Danıştay 6. Daire E.2021/5157 K.2024/2972

Dava konusu istem: Karaman ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada,... parsel sayılı taşınmaza komşu Karaman Belediye Başkanlığına ait ... Ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda ... tarih ve ... ve ... sayılı Karaman Belediye Meclis kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin ...tarih ve ... sayılı Karaman Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu plan değişikliğinin planının dayanağı durumundaki üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planına aykırılık taşımadığı ve gerek taşınmaz gelirinin belediyeye kayıtlı olması,

gerekse taşınmazın konumunun trafo alanı için fazla değerli olması nedeniyle yapılan değişiklik işleminin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin imar planları yönünden reddine, dava konusu parsellerde kabul edilen yan bahçe mesafesinin Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 18. maddesinin 2. fıkrası ve 28. maddesinin 3. fıkrasında belirlenen yan bahçe mesafesinin en az 3 metre olması gerektiği yönündeki kuralına aykırı şekilde 2 metre olarak belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin bahçe mesafesine ilişkin kısmı yönünden iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davacı tarafından davanın reddine ilişkin kısmına ve davalı tarafından dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 2.maddesinde, "Proje hazırlanması, yapı ruhsatı ve arazi düzenlemesine ilişkin uygulamalar bu Yönetmelik ile Bakanlıkça çıkarılan diğer imara ilişkin yönetmeliklerde yer alan tanımlara göre gerçekleştirilir. Bu Yönetmeliklerde yer alan genel hükümler, tanımlar ve ruhsata ilişkin hükümler, planlarla ve ilgili idarelerce çıkarılacak yönetmeliklerle değiştirilemez.

Bu Yönetmeliğin ve ilgili idarelerin Kanuna ve diğer mevzuata göre çıkaracakları imar yönetmeliklerinin diğer hükümleri ise uygulama imar planında aksine bir açıklama bulunmadığı takdirde uygulanır." hükmüne uygun olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planına minimum cephe şartının sağlamayan köşe başı parsellerde yan bahçe mesafesini 2 metreye kadar düşürmeye idarenin yetkili olduğuna ilişkin plan notu eklendiği,

bu nedenle öncelikle plana ilişkin plan notunun uygulanması gerektiği, uyuşmazlık konusu taşınmazların yan bahçe mesafesinin 3 metre belirlenmesi halinde minimum bina cephesi şartını sağlayamayacağı, anılan Yönetmelikte yer alan 3 metre yan bahçe mesafesinin plan notuna aykırı olduğu ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre davalı idarenin kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 24/12/2020 tarih ve E:2016/13364, K:2020/13671 sayılı kararının iptale ilişkin kısmı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu taşınmazlar daha önceki imar planında trafo alanı olarak planlı iken Karaman Belediye Meclisinin ... tarih ve ...ve ... sayılı kararları ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile doğusunda yer alan yol yönünde ön bahçe mesafesi 5 metre, batısındaki yoldan arka bahçe mesafesi 5 metre, güney ve kuzey yönünde ise yan bahçe mesafesi 2 metre, blok nizam 2 kat yapılaşma koşullu ticaret alanı olarak planlanmış, kaldırılan trafo alanı ise parselin cephe aldığı 30 metrelik yolun karşısında bulunan hastane alanının güneydoğu yönündeki kısmında planlanmıştır.

Davacı tarafından, trafo alanı kaldırılarak teknik altyapı alanı azaltıldığı ayrıca en az 3 metre olan yan bahçe mesafesinin 2 metreye düşürülerek kendi taşınmazının değerinin düştüğü bu durumun mağduriyetine neden olduğu ileri sürülerek bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 1. maddesinde.

"3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine dayanılarak hazırlanmış bulunan bu Yönetmelik, belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde veya dışında, imar plânı bulunan alanlarda uygulanır." hükmü, 2. maddesinin birinci fıkrasında; ''Proje hazırlanması, yapı ruhsatı ve arazi düzenlemesine ilişkin uygulamalar bu Yönetmelik ile Bakanlıkça çıkarılan diğer imara ilişkin yönetmeliklerde yer alan tanımlara göre gerçekleştirilir.

Bu Yönetmeliklerde yer alan genel hükümler, tanımlar ve ruhsata ilişkin hükümler, planlarla ve ilgili idarelerce çıkarılacak yönetmeliklerle değiştirilemez. Bu Yönetmeliğin ve ilgili idarelerin Kanuna ve diğer mevzuata göre çıkaracakları imar yönetmeliklerinin diğer hükümleri ise uygulama imar planında aksine bir açıklama bulunmadığı takdirde uygulanır.

'' hükmü, 3. maddesinin birinci fıkrasında; ''İmar Planlarında açıklanmamış ve bu Yönetmelikte de yer almamış hususlarda lüzum ve ihtiyaca ve civarın karakterine göre uygulanacak şekli takdire, ilgili idare yetkilidir.

'' hükmü getirilmiş, arsa ve yapılarla ilgili hükümleri düzenleyen 3. bölümde yer alan 18. maddesinde ise bahçe mesafeleri düzenlenmiştir.

Aynı Yönetmeliğin 18. maddesinde; '' Binalarda; 1) Ön bahçe ve yol kenarına rastlayan bahçe mesafeleri en az (5.00) m. dir. 2) Yan bahçe mesafesi en az 3.00 m.dir. 3) Arka bahçe mesafesi 28 inci maddedeki istisnalar hariç en az (3,00) m.dir. 4) Yan ve arka bahçe mesafeleri; tabii veya tesviye edilmiş zeminin üzerinde kalan bodrum katları da dahil, 4’ten fazla katlı binalarda 4 katın üzerindeki her kat için (0.50) m. artırılır. 5) Yan ve arka bahçe mesafelerinin hesabında dikkate alınacak kat adedi o cephede kısmen veya tamamen tabii veya tesviye edilmiş zeminin altında kalan katlar hariç diğer katların toplam yüksekliğinin üçe bölünmesi ile bulunur. (2.50) m.'yi aşan artık değerler 1 kat adedine tekabül eder. '' düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 28. maddesinde;

" Bina derinlikleri azami (40.00) m.'yi geçmemek ve hiç bir yerde arka bahçe sınırına (3.00/) m. den fazla yaklaşmamak şartı ile;

I = L -(K + H/2 ) formülü ile hesaplanır.

Burada;

I = Bina derinliği

L = Parsel derinliği

K = Ön bahçe mesafesi

H = Bina yüksekliğini gösterir.

(Değişik fıkra:RG-8/9/2013-28759) Ancak;

1. Formülün kullanılması sonucunda bina derinliği (7,00) m. ve daha az çıkan parsellerde, arka bahçe mesafesi (2,00) m.’ye düşürülebilir. Uygulama imar planında aksine bir hüküm bulunmuyorsa bina derinliğinin (7,00) m. den az çıkması ruhsat düzenlemesine engel değildir.

2. Köşe başına rastlayan parsellerde yapı derinliği parselin yüz aldığı yollar üzerindeki komşu parsellere verilecek derinliklere göre belirlenir.

3. İmar planlarında ticaret bölgesi olarak belirlenen yapı adalarında yapılacak binaların zemin katları, adanın yapı nizamına bağlı olarak, bodrumları ile birlikte ön bahçe mesafelerine tecavüz etmemek, yan ve arka bahçe sınırına (3.00) m.den fazla yaklaşmamak kaydıyla, 27 nci maddede belirtilen bina cephe ölçülerine ve bu maddede belirtilen bina derinliği hesabına tabi olmaksızın yapılabilir. Ancak, bu parsellerde bodrum kat ve zemin katın toplam yüksekliği, arka komşu sınırında tabii veya tesviye edilmiş zeminden itibaren asma katlı binalarda (9.30) m.yi, diğer binalarda (8.30) m. yi geçemez. Uygulama imar planı kararı gereği ticaretin yanısıra konut da yapılabilen parsellerde, ticaretle birlikte konut yapılmasının talebi halinde bu hüküm uygulanmaz.

4. H/2 arka bahçe mesafesini temin etmek şartı ile bina derinliğini (40.00) m. ye çıkarmaya ilgili idare yetkilidir

5. Ayrık yapı nizamında, köşe başından başka iki yola cephesi bulunan parsellerde taban alanı kat sayısı % 40 dahilinde kalmak kaydı ile bina derinliği için azami (40.00) m. şartı aranmaz.

6. Ayrık veya blok nizam olan yerlerde, imar planında açıkça belirlenmemiş ise taban alanı katsayısı %40’ı geçemez.

7. Bu madde kapsamında yapılan bina derinliği hesabında çıkan küsuratlı sonuçlar metre olarak bir üst tam sayıya tamamlanır. Ancak hiçbir şekilde arka bahçe mesafesi bu maddede belirtilen en az ölçülerin altına düşürülemez" kuralı yer almaktadır.

Bu yönetmeliği yürürlükten kaldıran ve 03.07.2017 ve 30113 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 69.maddesinin 2.fıkrasında, " Bu Yönetmeliğin birinci, ikinci, altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu bölümleri, geçici maddeleri ile 19 uncu ve 20 nci maddelerinde yer alan hükümler, planlarla ve ilgili idarelerce çıkarılacak yönetmeliklerle değiştirilemez ve planlarda bu hükümlere aykırı olarak getirilecek hükümler uygulanamaz.

(Ek cümle:RG-11/7/2021-31538) Ancak ihtiyaç duyulması halinde, bu Yönetmeliğin değiştirilemeyen hükümlere aykırı olmamak kaydı ile idarelerin imar yönetmeliklerine eklenecek yöreye özgü ilave tanımlar bu kapsamda değerlendirilmez.", 3.fıkrasında.

"Yönetmeliğin planlarla ve ilgili idarelerce çıkarılacak yönetmeliklerle değiştirilemeyeceği ikinci fıkrada belirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla, ilgili idarelerin imar yönetmelikleri uygulama imar planında aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 23. maddesinde ise;

(1) Uygulama imar planında, aksine bir hüküm bulunmadığı durumlarda bahçe mesafeleri;

a) Ön bahçe ve yol kenarına rastlayan bahçe mesafeleri ile kamusal alanlara komşu olan bahçe mesafeleri en az 5.00 metredir.

b) Yan bahçe mesafesi en az 3.00 metredir.

c) Arka bahçe mesafesi en az 3.00 metredir.

...

(4) Ön, yan ve arka bahçelerde; kapalı mekân oluşturmayan ve tüm cepheleri açık, katlı olmayan, bağımsız bölüm veya bağımsız bölümün eklentisi niteliği taşımayan, tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerine;

a) Kameriye,

b) Pergola,

c) Süs havuzu,

ç) Çocuk bahçeleri,

d) Bina giriş köprüleri,

e) Oyun ve sportif amaçlı bahçe düzenlemeleri, yapılabilir.

(5) Ön, yan ve arka bahçelerde güvenlik kulübesi yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Düzenleyici işlem niteliğindeki imar planları, plan hükümlerini açıklayıcı nitelikteki plan notları ile bir bütün olup, bu plan notları planın ayrılmaz bir parçası konumunda bulunmakta ve imar planıyla belirlenmiş yapılaşma koşullarını açıklayıcı, belirleyici ve bütünleyici nitelik taşımaktadır.

Gerek dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği gerekse bu Yönetmeliği yürürlükten kaldıran Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği uyarınca Yönetmeliklerde yer alan genel hükümler, tanımlar ile ruhsata ilişkin hükümlerin, planlarla ve ilgili idarelerce çıkarılacak yönetmeliklerle değiştirilemeyeceği, ancak ilgili idarelerin Kanuna ve mevzuata göre çıkaracakları imar yönetmeliklerinin diğer hükümlerinin ise imar planında aksine bir açıklama bulunmadığı takdirde uygulanacağının hüküm altına alındığı,

dolayısıyla bahçe mesafelerinin Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 2. maddesi ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 69. maddesinin 2. fıkrasında sayılan hususlardan olmadığı, bu doğrultuda, planlar ve diğer imar yönetmelikleri ile bahçe mesafelerinde farklı kullanımlara yer verilebileceği anlaşılmaktadır.

Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin plan notlarının 2. sayılı maddesinde; ''...kanun ve yönetmeliklerle plan notlarında açıklanmayan hususlarda "3194 sayılı İmar Kanunu ve 3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar Yönetmeliği geçerlidir.'' kuralına, 2.7. sayılı maddesinde; "Minimum bina cephesini sağlamayan köşe başı parsellerde, minimum bina cephe şartının sağlanabilmesi amacıyla yan bahçe mesafesi belediyesince 2 metreye kadar düşürmeye veya yan parsellerden uygun olan her hangi birisiyle ikiz ayrık yapı yapılmasına, teşekküle bakılarak karar vermede belediyesi yetkilidir." kuralına, ticaret alanlarında yapı ve parsel büyüklüğüne ilişkin 2.8. sayılı maddesinde, "Minimum bina cephesi: 9,00 metre" kuralına yer verilmiştir.

Bu durumda, ilgili belediyenin plan notlarına göre parselde yer alan taşınmazın minimum bina cephesi şartını sağlayabilmesi amacıyla yan bahçe mesafelerini azaltmaya yetkili olduğu görüldüğünden, dava konusu işlem ile 2 metre belirlenen yan bahçe mesafesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.