Danıştay 6. Daire E.2022/1491 K.2023/8458

Dava konusu istem: Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... ve ... sayılı kararları ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli ilave-revizyon uygulama imar planı ve anılan planlara yapılan itirazın reddine ilişkin Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucu dava konusu olan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında, uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alana yönelik öngörülen plan kararlarından taşınmazın doğusundan ve üzerinden de geçecek şekilde öngörülen 10 mt enkesitli imar yolunun yaya yolu olarak değil de taşıt yolu olarak planlanmasının uygun olmadığı, dava konusu olan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında ise;

uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alana yönelik öngörülen plan kararlarından taşınmazın bulunduğu alan ve çevresinde yerleşim ve çalışma alanları için öngörülen yoğunluk ve yükseklik kararlarında plan bütünlüğünün sağlanamaması ve taşınmazın doğusundan, ve üzerinden de geçecek şekilde öngörülen 10 mt enkesitli imar yolunun yaya yolu olarak değil de taşıt yolu olarak planlanmasının şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve kentsel ihtiyaçlar açısından uygun olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Usul ve yasaya uygun olmayan idari dava dairesi kararının hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti davacıya ait Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu alanda yapılan ve Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... ve ... sayılı kararları ile onaylanan Elbistan İlçesi (Merkez) 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli İlave-Revizyon Uygulama İmar Planı ile anılan planlara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ... sayılı kararının taşınmazın düşük yoğunluğa çevrildiği ve kullanım alanının azaltıldığı, hukuka ve adalete aykırı olduğu ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan, uygulama imar planı da, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini,

yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden yerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; uyuşmazlık konusu taşınmaz için öngörülen kullanım kararları yönünden imar planlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak parsel için verilen yapılaşma (yoğunluk ve yükseklik) haklarının çevresi ile uyumlu olmadığı yolunda tespitte bulunulmuş ise de, uyuşmazlık konusu taşınmazın bir kısmının jeolojik açıdan "ÖA-3" alanı içerisinde kalmakta iken referans alınan komşu taşınmazların tamamının "UA-1" alanı içerisinde kaldığı,

bu haliyle karşılaştırmaya konu mekansal alanların "doğal verilere dayalı değişkenler" bağlamında birbirlerine referans alınamayacak şekilde farklılık arzettiği, davacı parseli için öngörülen ve bilirkişilerce kusurlandırılmayan "TİCT" kullanımı ile karşılaştırmaya esas alınan "ticaret" kullanımının da fonksiyon türü itibarıyla aynı olmadığı açık olup bu yönüyle de taşınmazların "yoğunluk ve yükseklik" kararları yönüyle karşılaştırılmalarının uygun olmadığı,

taşınmazlara getirilen fonksiyon bakımından bir aykırılık tespit edilemediği ve taşınmazın bir kısmının "UA-1" alanı bir kısmının ise "ÖA-3" alanı içerisinde kaldığı hususu bir arada değerlendirildiğinde, dava konusu parsel için öngörülen yapılaşma haklarında şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın güneydoğusunda kontrolsüz bir kavşağın oluşacağı, dava konusu 10 metrelik taşıt yolu olarak planlanan yolun, yaya yolu olarak planlanması gerektiği tespitlerine yer verilmiş ise de, bilirkişilerce ifade edilen kavşak noktasına sadece uyuşmazlık konusu 10 metrelik taşıt yolunun değil güney doğudan gelen başka bir 17 metrelik yolun da bağlandığı hususu plan paftasında okunmaktadır.

Söz konusu kavşağın "kontrolsüz kavşak" olacağı hususu ise varsayımsal olarak ifade edilmektedir. Halihazır durumu itibarıyla mekansal alanda kavşak tasarımı bulunmaması durumunun, imar planının uygulanması aşamasında ilgili idarelerce kontrollü kavşak uygulamasının hayata geçirilmeyeceği anlamına gelmemektedir.

Söz konusu taşıt yollarının buluştuğu mekansal alan pafta üzerinde incelendiğinde, yaya ve taşıt trafiği güvenliğinin sağlanması adına kavşak tasarımı modelleri ve trafik ışıklandırması kurulmasına imkan tanıyacak büyüklüğe sahip olduğu görülmektedir. Kaldı ki, bilirkişilerce dile getirilen trafik güvenliğine ilişkin çekincelerin, arızi olarak taşıt kullanımına da açılabileceği belirtilen yaya yolu için de mevcut olduğu açıktır.

Bilirkişilerce, uyuşmazlık konusu taşınmazın batısında, Ceyhan nehrinin güneyinde yer alan yaya yolunun devamlılığının, mevcut taşıt yolu ile kesildiği belirtilmiş ise de; plan geneli incelendiğinde, Ceyhan Nehrinin kuzey ve güney kenarında genel olarak oluşturulmuş farklı en kesitlerde taşıt yollarının kurgulandığı, 10 metrelik taşıt yolunun da bu ulaşım ağının bir parçası olduğu, ayrıca mezkur yaya yolunun sürekliliğinin dava konusu 10 metrelik taşıt yoluyla değil kuzey-güney yönünde devam eden 17 metrelik taşıt yoluyla sonlandırıldığı görülmektedir.

Ayrıca, yaya yolunun batısında kurgulanan ve fiilen oluşmuş Şehit Er. ... parkının varlığı ile ada içerisinde oluşturulan otopark alanın (yaya yolunun bulunduğu adanın güneyinde yer alan ve doğu-batı yönünde devam eden 17 metrelik taşıt yolununun sonunda kurgulanan) varlığı hususları bir arada değerlendirildiğinde, söz konusu yaya yolunun devamlılığının, ada bütünlüğü içerisinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, 2. derece yol niteliğinde ki 17 metrelik taşıt yolu üzerinde oluşacak trafik yükünün azaltılmasına ve ada içerisinde oluşturulan imar parsellerine servis verilmesine imkan tanımak adına, plan bütününde Ceyhan Nehri kenarında oluşturulan ulaşım ağına uygun olarak öngörülen 10 metrelik taşıt yolu kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla davanın reddine karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan bozma sonrası yapılacak yargılama sırasında Elbistan ilçesine yönelik yapılan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının uygulamasını gerçekleştirecek olan Elbistan Belediye Başkanlığının da hasım mevkiine alınması gerektiği tabiidir.