Danıştay 6. Daire E.2021/30 K.2022/10325

Dava konusu istem: Kocaeli İli, Gebze İlçesi, …Mahallesi, …ada, …parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız yapılar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 698.423,17-TL idari para cezası verilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Gebze Belediye Encümeni kararı ile dayanağı aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca düzenlenen 05/01/2018 tarihli yapı durdurma tutanağının ve para cezasının bildirimine ilişkin …tarih ve …sayılı Gebze Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; dosyada mevcut tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, tespit tarihinde ruhsatsız olarak yapı yapıldığının ve daha sonra davacının 16.01.2018 tarihli başvurusu üzerine …ruhsat onay tarihli ve …ve …ruhsat nolu yapı ruhsatının düzenlendiği görülmüş olup, bu durumda, davacı tarafından ruhsatsız yapı yapıldığının açık olduğu, arttırım sebeplerinin doğru olarak uygulandığı,

davacı tarafından tespit edilen alana itiraz edilmediği gibi, aynı alan için daha sonra düzenlenen yapı ruhsatında ofis ve iş yeri olarak belirtilen alanın 1.039 m², depo olarak belirtilen alanın ise 7.447 m² olmak üzere toplam alanın 8.486 m² olduğu, yani dava konusu para cezası için esas alınan 6.454 m²'den fazla olduğu görüldüğünden, dava konu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Para cezasının fahiş olduğu, yapı tatil tutanağının usulüne uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kocaeli İli, Gebze İlçesi, …Mahallesi, …ada, …parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız yapılar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 698.423,17-TL idari para cezası verilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Gebze Belediye Encümeni kararı ile dayanağı aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca düzenlenen 05/01/2018 tarihli yapı durdurma tutanağının ve para cezasının bildirimine ilişkin …tarih ve …sayılı Gebze Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde. "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.

Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshasıda muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.

Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmüne; aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup,

söz konusu (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, bu artırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan 3194 sayılı Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden; ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapı hakkında kanunda öngörülen yaptırımların uygulanabilmesi, ihtilaf konusu imalatın ilgili fen elemanları tarafından açık ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde saptanarak usule uygun şekilde düzenlenecek bir tutanağa bağlanması ile mümkündür.

Dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesi ekinde dosyaya sunulan 05/01/2018 tarihli yapı durdurma tutanağı ile 5.454 m² çelik depo, 1.260 m² betonarme yapı yapıldığı tespitlerine yer verilirken, savunma ekinde dosyaya sunulan aynı tarihli yapı durdurma tutanağında ise 5.454 m² çelik depo, 1.000 m² (1.260 m² ibaresi, 1.000 m² olarak düzeltilmiştir.) betonarme yapı yapıldığı tespitlerine yer verildiği,

savunma ekinde dosyaya sunulan yapı durdurma tutanağında tespiti yapılan toplam 6.464 m² yapı inşaat alanı üzerinden, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 698.423,17-TL idari para cezası verilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Gebze Belediye Encümeni kararının alındığı ve para cezasının bildirimine ilişkin …tarih ve …sayılı Gebze Belediye Başkanlığı işleminin tesis edildiği, anılan işlemler ile birlikte encümen kararının dayanağı 05/01/2018 yapı durdurma tutanağının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, her ne kadar yapı inşaat alanının usulüne uygun tespit edildiği belirtilmiş ise de, yukarıda izah edilen hususlar ışığında dava konusu encümen kararına dayanak alınan yapı tatil tutanağının açık ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde yapı inşaat alanının saptanmasına elverişli olmadığı, para cezasına ilişkin işlemin temelini oluşturan söz konusu tutanağın 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi hükmünde belirtilen "Yapı Tatil Tutanağı"nın ihtiva etmesi gereken unsurları taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda; 3194 sayılı Kanun'da belirtilen usule uygun yapı tatil tutanağı düzenlenmeden yıkım ve para cezasına ilişkin işlem tesis edilemeyeceğinden, öngörülen usule uygun düzenlenmeyen yapı tatil tutanağında, anılan tutanağa dayalı olarak tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan; uyuşmazlığa konu imalatlardan depo için davalı idarece 3/A yapı sınıf ve grubu esas alınarak para cezasının hesaplandığı, davacının 16.01.2018 tarihli başvurusu üzerine depo için düzenlenen …tarih ve …numaralı yapı ruhsatında ise yapı sınıf ve grubunun 2/C olarak belirtildiği görüldüğünden, dava konusu para cezasında bu yönden de hukuka uyarlık görülmemiştir.

KARŞI OY (X)

Temyiz istemine konu edilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.