menfaat ilişkisinin kesin bir şekilde ortadan kalktığı görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu taşınmazın mülkiyeti 22/12/2021 tarihinde Mezitli Belediyesine intikal ettiğinden, görülmekte olan davada, davacı ve davalı sıfatının davalı Mezitli Belediye Başkanlığında birleştiği, davacının talebi hakkında herhangi bir hüküm kurulmasının mümkün olmadığı ve davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.