Danıştay 6. Daire E.2021/7980 K.2023/6471

I- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı

VEKİLİ: Av. …

II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) … Başkanlığı/…

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Odası … Şubesi

VEKİLİ

Av. … - Av. …

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesinin 09/04/2019 tarih ve E:2017/829, K:2019/2312 sayılı bozma kararına uyularak verilen … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Karabük ili, … Mahalle, … Mevkiindeki Orman Genel Müdürlüğüne ait … ada, … sayılı parsel için verilen … tarih ve … sayılı yapı ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu yapı ruhsatının … ada, … sayılı parsele yönelik ve üç parçalı olarak düzenlendiği, taşınmazın büyüklüğünün 9531.69m2 olduğu, 3 yapıdan oluşan D-6 (A-B) binasına yönelik düzenlenmiş ilk belgede toplam inşaat alanının 998.42m2'si ortak alan, 3233.76m2'si apartman dairelerine yönelik olarak 4232.18m2 olduğu; aynı değerin, D-7 (A-B) binasına yönelik düzenlenmiş ikinci belgede de belirtildiği,

üçüncü belgenin ise Sosyal Tesis adı altında ve inşaat alanı 4009,21m2 olarak düzenlendiği, söz konusu ruhsat ile inşa edilen yapının günümüzde Karabük Orman İşletme binası olarak kullanıldığı, yapı ruhsatında belirtilen toplam inşaat alanının 12473.57m2 ve ortak alan büyüklükleri dışında tutulduğunda toplam inşaat alanının 10476.73m2 olduğu, bu çerçevede, dava konusu yapı ruhsatları ile belirlenen toplam 12473.57m2' lik inşaat alanının, imar planı kararları ile öngörülen değerleri aştığını ve plan kararlarına uygun olmadığı,

aynı durumun E=0.70 yoğunluk katsayısı öngörülen 04/03/2009 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile dava konusu yapı ruhsatı ilişkisi için de geçerli olduğu, 07/05/2008 tarili 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yapı yüksekliklerinin sınırlandırılmadığı, 04/03/2009 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile en fazla 20.30 metre, sosyal tesis binasına yönelik 17.25 metre yapı yüksekliği belirlendiği ve bu değerlerin imar planı kararları ile uyumlu olduğu, 07/05/2008 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında, dava konusu taşınmazda toplam 48 adet lojman inşa edilmesinin öngörüldüğü,

yapı ruhsatında da D-6 (A-B) ve D-7 (A-B) binalarında 24'er, toplamda 48 lojman inşa edileceğinin belirtildiği, söz konusu değerlerin imar planı kararı ile uyumlu olduğu aynı durumun 04/03/2009 tarili 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile dava konusu yapı ruhsatı ilişkisi için de geçerli olduğu anlaşıldığından, dava konusu … tarih ve … sayılı yapı ruhsanının, dayanağı olan 07/05/2008 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 04/03/2009 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kararları ile ilişkisinde, planda öngörülen yapı yoğunluğu değerlerine uygun olmadığı anlaşıldığından işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Karabük Belediye Başkanlığı tarafından; bilirkişi raporunda dava konusu yapı ruhsatına ilişkin inşaat alanının yanlış hesaplandığı, alanda yapılaşmanın tamamlandığı ve yapı kullanma izin belgelerinin düzenlendiği belirtilerek, iptal kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından; bilirkişi raporunda dava konusu yapı ruhsatına ilişkin inşaat alanının yanlış hesaplandığı, vaziyet planında … ve … sayılı parsellerinbütün olarak değerlendirildiği, belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Karabük ili, Merkez … Mahalle, … Mevkiindeki Orman Genel Müdürlüğüne ait … ada, … sayılı parsel için verilen … tarih ve … sayılı yapı ruhsatının iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 135. maddesinde "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir." hükmü yer almaktadır.

6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun yukarıda anılan Anayasal hükme paralel olarak düzenlenen 2. maddesinde " (Değişik: 19/4/1983 - KHK 66/2 md.) Birliğin kuruluş amacı ile yapamayacağı faaliyetler ve işler aşağıda gösterilmiştir.

Birliğin kuruluş amacı:

a) Bütün mühendis ve mimarları ihtisas kollarına ayırmak ve her kol için bir oda kurulmasına karar vermek;

Bu suretle aynı ihtisasa mensup meslek mensuplarını bir Odanın bünyesinde toplamak; merkezde idare heyeti, haysiyet divanı ve murakıplar gibi görevlilere yetecek kadar üyesi bulunmayan Odanın merkezini, Umumi Heyetin belirleyeceği yerde açmak;

b) Mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak;

c) Meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla işbirliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı normları, fenni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkındaki görüş ve düşünceleri ilgililere bildirmektir.

(Değişik: 18/6/1997 - 4276/6 md.) Birlik ve organları, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14.maddenin 3.fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15.maddenin 1.fıkrasının (b) bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği, hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdarenin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunun yargısal denetim yoluyla sağlanmasının en etkin araçlarından biri iptal davaları olduğundan, iptal davalarında "menfaat ihlali" olarak tanımlanan subjektif ehliyet koşulunun kişiye bağlı subjektif hak ihlallerinin giderilmesinin yanı sıra idari işlemlerin hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi kapsamında da belirlenmesi gerekmektedir. Davacı ile iptali istenilen idari işlem arasında kurulabilecek bir ilişki veya ilgi, menfaat ihlali koşulunun varlığı için yeterlidir. Bu itibarla yargısal kararlarda menfaat ihlali koşulu, davacının idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin kurulması gerektiği şeklinde tanımlanmıştır.

Olayda, kuruluş amacı Anayasada ve yukarıda anılan yasa hükmünde açıkça; mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak, meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla işbirliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı normları,

fenni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkındaki görüş ve düşünceleri ilgililere bildirmek, olarak sayılmış olan davacı Oda'nın ancak tüzel kişiliğinin ve üyelerinin ortak çıkarlarını ilgilendiren konularda dava açma ehliyetinin olduğu açıktır.

Uyuşmazlıkta üçüncü kişiye ait olan yapı ruhsatına ilişkin işlemin genel düzenleyici bir işlem niteliğinde olmadığı, subjektif bir işlem olduğu, iptali istenilen yapı ruhsatı ile davacı oda arasında yukarıda tanımlandığı şekilde aktüel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisinin olmadığı, bu nedenle dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla dava konusu yapı ruhsatının iptali istemiyle açılan davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekmekte iken işin esasına girilerek dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda verilen mahkeme kararında isabet görülmemiştir.