Danıştay 6. Daire E.2021/2468 K.2023/4021

Dava konusu istem: Şanlıurfa İli, Karaköprü Beldesi, … ada … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılacak inşaatın otopark ihtiyacının kendi parselinden karşılanabilmesi amacıyla yapılan otopark yapma talebinin reddine ilişkin Karaköprü Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın kabulü yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulmasına yönelik Danıştay Altıncı Dairesince verilen bozma kararına uyularak verilen kararda; dava açma tarihi itibariyle davacı şirketin davaya konu taşınmazın yapı müteahhidi olduğunun görüldüğü ve taşınmaza yapılmak istenen inşaatın otopark ihtiyacına münhasır olmak üzere davayı açtığı, bilahare davacı şirket tarafından Mahkemeye verilen 15/05/2020, 10/09/2020 ve 12/01/2020 tarihli dilekçeler ile, dava konusu taşınmaz üzerinde herhangi bir tasarrufunun bulunmadığı, davada taraf sıfatının son bulduğu,

korunmaya değer menfaatinin kalmadığı ve taşınmaz üzerinde herhangi bir mülkiyet ilişkisinin bulunmadığının belirtildiği, bu durumda, dava konusu işlemin kullanım-mülkiyet hakkını ilgilendirmesi nedeniyle tapuda kayıtlı malikler veya diğer hak sahipleri tarafından dava açılabileceği, davacının ise bakılmakta olan davada korunmaya değer menfaatinin kalmadığının bildirildiği, davanın açılması sırasında sahip olunması ve davanın görümü sürecinde de devam etmesi gereken menfaat bağının artık bulunmaması nedeniyle davacının dava ehliyetine sahip olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu taşınmaza iskan verildiği ve bu nedenle davanın konusuz kaldığı belirtilerek dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararının verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Mahkeme kararının yerine getirilmesinin zorunlu olduğu, davanın konusuz kaldığı yönündeki iddiaların gerçeğe aykırı olduğu ve davanın ehliyet yönünden reddi yolunda verilen kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin ortağı olan … tarafından, 22/03/2010 tarihli dilekçeyle, uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde yapılacak inşaatın otopark ihtiyacının parselinde karşılanması için davalı idareye başvuruda bulunmuştur.

Karaköprü Belediye Meclisinde konunun değerlendirilmesi neticesinde, Karaköprü imar planı genelinde 20 metre ve üzeri yollardan cephe alan parsellerde talep edilen otopark giriş-çıkışı ile ilgili düzenlemenin Şanlıurfa İl Trafik Komisyonuna gönderilerek alınacak raporun tekrar belediye meclisine sunulmasına karar verilmiş,

Karaköprü Belediyesi Başkanlığının … tarih ve …sayılı yazısıyla belde sınırları dahilinde bulunan ve imar planına göre 20 m ve üzeri genişlikteki imar yollarına rastlayan köşe başı parseller hariç ara parsellere araçlar ile giriş çıkışların sağlanamaması nedeniyle kendi bahçe sınırları içerisinde otopark düzenlemesi yapılamadığı, konunun İl Trafik Komisyonunca incelenerek görüşün belediye meclisine sunulmak üzere rapor olarak gönderilmesi istenmiştir.

Şanlıurfa İl Trafik Komisyonun … tarih ve … sayılı kararıyla yol üzeri parkların engellenmesi ve böylece trafik akışının daha seri ve güvenli olması için bina altlarına ve bahçelerine otopark yapımının teşvik edilmesi gerektiği, ancak yol üzeri ve bu tip otoparklardan çıkış alanlarına anayol-tali yol (otopark çıkışı) levhalarının konulması ve kaldırım üzerine park edilmesinin engellenmesi şartıyla bu tür taleplerin kabul edilmesinin uygun olacağı oybirliğiyle kabul edilmiştir.

Karaköprü Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararında, kent içi trafik akışını engelleyeceği ve oluşacak trafik kazalarının engellenememesi nedeniyle otopark talebinin 20 m ve üzeri yollarda köşe başı parseller hariç ara parsellere araçlar ile giriş çıkış izninin verilmemesine, yapı projeleri üzerinde araç giriş çıkışı gösterilmemesine,

dava konusu taşınmazın 35 metrelik yola cepheli ara parsel olması nedeniyle anılan parsele ana yoldan giriş çıkış verilerek otopark ihtiyacının parsel içerisinden karşılanmasının trafik güvenliğini tehlikeye atacağı ve 11/05/2012 tarihli yapı ruhsatında, yapının teknik özelliklerinde ve yapı kullanma izin belgesinde açık otopark olarak görüldüğü gerekçe gösterilerek ve davacı şirket ortağının otopark yapma talebinin reddine karar verilmiş bunun üzerine dava açılmıştır.

Davacı şirket tarafından mahkemeye verilen dilekçede, idare tarafından alınan otopark ücretinin iade edilerek, dava konusu taşınmaza ilişkin yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği, davacı şirketin dava konusu taşınmaz üzerinde tasarrufu kalmadığı belirtilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 08/06/2000 tarih ve 4577 sayılı Kanunla değişik 2.maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davası olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 14. maddesinin 3. Fıkrasında; dilekçelerin Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3 ve 5'inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırayla inceleneceği belirtilmiş, aynı maddenin 6. fıkrasında;

yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı düzenlenmiş, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, dilekçelerde 14. maddenin 3/c bendine aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yerleşik idare hukuku ilkelerine göre, iptal davası açılabilmesi ve davanın görülebilmesi için davanın açıldığı sırada davacının menfaatini ihlal eden kesin, yürütülmesi gereken ve icrai nitelikte idari bir işlemin mevcudiyeti yeterli olup, yargılamanın devamı süresince bu işlemin varlığını sürdürmesi zorunlu bulunmamaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacı şirketin ortağı tarafından, 22/03/2010 tarihli dilekçeyle, uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde yapılacak inşaatın otopark ihtiyacının parselinde karşılanması için davalı idareye başvuruda bulunulduğu, parsel içerisinde otopark ihtiyacının karşılanması talebinin reddedildiği,

parselinde dava konusu taşınmazın 35 metrelik yola cepheli ara parsel olması nedeniyle anılan parsele ana yoldan giriş çıkış verilerek otopark ihtiyacının parsel içinden karşılanmasının trafik güvenliğini tehlikeye atacağı gerekçe gösterilerek parsel iç davacı şirketin ortağı ve şirketi temsile yetkili kişi tarafından 22/03/2010 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açıldığı ve davanın açıldığı tarihte menfaat bağı bulunduğundan, davacının ehliyetli olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, 16/02/2021 tarihinde Mahkeme kaydına alının dilekçede, dava konusu taşınmazlara ilişkin mimari proje, vaziyet planı ve yapı ruhsatının incelenmesi sonucunda, yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, taşınmaza iskan verildiği, davacının taleplerinin kabul edildiği görüldüğünden, davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerekirken, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.