Danıştay 6. Daire E.2021/9527 K.2023/4296

Dava konusu istem: İstanbul İli, Çatalca İlçesi, … Mahallesi, … parselde ruhsatsız olarak çeşitli ebatlarda temel betonu atılmış vaziyette 21 adet ve zemin kattan ibaret 23 adet yapı yapıldığının … tarih ve … cilt/sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca, taşınmazın 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında korunacak alanda yer aldığından bir aylık süre içinde yapıların ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı belirtilerek ruhsatsız yapıların yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi gereğince toplam 301.038,47-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Çatalca Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; işleme konu yapıların 2018 tarihli uydu fotoğrafında görünmediği, 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığının somut bilgi ve belgelerle sabit olduğu, ruhsatsız yapıların İmar Kanununun Geçici 16. maddesi ile sağlanan haklardan yararlanma imkanı bulunmadığının kabulü gerektiği; uyuşmazlıkta, dava konusu encümen kararının dayanağı olan 30.10.2019 tarihli yapı tatil tutanağında ruhsatsız yapılar yapıldığının ölçüleriyle birlikte tespit edildiği, bu hususun sabit olduğu,

taşınmazın 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında korunacak alanda olduğu, anılan Kanunda öngörülen 30 günlük sürede ruhsata bağlanmalarının mümkün olmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde yıkım işlemi yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı; yine, davacının ruhsatsız olarak değişik ebatlarda toplam 21 adet temel betonu atılmış ve 23 adet zemin kattan ibaret yapı yaptığı, bunun yapı tatil tutanağı ve her bir yapı için düzenlenen hesaplama raporları ile belirlendiği, ruhsatsız yapıların alanlarının usulüne uygun olarak ölçüldüğü, davacının yapıların sahibi olduğu, yapıların sınıfının I/A ve III/A olarak tespit edildiği,

buna göre temel para cezasının hesaplandığı ve yapıların ruhsatsız olması nedeniyle para cezasının artırıldığı anlaşılmakla, İmar Kanunun 42. maddesi uyarınca davacıya toplam 301.038,47-TL para cezası verilmesine ilişkin işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu encümen kararının hukuk ve usule aykırı olduğu, para cezasının hatalı hesaplandığı, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği, bütün yapılar hakkında yapı kayıt belgelerinin alındığı hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli, Çatalca İlçesi,.

Mahallesi, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde Çatalca Belediyesi teknik personelince yapılan inceleme neticesinde; davacı tarafından ruhsatsız olarak, 12,00x6,80 m² ebatlarında 8 adet, 10,50 x 8,60 m² ebatlarında 1 adet, 14,55 x 7,80 m² ebatlarında 1 adet, 13,30 x 7,45 m² ebatlarında 5 adet, 13,70 x 7,40 m² ebatlarında 1 adet, 11,20 x 6,05 m² ebatlarında 1 adet, 12,20 x 7,20 m² ebatlarında 1 adet, 8,05 x 8,10 m² ebatlarında 1 adet, 8,10 x 8,15 m² ebatlarında 1 adet, 170 m² alanında 1 adet toplamda 21 adet temel betonu dökülmüş vaziyette yapı;

ayrıca 3,00 x 9,00 m² ebatlarında 1 adet, 7,00 x 12,00 m² ebatlarında 1 adet, 11,70 x 9,00 m² ebatlarında 1 adet, 12,00 x 7,50 m² ebatlarında 1 adet, 9,35 x 9,85 m² ebatlarında 1 adet, 10,50 x 9,60 m² ebatlarında 1 adet, 12,30 x 7,20 m² ebatlarında 1 adet, 16,00 x 8,20 m² ebatlarında 1 adet, 12,00 x 6,90 m² ebatlarında 2 adet, 15,35 x 7,60 m² ebatlarında 2 adet, 15,30 x 7,55 m² ebatlarında 1 adet, 15,75 x 7,80 m² ebatlarında 1 adet, 7,55 x 13,35 m² ebatlarında 1 adet, 16,35 x 7,90 m² ebatlarında 1 adet, 12,70 x 7,50 m² ebatlarında 1 adet, 12,10 x 6,90 m² ebatlarında 1 adet, 12,35 x 9,90 m² ebatlarında 1 adet,

12,65 x 7,85 m² ebatlarında 1 adet, 12,25 x 7,15 m² ebatlarında 1 adet, 12,10 x 6,85 m² ebatlarında 1 adet, 13,00 x 7,40 m² ebatlarında 1 adet toplamda 23 adet zemin kattan ibaret yapılar yapıldığı … tarih ve … cilt … sıra nolu yapı tatil tutanağı ile tespit edilmiştir.

Söz konusu yapı tatil tutanağı dayanak alınarak; 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca, taşınmazın 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında korunacak alanda yer aldığından bir aylık süre içinde yapıların ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı belirtilerek ruhsatsız yapıların yıkımına ve davacıya aynı Kanunun 42. maddesi gereğince toplam 301.038,47-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Çatalca Belediye Encümeni kararı tesis edilmiştir.

Yıkım ve para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının davacıya tebliği üzerine, bu kararın iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

Davacı tarafından dosyaya, 15/06/2019 tarihinden 05/11/2019 tarihine kadar muhtelif tarihlerde düzenlenmiş, İstanbul İli, Çatalca İlçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki çeşitli ebatlardaki ruhsatsız yapılar için düzenlenmiş 27 adet yapı kayıt belgesi sunulmuştur.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde: "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur...

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmü yer almakta olup.

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde;

yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı kurala bağlanmış; (c) bendinde ise;

artırım sebepleri sayılmış, bu arttırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) bendinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezasının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Aynı Kanuna 7143 sayılı Kanunun 16. maddesi ile eklenen Geçici 16. maddede ise.

"Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir.

Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir...Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir..." hükümleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacı kooperatif tarafından, İstanbul İli, Çatalca İlçesi, ..

Mahallesi, …parselde ruhsatsız olarak çeşitli ebatlarda temel betonu atılmış vaziyette 21 adet ve zemin kattan ibaret 23 adet yapı yapıldığının … tarih ve … cilt/sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca, taşınmazın 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında korunacak alanda yer aldığından bir aylık süre içinde yapıların ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı belirtilerek ruhsatsız yapıların yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi gereğince toplam 301.038,47-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Çatalca Belediye Encümeni kararının tesis edildiği,

davacı tarafından söz konusu taşınmaz üzerindeki ruhsatsız yapılar için 15/06/2019 tarihinden 05/11/2019 tarihine kadar muhtelif tarihlerde düzenlenmiş 27 adet yapı kayıt belgesinin sunulduğu, anılan yapı kayıt belgelerinin dava konusu işlem öncesinde düzenlendiği görülmüştür.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve uyuşmazlık birlikte değerlendirildiğinde.

15/06/2019 - 05/11/2019 tarihleri arasında düzenlenmiş ve dosyaya sunulan yapı kayıt belgelerinin (27 adet) bulunduğu, davalı belediyece yapı kayıt belgelerinin düzenlendiği tarihlerden sonra uyuşmazlık konusu ruhsatsız yapıların yıkımı ve davacıya para cezası verilmesine dair dava konusu encümen kararının verildiği, yapı kayıt belgelerinin iptal edilip edilmediği iptal edilmişler ise bunlara karşı davalar açılıp açılmadığının, anılan belgelerin dava konusu işleme konu (44 adet) ruhsatsız yapıları (kısmen/tamamen) kapsayıp kapsamadığının belirlenemediği,

taşınmazın 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında korunacak alanda yer alması durumunun (yapılaşmaya yasak alanda bulunup bulunmadığı, ruhsat verilmesinin mümkün olup olmadığı) açıklığa kavuşturulmasının gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yapı kayıt belgelerinin iptal edilip edilmediği, belgelerin ruhsatsız yapıların tamamını kapsayıp kapsamadığı, yapılara ruhsat verilmesinin mümkün olup olmadığı, yapı tatil tutanağındaki tespitler ve ölçülerin fiili duruma uygun olup olmadığı, para cezası hesaplarının mevzuata göre yapılıp yapılmadığı hususlarının incelenip araştırılmak, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığından, davanın esası hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesi gerekmektedir.