Danıştay 6. Daire E.2021/1726 K.2023/2803

Dava konusu istem: Aydın İli, Didim İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsat ve eklerine aykırı olarak imalat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca 200.943,09-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Didim Belediye Encümen kararının iptali ve ödenen tutarın iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; aykırılıktan etkilenen alanın 1566m² ve yapı grubu sınıfının IV/A olduğu belirtilerek temel para cezasına ilişkin hesaplama yapıldığı, yapı tatil zaptında tespiti yapılan 25 m² ebatlarındaki prefabrik malzemeden yapılmış ofis binasının ana yapının fonksiyon ve niteliklerine uygun olarak ana yapı ile bağlantılı olmadığı, dolayısıyla kendi yapı grubu ve sınıfı üzerinden para cezası hesaplanması gerektiği, dosya içeriğinde bulunan resimlerden söz konusu yapının yapı gurubu ve sınıfının da I/A olduğu anlaşıldığından,

söz konusu farklılığın temel cezayı etkileyen nitelikte olduğu dikkate alındığında, hatalı yapı sınıf ve grubu üzerinden para cezası verilmesine ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, davalı idarece ara kararına verilen cevapta dava konusu para cezasının indirimli şekilde 29.08.2019 tarihinde 150.707,32-TL olarak davacı tarafından ödendiğinin belirtildiği görüldüğünden, 150.707,32-TL'nin davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin iptaline, tazminat isteminin kabulüne karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İmara aykırı imalatın yapıldığı alanın imara planında ticaret alanı olduğu, söz konusu imalatların 1/A yapı sınıfı ve grubunda olmadığı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Aydın ili, Didim ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan alışveriş merkezi nitelikli ticaret merkezinde Belediye ekiplerince yapılan denetimde. "Mevcut parselde ruhsat ve eklerine aykırı kaçak ve izinsiz olarak ...

Ticaret Anonim Şirketine ait olan ... no'lu bağımsız bölüm (hipermarket) alçıpan malzeme ile bölünerek 1150m² bağımsız bölüm oluşturularak işyerine dönüştürüldüğü, yine açık sergi alanı olarak gözüken 62 m² alan kapatılarak ...nolu bağımsız bölüme dahil edildiği, yine ... , ..., ...nolu işyerleri birleştirilerek 248 m² olan tek işyerine dönüştürüldüğü, ve yine oto yıkama olarak gözüken alanda 25 m² ebatlarında prefabrik malzemeden ofis 81 m²'lik 3 cephesi kapalı oto yıkama yeri oluşturulduğu..." tespitinin yapılarak 31.07.2019 tarihli yapı tatil zapının düzenlendiği,

imara aykırılıkların 1566 m² ve IV/A yapı sınıfında olduğunun tespit edildiği, bu yapı sınıfı gruplarda birim/m2 maliyetinin 53,46-TL olduğundan bahsile yapılan hesaplamada 83.726,288-TL temel para cezası hesaplandığı ve bu cezaya 3194 sayılı İmar Kanunun 42/2.maddesinin (c) bendinin 5.,10. ve 12. alt bentlerinin uygulanması suretiyle hesaplanan 200.943,09-TL toplam para cezasının Didim Belediye Encümenin ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacıya verildiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde. "Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.

Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı işgünü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır. (...)" hükmüne yer verilmiş olup,

aynı maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerindeki artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen artırım sebeplerinin varlığı halinde artırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; bakılan davada İdare Mahkemesince, 31.07.2019 tarihli tespit sırasında aykırılıktan etkilenen alanın 1566 m² ve yapı grubu sınıfının IV/A olduğu belirtilerek temel para cezasına ilişkin hesaplama yapıldığı, yapı tatil zaptında tespiti yapılan 25 m² ebatındaki prefabrik malzemeden yapılmış ofis binasının, ana yapının fonskiyon ve niteliklerine uygun olmadığı, başka bir ifadeyle ana yapı ile bağlantılı olmadığı, dolayısıyla kendi yapı grubu ve sınıfı üzerinden para cezası hesaplanması gerektiği, dosya içeriğinde bulunan resimlerden ise söz konusu yapının I. sınıf A grubu yapılardan olduğu anlaşıldığından,

söz konusu farklılığın temel cezayı etkileyen nitelikte olduğu dikkate alındığında, hatalı yapı sınıf ve grubu üzerinden para cezası verilmesine ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığından dava konusu para cezasının iptaline karar verildiği, öte yandan, davacı tarafından 29.08.2019 tarihinde indirimli şekilde (150.707,32-TL olarak) ödendiği görülen miktarın ise davacıya iadesi gerektiği sonucuna varılmış, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ise İdari Dava Dairesince reddedildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2. maddesinin (a) bendi uyarınca temel para cezası hesaplanırken, yapı tatil tutanağında yapı sınıf ve grubunun belirlenmesinin zorunlu olmadığı, uyuşmazlık konusu yapının IV. sınıf A grubu olduğundan bahisle encümen kararının verildiği dikkate alındığında, idarece yapılan bu tespitin yerinde olup olmadığı yönünden gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.

Bu tespit sonrasında, temel para cezasının sakatlanması durumu söz konusu ise para cezasına yapılan artırımlar yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek olmadığı gibi, temel para cezasının usul ve hukuka uygun olarak hesaplandığının anlaşılması halinde ise artırımlardan 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5.,10. ve 12. alt bentleri uyarınca hesaplanan kısmının da yerinde olup olmadığı hususlarının incelenmesi neticesinde karar verilmesi gerektiğinden, eksik incelemeye dayanılarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, dava konusu yapının, idarece yapılan tespitler sırasında ana yapıyla bütünleşen eklentilerinin de tek bir yapının unsuru niteliğinde olduğundan bahisle yapı sınıf ve grubunun tek bir değerlendirmeye tabi tutulduğu görülmüşse de, İdare Mahkemesince iki farklı yapı olduğundan bahisle iki ayrı yapı sınıf ve grubu olması gerektiği değerlendirildiğinden, yeniden yapılacak inceleme sonucunda aynı yapıya ilişkin iki ayrı yapı sınıfı ve grubunun uygulanamayacağı hususu da dikkate alınarak, yapıların iki ayrı yapı mı yoksa tek bir yapı mı olduğu açıkça ortaya konulmak suretiyle dava konusu işlem ve ödenen tutarın iadesi hakkında karar verileceği tabiidir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ve tazminat isteminin kabulüne karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.