Danıştay 6. Daire E.2021/8927 K.2022/10213

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Isparta İli, … Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazdan yapı tatil iken ruhsat ve projesine aykırı olarak hafriyat alındığından bahisle 255.534.73-TL para cezası verilmesi ile 1 ay içerisinde ilgili yönetmelik hükümlerine göre gerekli güvenlik önlemleri alınmadığı taktirde ceza miktarının bir katı artırılarak uygulanacağına ilişkin Isparta Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesi gereğince idari para cezası verilebilmesi için yapılan inşaatın ilgili imar mevzuatında belirtilen yapı niteliğini taşıması da gerektiği, dava konusu olayda ise tespite konu olan tedbir alınmadan hafriyat alınması sebebiyle oluşan heyalanın bu haliyle yapı kabul edilmesine olanak bulunmadığı hususları dikkate alındığında;

davalı idarece, hafriyat alınması sonucu heyelan oluşan yerde hangi yapı sınıfına (imar mevzuatında belirtilen yapı niteliğini taşıyan unsurlara) göre ruhsat ve eklerine aykırılık oluştuğunun usulüne uygun tespiti yapıldıktan sonra 3194 sayılı Yasanın 42. maddesinde belirtilen idari para cezasının uygulanması gerekirken, yapı müteahhidi olan davacı şirket adına tesis edilen dava konusu işlemin 255.534,73 TL tutarındaki para cezasına yönelik kısmında hukuki isabet görülmediği;

dava konusu işlemin 1 ay içerisinde ilgili yönetmelik hükümlerine göre gerekli güvenlik önlemleri alınmadığı taktirde ceza miktarının bir katı artırılarak uygulanacağına yönelik kısmında ise.

3194 sayılı İmar Kanununun 39. maddesi gereği, uyuşmazlık konusu tehlikenin giderilmesi için davacıya önceden bildirim yapılması ve davacılar tarafından yapılmadığı takdirde bu işlerin belediyece veya valilikçe yapılacağı ve masrafın %20 fazlası ile yapı sahibinden tahsil edileceği, dolayısıyla davalı idarece söz konusu yasal prosedür işletilmeden 3194 sayılı Kanunun 42. maddesine göre tesis edilen dava konusu işlemin anılan kısmında da bu nedenle hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dava konusu işlemin para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığından bu kısım yönünden davalı idarenin istinaf isteminin reddine. 1 ay içerisinde ilgili yönetmelik hükümlerine göre gerekli güvenlik önlemleri alınmadığı taktirde ceza miktarının bir katı artırılarak uygulanacağına yönelik kısmında ise.

3194 sayılı İmar Kanununun 39. maddesi hükmünün, yıkılacak derecede tehlikeli yapılara ilişkin olduğu, yapı olarak nitelenemeyecek durumlar/faaliyetler için söz konusu maddenin uygulama alanı bulunmadığı, mahkemesince ise uyuşmazlık konusu faaliyetin bu kez yapı olarak nitelendirildiği, diğer yandan, işlemde ve savunmada dayanak mevzuat olarak ileri sürülmediği halde 3194 sayılı Kanunun 39. maddesi kapsamında karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığı görüldüğünden işin esasına geçilerek;

dava konusu faaliyet (hafriyat alınması) bu haliyle yapı olarak nitelendirilemeyeceğinden, yapılara mahsus müeyyide öngören 3194 sayılı Kanunun 32. ve 42. maddelerinin uygulama alanı bulunmayıp, yapı olmayan bir duruma 1 kat imar para cezası verilmesine yönelik hüküm bulunmadığından, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı değişik gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyiz edilen kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile sonucu itibariyle usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Isparta İli, … Mahallesi, … pafta, … ada, …parsel sayılı taşınmazdan yapı tatil iken ruhsat ve projesine aykırı olarak hafriyat alındığından bahisle 255.534.73-TL para cezası verilmesi ile 1 ay içerisinde ilgili yönetmelik hükümlerine göre gerekli güvenlik önlemleri alınmadığı taktirde ceza miktarının bir katı artırılarak uygulanacağına ilişkin Isparta Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işlemi tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işlemlerin yasal dayanağının olması "Kanuni idare" ilkesinin sonucudur. Bu sebeple, idarenin yasal dayanağı bulunmayan bir yetkiyi kullanması olanaklı değildir. Öte yandan, dayanılan yasa maddesininin idari işlemde belirtilmesi de "Kanuni idare" ilkesi açısından bir gereklilik olduğu gibi, idarenin yargısal denetimi yapılırken yasaya uygun hareket edip etmediğinin, ilgili yasa maddesinde yer alan usul ve esaslara uyulup uyulmadığının belirlenmesi açısından da önem arz etmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlık konusu taşınmazda yapı tatil iken ruhsat ve projesine aykırı olarak hafriyat alındığından bahisle 255.534.73-TL para cezası verilmesi ile 1 ay içerisinde ilgili yönetmelik hükümlerine göre gerekli güvenlik önlemleri alınmadığı taktirde ceza miktarının bir katı artırılarak uygulanacağına ilişkin Isparta Belediye Encümeninin … tarih ve ..sayılı kararının alındığı, ancak işlemin hangi kanun hükmüne dayanılarak tesis edildiğinin belirtilmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, kanuni idare ilkesi uyarınca, hangi kanuna dayalı olarak tesis edildiği belli olmayan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolundaki İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARŞI OY (X)

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, yapı, karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davaya konu imalatın yapı ruhsatının bulunduğu, idarece yapı tatil iken gerekli güvenlik önlemleri alınmaksızın ruhsat ve projesine aykırı olarak hafriyat alındığı gibi şantiye şefi olmaksızın inşai faaliyete devam edildiğinin tespit edildiği anlaşıldığından, yapılacak inşaat çalışmaları kapsamında hafriyat alınmasının 3194 Sayılı Kanunun 5. maddesindeki tanım çerçevesinde yapı olarak kabul edilmesi gerektiği, öte yandan, gerek davalı idarenin savunması ve gerekse işleme dayanak hesaplama raporunda idari para cezasının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca verildiğinin açık olduğu,

bu durumda dava konusu encümen kararının anılan Kanunun 42. maddesine uygun olarak verilip verilmediğinin incelenmesi, dolayısı ile İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla, değişik gerekçe ile onamaya ilişkin Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.