Danıştay 6. Daire E.2021/7572 K.2023/3004

Dava konusu istem: Ankara İli, Keçiören İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapıda onaylı mimari projesine aykırı olarak imalat yapıldığından bahisle tanzim olunan 16/05/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilen söz konusu imalatların 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıkımına, aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca 322.875,53 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Keçiören Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:..., K:… sayılı kararda; dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile içeriği bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, yapılan imalatların otopark yeri (9.50x73.00=693.99 m2) ve teras çatı (1.300.40 m2) dava konusu imalatların, ruhsata tabi olduğu ve verilen süre içinde giderilmediği anlaşıldığından, yıkıma yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, davacı adına 322.875.53 TL imar para cezası verilmesine ilişkin kısmı incelendiğinde;

dava konusu parselin "Kamu Alanı" dışında olduğu ve davalı idarenin, yapılan tadilatlardan dolayı çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiğine dair herhangi bir açıklamada bulunmadığı ve belirtilen artışın uygulanamayacağı görüldüğünden, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasındaki arttırım nedenleri uygulanmak suretiyle toplam imar para cezasının 322.875.53-TL olarak uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin imar para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptaline, yıkıma ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı adına tesis edilen idari para cezasının mevzuata uygun hesaplandığı ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından idari para cezasının hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Keçiören İlçesi, …Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapıda onaylı mimari projesine aykırı olarak imalat yapıldığından bahisle tanzim olunan 16/05/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilen söz konusu imalatların 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıkımına, aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca 322.875,53 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Keçiören Belediye Encümeni kararı tesis edilmiştir. Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, bu artırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bu tespitlerden sonra;

yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, bu miktar üzerinden; (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen nedenlerin bulunması halinde ayrı ayrı arttırım oranlarının hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.

3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, Mahkemece temel para cezasının bu kriterlere uygun hesaplanıp hesaplanmadığının tespiti gerekir.

Temel para cezasının bu kriterlere aykırı olarak hesaplandığının tespit edilmesi halinde, aykırılığı tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının tamamının iptal edilmesi gerektiği, bununla beraber, temel para cezasının, belirtilen kriterlere uygun hesaplandığı, ancak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde öngörülen artırım sebebi veya sebeplerinin uygulanması koşullarının oluşmadığının anlaşılması halinde ise para cezasının hukuka aykırılığı tespit edilen artırım sebebine isabet eden kısım yönünden kısmen iptaline karar verileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden. Ankara İli, Keçiören İlçesi,. Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapıda onaylı mimari projesine aykırı olarak imalat yapıldığından bahisle tanzim olunan 16/05/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile; yapının 27 araçlık açık otoparkının bulunduğu batı cephe hattı boyunca 693 m2 alanın kaldırım hizasınca sabit dikmeler ile çevrilerek üzerinin kapatıldığı,

çatı katında yine aynı şekilde çelik profillerle 1320 m2 lik sabit dikmelerle çevrilerek kapalı alan oluşturulduğu tespit edilmesi üzerine (2013 m2 aykırılılıktan etkilenen alan ve 4/A yapı grubu) yapılan hesaplamada 107.625,18-TL temel para cezası hesaplandığı ve bu cezaya 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2. maddesinin (c) bendinin 3.,5.,10. ve 13. alt bentlerinin uygulanması suretiyle davacıya 322.875,53-TL toplam para cezası verildiği görülmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda.

İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan raporda; otoparkta tespit edilen aykırılıkların yapı sınıfının idarece 4/A olarak tespit edildiği, ancak söz konusu yapının sınıf ve grubunun 1/A olmasının gerektiği ve idarece uygulanan artırımlardan 3. ve 13. alt bentlerin yerinde olmadığının belirtildiği, İdare Mahkemesince, bu raporun hükme esas alındığı belirtilerek dava konusu parselin "Kamu Alanı" dışında olduğu ve davalı idarenin, yapılan tadilatlardan dolayı çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiğine dair herhangi bir açıklamada bulunmadığından belirtilen artışın uygulanamayacağının görüldüğü,

3194 sayılı İmar Kanununun 42/2. maddesinin (c) bendinin 3. ve 13. alt bentlerin yerinde olmadığı gerekçesiyle, dava konusu para cezasının iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ise İdari Dava Dairesince reddedildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, Mahkemece temel para cezasının bu kriterlere uygun hesaplanıp hesaplanmadığı değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi, bu tespit sonrasında, temel para cezasının sakatlanması durumu söz konusu ise para cezasına yapılan artırımlar yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek olmadığı gibi, temel para cezasının usul ve hukuka uygun olarak hesaplandığının tespiti halinde ise artırımların yerinde olup olmadığı hususlarının incelenmesi neticesinde karar verilmesi gerektiğinden, eksik incelemeye dayanılarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.