Danıştay 6. Daire E.2021/2741 K.2022/10950

Dava konusu istem: Batman ili, Merkez, …mahallesi, …sokak, No:…ve …, …ada, … ve … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesine aykırı hareket edildiğinden bahisle anılan Kanunun 42. maddesi uyarınca 112.724,54-TL imar para cezası verilmesine ilişkin Batman Belediye Encümeni'nin … tarihli ve … sayılı kararı ile tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle 450.898,18-TL imar para cezası verilmesine ve 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca, aykırılığın belirtilen süre içerisinde giderilmediğinden bahisle fazladan yapılan inşaatın yıktırılmasına,

yapı sahibi tarafından yıktırılmadığı takdirde yapının Belediye ekipleri tarafından yıkılarak yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsil edilmesine ilişkin Batman Belediye Encümeninin … tarihli ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … gün ve E:…, K:… sayılı kararda; 112.724,54-TL para cezası verilmesine ilişkin …tarihli ve … sayılı encümen kararının iptaline, davacının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle 450.898,18-TL para cezası ile cezalandırılmasına ve 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca fazladan yapılan inşaatın yıktırılmasına ilişkin …tarihli ve … sayılı encümen kararı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; davalı idarenin ve davacının kararın esasına yönelik istinaf başvurularının reddine, öte yandan, tarafların vekil ile temsil edilmesine rağmen lehlerine vekalet ücretine hükmedilmemesinde hukuka uyarlılık bulunmadığından, davalı ve davacı tarafından yapılan vekalet ücretine yönelik istinaf başvurularının kabulü ile karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen …-TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idareye verilmesine, yine aynı tarife uyarınca …-TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu ruhsatsız yapının 3/B yapı sınıf ve grubunda olduğu, mahallinde yapılacak keşif incelemesi ile bu durumun görüleceği, kaldı ki, yapının 5 katlı oluşu ile asansörünün bulunmasının da bu durumu ispatlar mahiyette olduğu, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu, aksi yönde verilen Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Batman ili, Merkez, …mahallesi, …sokak, No:…ve …, …ada, … ve … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesine aykırı hareket edildiğinden bahisle 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca 112.724,54-TL imar para cezası verilmesine ilişkin Batman Belediyesi Encümeni'nin …tarihli ve … sayılı kararı ile tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle 450.898,18-TL imar para cezası verilmesine ve 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca, aykırılığın belirtilen süre içerisinde giderilmediğinden bahisle fazladan yapılan inşaatın yıktırılmasına,

yapı sahibi tarafından yıktırılmadığı takdirde yapının Belediye ekipleri tarafından yıkılarak yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsil edilmesine ilişkin Batman Belediyesi Encümeni'nin … tarihli ve … sayılı kararı tesis edilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde. "Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.

Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı işgünü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır. (...)" hükmüne yer verilmiş olup,

aynı maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerindeki artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen artırım sebeplerinin varlığı halinde artırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden.

Batman ili, Merkez, … mahallesi, …sokak, No:… ve …, …ada, …ve …sayılı parselde davacı adına kayıtlı taşınmazda, Z+1 kat kaçak yapı yapıldığının 24/04/2018 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği, bunun üzerine Batman Belediye Encümeninin …tarihli ve … sayılı kararı ile uyuşmazlığa konu yapının 3. sınıf B grubu yapı olduğundan bahisle temel para cezası belirlendiği, temel para cezasına 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5 ve 8. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanarak davacının 112.724,54-TL para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği,

"geçen süre içerisinde aykırılıkların giderilmediği" hususunun 25/05/2018 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği, "Z+5 seviyesinde kaçak yapı yapıldığının" ise 26/07/2018 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği,

bunun üzerine 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi 2. fıkrası uyarınca temel para cezası ile (c) bendinin 5 ve 8. alt bentleri uyarınca yapılan artırım ile anılan maddenin 6. fıkrası uyarınca tekerrür hükümleri de uygulanmak suretiyle 450.898,18-TL imar para cezası ile cezalandırılmasına ve 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca fazladan yapılan inşaatın yıktırılmasına ilişkin Batman Belediye Encümeninin … tarihli ve … sayılı kararının tesis edilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı,

İdare Mahkemesince, yapının 24/04/2018 tarihli tespit sırasında henüz Z+1 seviyesinde olduğundan, bu tarihte yürürlükte olan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2017 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğe göre 3. sınıf A grubu yapılardan olduğu, davalı idare tarafından yapının 3. sınıf B grubu olarak tespit edildiği, yapı sınıfı ve grubunun hatalı belirlendiği, bu durumun temel cezayı etkileyen nitelikte olduğu dikkate alındığında, Batman Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararında hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği,

buna karşın, 26/07/2018 tarihli tespit sırasında ise yapının Z+5 seviyesinde olduğundan, anılan Tebliğe göre yapının 3. sınıf B grubu olduğu, idarece yapılan tespitin de 3. sınıf B grubu olduğu anlaşıldığından bu doğrultuda tesis edilen Batman Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının temel cezasının hukuka uygun olduğu, buna ilişkin ceza artırımlarında da hukuka aykırılık bulunmadığı ve anılan encümen kararının yıkıma ilişkin kısmının da yapının ruhsatsız olması sebebiyle hukuka uygun olduğu gerekçesiyle belirtilen kısımlar yönünden davanın reddine karar verildiği,

anılan İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının ise esas yönünden İdari Dava Dairesince reddedildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2. maddesinin (a) bendi uyarınca temel para cezası hesaplanırken, yapı tatil tutanağında yapı sınıf ve grubunun belirlenmesinin zorunlu olmadığı, uyuşmazlık konusu yapının 3. sınıf B grubu olduğundan bahisle encümen kararının verildiği dikkate alındığında, idarece yapılan bu tespitin yerinde olup olmadığı yönünden gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.

Bu tespit sonrasında, temel para cezasının sakatlanması durumu söz konusu ise para cezasına yapılan artırımlar yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek olmadığı gibi, temel para cezasının usul ve hukuka uygun olarak hesaplandığının anlaşılması halinde ise artırımlardan 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5. ve 8. alt bentleri uyarınca hesaplanan kısmının da yerinde olup olmadığı hususlarının incelenmesi neticesinde karar verilmesi gerektiğinden, eksik incelemeye dayanılarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, dava konusu yapının idarece yapılan tespitler sırasında farklı seviyelerde olduğundan bahisle İdare Mahkemesince yapı sınıf ve grubunun iki ayrı değerlendirmeye tabi tutulduğu görülmüşse de, aynı yapıya ilişkin iki ayrı yapı sınıfı ve grubu uygulanamayacağından, yeniden yapılacak incelemede bu hususa dikkat edileceği tabiidir.