Danıştay 6. Daire E.2021/1798 K.2024/7052

Dava konusu istem: Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan ve ... tarih ve ... sayılı kararıyla son halini alan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu yönünden, dava konusu taşınmazın anılan planın onama sınırı dışında kaldığı ve imar durum belgesi alınması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı ve davacı tarafından yapılmış plan tadilatı başvurusu niteliğinde bir başvurunun da olmadığı göz önüne alındığında, davacının 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı dava açma ehliyetine sahip olmadığı sonucuna ulaşıldığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planının dayanağı 1/25.000 ölçekli imar planı yönünden, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yürürlükte bulunan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında "kentsel yerleşik alan" olarak,

dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planında ise "ticaret+konut alanı" olarak planlandığı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planının 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına uygun olduğu, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının dava konusu edilmediği,

davacı tarafından da taşınmazın 1/25.000 ölçekli nazım imar planındaki fonksiyonuna ilişkin herhangi bir itirazda bulunulmadığı göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu gerekçesiyle 1/25.000 ölçekli nazım imar planına ilişkin davanın reddine, 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişki davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın, Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında kısmen ticaret ve kısmen konut kullanımında kaldığı, anılan alanda Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun 27/04/2017-29/05/2017 tarihleri arasında askıda ilan edildiği ve Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla itirazların kısmen kabulü, kısmen reddi üzerine planın son halini aldığı ve bu plan revizyonunda davacının taşınmazına yönelik bir değişiklik yapılmadığı gibi davacı tarafından plana da itiraz edilmediği anlaşılmıştır.

Dava konusu taşınmaza ilişkin imar durum belgesi düzenlenmesi istemiyle davacı tarafından 26/02/2019 tarihinde başvuruda bulunulduğu, idarece düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı imar durumu belgesinin, 28/02/2019 tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla son halini alan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile anılan planın dayanağı 1/25000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle 08/03/2019 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun işlem tarihinden yürürlükte olan "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması,

değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "İmar Planları. Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.

Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; imar planlarına karşı 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda imar planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde yahut düzenleyici işlem niteliğindeki imar planının, parselasyon, imar durumu, yapı ruhsatı gibi birel işlemler ile tatbik edilmesi halinde imar planına karşı, uygulama işleminin tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde uygulama işlemi ile birlikte ya da tek başına dava açılması gerektiği açıktır.

İmar durum belgesi; yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren, uygulama imar planı ile plan notları ve Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği uyarınca düzenlenen, projelerin hazırlanmasına esas oluşturan, taşınmaz için öngörülen arazi kullanım kararı ile yapılaşma koşullarını detaylı bir şekilde gösteren belgedir. İdarelerce, uygulama imar planına göre imar durum belgesi düzenlenmesi üzerine, askı-ilan sürelerine bağlı kalınmaksızın, dayanağı düzenleyici işlem mahiyetindeki planların iptali istenebileceği yerleşik Danıştay içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından 28/02/2019 tarihli imar durum belgesi üzerine dayanağı olarak gösterilen 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli planların iptali istemiyle bakılan dava açılmış ise de; dosyaya sunulan imar durum belgesinin Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayanılarak düzenlendiği ve 1/1000 ölçekli planın dava konusu edilmediği, dolayısıyla dava konusu Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla son halini alan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ve dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarının uygulama işlemi niteliğini taşımayan imar durum belgesi üzerine 08/03/2019 tarihinde anılan planların iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür.

Bu durumda; dava konusu 1/5000 ölçekli ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarına karşı 1/5000 ölçekli nazım imar planının askıda ilan edilmesinden itibaren dava açma süresi içerisinde (60 gün) en son 29/07/2017 tarihinde dava açılması gerekirken, bu tarih geçirildikten sonra süreyi canlandırma niteliğini haiz olmayan imar durum belgesi üzerine açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle incelenmesine imkan olmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın kısmen reddi kısmen ehliyet yönünden reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu idari dava dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; kararı hukuka uygun bulursa onayacağı, kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararın gerekçesini değiştirerek onayabileceği, 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozacağı.

50. maddesinin 3. fıkrasında; bölge idare mahkemesinin, Danıştayca verilen bozma kararına uymayarak kararında ısrar edebileceği belirtilmiş. 2575 sayılı Danıştay Kanununun 38. maddesinde ise, İdari Dava Daireleri Kurulunun idare mahkemelerinden verilen ısrar kararları ile idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği kurala bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davanın süresi içerisinde açılıp açılmadığı konusunda temyize konu kararda herhangi bir gerekçe ve açıklama bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince davanın süresinde açılmadığı hakkında bir hüküm tesis edilmediği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda, dava açma süresi içerisinde açılıp açılmadığı geçirilerek açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken Mahkemece davanın kısmen reddi ile kısmen ehliyet yönünden reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince reddine karar verilmiştir.

Davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararın ise içeriği ve sonuçları itıbarıyla esasa ilişkin karardan farklı olması nedeniyle bu gerekçe ile esasa ilişkin bir kararın onanması halinde karar veren Mahkemenin/ İdari Dava Dairesinin davanın süresinde olduğu gerekçesiyle ilk kararında ısrar etme imkanı ortadan kalkacağından kararın bozulmasına, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdari Dava Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararın bozulması gerektiği oyuyla, anılan kararın değişik gerekçe ile onanmasına ilişkin Dairemiz kararına katılmıyorum.