Danıştay 6. Daire E.2021/7689 K.2024/1329

Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, … Mahallesi, … parsel ve … ada, … ve …parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararı ile onaylanan Ortahisar İlçesi 1. Etap Doğu 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ile Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan Trabzon 1.planlama alt bölgesi 1/25.000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, planlama alanı genelinde sağlık tesis alanlarında yürüme mesafeleri ve hizmet etki alanlarının dikkate alınmadığı, konum olarak parselin bir kısmının bölgeye hizmet edecek sağlık tesis alanı olarak düzenlenmesinin dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında öngörülen nüfus projeksiyonu ve donatı kurgusuna uygun olduğu,

ancak … parsel sayılı taşınmazın bir kısmında planlanan sağlık tesis alanının 6.619 m2 büyüklüğe sahip olduğu, söz konusu alandaki sağlık alanının büyüklüğünün aile sağlık merkezi için oldukça fazla olduğu, … parselin bulunduğu alanda aile sağlık merkezinin ihtiyaç duyduğu alandan daha fazla bir alanın sağlık alanı olarak ayrılmasının kamu kaynaklarının israfına neden olacağı, yüzölçümü olarak ihtiyaç fazlası alanların sağlık alanı olarak düzenlenmesinin söz konusu alanda öngörülen sağlık tesisinin uygulanmasını zorlaştıracağı, böylelikle plan kurgusuyla halihazır durum arasında çelişki ortaya çıkacağı,

plan genelinde sağlık alanlarının gerek konum olarak gerekse de yüzölçümü olarak sadece merkezi noktalarda toplanması ve tüm planlama alanı geneline yayılmaması nedeniyle, planlama alanında donatı dengesinin sağlanamayacağı ve bölgede yaşayanlara sunulan hizmet kalitesinin yetersiz olacağı, ancak … parselin bir kısmında düzenlenen 20 ve 25 metrelik imar yolunun planlama alanının güneyinde yer alan yerleşimler arasındaki bağlantıyı sağlayan ana ulaşım aksı olması nedeniyle gerek güzergahı gerekse de genişliği ile ulaşım sisteminin bütünlüğü ve sürekliliği açısından gereklilik olduğu,

dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planında kurgulanan ulaşım sistemini açısından gereklilik olduğundan davacıya ait … parselin bir kısmının 25 ve 20 metrelik imar yolunda kalmasında planda kurgulanan ulaşım sistemi açısından bir sakınca bulunmadığı, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlara getirilen orta yoğunluklu konut alanı kullanım kararının planlama esaslarına uygun olduğu,

bu nedenle dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planının … parsel sayılı taşınmaza getirilen sağlık tesis alanı kullanım kararına ilişkin kısmının iptaline, 20 ve 25 metrelik imar yolu kullanım kararı ile … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu ... parsele getirilen sağlık alanı kullanım kararına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ile dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planının iptaline ilişkin karara karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine,

1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planında açık ve yeşil alanlar dışında diğer donatı alanlarına Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında alan ayrılması nedeniyle anılan planlarda imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygunluk bulunmadığı, söz konusu hukuka aykırılıkların planın genelini etkileyen hususlar olması nedeniyle dava konusu 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının …parsel sayılı taşınmaza getirilen 20 ve 25 metrelik imar yolu kullanımlarına ilişkin kısmında da hukuka uygunluk bulunmadığından,

… parsel sayılı taşınmazdaki 20 ve 25 metrelik imar yolu kullanım kararlarına ilişkin kısmı yönünden davanın reddi yolunda verilen karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Planın geneline ilişkin olumsuzların davacı parselini etkilemeyeceği, bu nedenle temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan Ortahisar İlçesi 1. Etap Doğu 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı 05.03.2018-03.04.2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davacı tarafından 03.04.2018 tarihinde anılan plana yapılan itirazın … tarih ve … tarihli Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile reddi üzerine, 23.11.2018 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "İmar Planları. Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır.

Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması,

değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, imar planlarına, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında itiraz için 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir süre getirildiği anlaşılmaktadır.

Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.

İmar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda; imar planına askı süresi içinde itiraz edildiğine göre, dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerektiği açıktır. Bu bakımdan, yapılan itiraza altmış gün içinde bir cevap verilmemiş ise, itirazın zımnen reddedilmiş olması nedeniyle ilan tarihinin son gününü izleyen ikinci altmış gün içinde davanın açılması gerekir.

Belirtilen süreler geçtikten sonra cevap verilmesi halinde dava açma hakkının ihya olduğundan söz edilemez. Zira İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinin ikinci fıkrasında, yetkili idari mercilerce dava açma süresi geçtikten sonra verilen cevap üzerine tebliğ tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği belirtildiği halde 11. maddede, sonradan yetkili mercilerce cevap verilmesi durumunda, işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde davanın açılabileceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının 05.03.2018-03.04.2018 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından 03/04/2018 tarihinde plana itiraz edildiği, askı süresinin son gününü izleyen 60 gün içerisinde davalı idare tarafından bir cevap verilmeyerek 02/06/2018 tarihinde itirazın zımnen reddedildiği, anlaşıldığından, izleyen 60 gün içinde, son günün adli tatil süresine denk geldiği de dikkate alınarak, en son 07/09/2018 tarihinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 23/11/2018 tarihli dilekçe ile açılan davada süre aşımı bulunmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının askı süresi içinde yapmış olduğu itirazın reddine ilişkin işlem davacıya 27/10/2018 tarihinde tebliğ edilmiş ise de yukarıda belirtilen 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 günlük zımnen ret süresi geçtikten sonra idare tarafından verilen cevabın dava açma süresini canlandırmayacağı açıktır.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 27/02/2017 tarih ve E:2015/4618, K:2017/842 sayılı kararı da bu yöndedir.

Öte yandan, 1/5000 ölçekli nazım imar planına açılan davada süre aşımı bulunduğundan, dayanağı 1/25.000 ölçekli nazım imar planına karşı açılan davanın da süresinde olmadığı açıktır.

Bu durumda, bakılan davada süre aşımı bulunduğundan, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.