Danıştay 6. Daire E.2022/1725 K.2025/1473

II- (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

VEKİLİ : Av. ...

III- (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı

VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF

I- (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

II- (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı

III- (DAVACI) : ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, davacı tarafından redde ilişkin kısmının, davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca aleyhine hükmedilen vekalet ücreti ve diğer yargılama giderlerine ilişkin kısmının, davalı ... Belediye Başkanlığınca iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi,..., ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda ... Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile aynı tarih ve 66 sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının ve bu planlara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda.

Danıştay Altıncı Dairesi'nin 07.10.2019 tarih ve E:2015/10075, K:2019/8693 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile uyuşmazlık konusu taşınmazı da kapsayan ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanan alanın; merkezi iş alanı içerisinde ve diğer belediye hizmetleri ile ilişkili olacak şekilde konumlandırıldığı, bu tür hizmetlerin sunumunu gerektiren düzeyde yapı ve nüfus yoğunluğu barındırdığı,

son derece merkezi bir konumda ve erişilebilir bir noktada olduğu anlaşıldığından, bu alan için dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile getirilen belediye hizmet alanı fonksiyonunun belediye hizmetlerinin verilmesine, uyuşmazlık konusu parsel üzerindeki mevcut/fiili kullanım şekline, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ise ''belediye hizmet alanı'' olarak planlı aynı alanda bu gösterim altında hangi belediye faaliyetinin icra edileceğinin belirtilmesi suretiyle kesin kullanım türüne yönelik somut bir belirleme yapılmadığı,

plan notlarında söz konusu kullanımın detaylandırıldığına yönelik bir açıklama bulunmadığı anlaşıldığından, bu haliyle dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davacı ... yönünden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu plana karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptaline, davanın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile bu plana karşı yapılan itirazın reddine ilişkin kısmı yönünden reddine davacı ...i'nin 12.03.2021 tarihinde vefat ettiği, dava konusu uyuşmazlığın terekeye dahil bir hak olduğu görüldüğünden, davacı... yönünden,

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26/1 maddesi uyarınca mirasçıları başvurana kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından; dava konusu işlemler ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği, idarenin keyfi uygulamaları sonucu ortaya çıkan idari işlemlerin mevzuata, eşitliğe, hak ve nesafet kurallarına ve kamu yararına aykırı olduğu, bilirkişilerce hazırlanan iki rapor arasında çelişkiler olduğu, mülkiyeti kendilerine ait taşınmazın üzerinde tescilli korunması gerekli kültür varlığı bulunması nedeniyle taşınmaz ile ilgili tasarruf hakkının hazine tarafından kullanıldığı, bu nedenle taşınmaz üzerinde bulunan tarihi yapının korunmasına yönelik tedbirlerin alınması hususunda da görev ve yetkinin hazinede olduğu, davalı ...

Belediye Başkanlığı'nın bu alana ilişkin bir projesi bulunmadığı gibi alanın belediye hizmet alanı olarak planlanmasına da ihtiyaç olmadığı, bilimsel bir inceleme ile uygulamada yaşanacak sorunlar ile ilgili bir değerlendirme yapılmadan, uzman görüşü alınmadan yapılan uygulamanın katılımcı yönetim anlayışına, usul ve yasaya aykırı olduğu, temyize konu kararın ''davanın 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmı yönünden redde ilişkin kısmının'' da usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin işlemlerin idarelerinin tüzel kişiliğe haiz olmadan önce gerçekleştirildiği, söz konusu planın idarelerince onaylanmadığı, dolayısıyla bu plan yönünden herhangi bir kusur ve/veya sorumluluklarının bulunmadığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali nedeniyle ''aleyhlerine yargılama gideri ile vekalet ücretine hükmedilmesinin'' usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

Davalı ... Belediye Başkanlığınca; uyuşmazlık konusu alan için dava konusu imar planları ile önerilen belediye hizmet alanı fonksiyonunun plan kararlarına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu, ''dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline ilişkin kısmının'' usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı tarafından; kararın temyiz edilen ''iptale ilişkin kısmında'' bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın bu kısmının onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır. Davalılar tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın kararın aleyhine hükmedilen yargılama gideri ve vekalet ücretine ilişkin kısmına yönelik temyiz isteminin reddine, davalı ... Belediye Başkanlığı'nın kararın ''iptale ilişkin kısmına'' yönelik temyiz isteminin reddi ile mahkeme kararının bu kısmının gerekçesinin değiştirilerek onanmasına, davacının kararın ''redde ilişkin kısmına'' yönelik temyiz isteminin kabulü ile kararın bu kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Üzerinde korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen... bulunan ... parsel sayılı taşınmazın da içinde bulunduğu imar adası; 2011 yılında onaylanan 1/25000 ölçekli çevre düzeni planında; ''merkezi iş alanı'', 1981 tarihinde onaylanan imar planlarında; ''yönetimle ilgili kamu kuruluşları ve otopark alanı'', 18.06.1997 tarihinde onaylanan imar planı değişikliği ile ''adanın güney ve doğusunun tek katlı ticaret alanı, geri kalan kısımları ise yeşil alan'' olarak planlanmış, daha sonra uyuşmazlık konusu parselin batısında ve güneyinde bulunan tek katlı ticaret alanlarının kat sayısının 5'e çıkarılmasına yönelik 16.10.1998 tarihinde onaylanan imar planı değişikliğine karşı açılan dava sonucunda mahkemece verilen iptal kararı nedeniyle bu alan plansız kalmıştır.

Uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu imar adası içerisinde yer alan dava dışı başka bazı parsellerde de tescilli yapı bulunması nedeniyle ... Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile alanda hazırlanan kentsel tasarım ve fikir projesinin uygun bulunması üzerine, dava konusu ... Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile aynı tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile adanın tümü ''belediye hizmet alanı'' olarak planlanmış, bu planın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parça-larının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının tamamının iptali istemiyle ... Belediye Meclis üyeleri tarafından açılan davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına dair Danıştay Altıncı Dairesince verilen 21.10.2015 tarih ve E:2015/4262, K:2015/6209 sayılı karara uyularak, dava konusu işlemlerin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı karar, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 02.03.2021 tarih ve E:2019/15721, K:2021/2697 sayılı kararı ile onanmış, bu karara karşı yapılan karar düzeltme istemi ise aynı Dairenin 19.09.2022 tarih ve E:2021/6958, K:2022/7745 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

Kararın, davacı tarafından temyiz edilen ''davanın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile bu plana karşı yapılan itirazın reddine ilişkin kısmı yönünden reddine'' dair kısmı ile ile davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca temyiz edilen ''aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmı'' incelendiğinde;

Yukarıda açıklandığı üzere, dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının tamamının iptaline karar verildiğinden, dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin kısmında ve bu plana karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bununla birlikte, bu kararın uyuşmazlığa konu taşınmaza getirilen kullanım kararının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı olduğu anlamına gelmediği, planın bütününe ilişkin iptal kararı üzerine yeniden planlama yapılırken taşınmaza şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun bir fonksiyon verileceği açıktır.

Öte yandan, İdare Mahkemesince, uyuşmazlık ... Belediye Başkanlığı yanında ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı husumetiyle görülmüş ve neticede ''redde ilişkin kısım yönünden'' her iki belediye aleyhine yargılama gideri ile vekalet ücretine hükmedilmiş ise de dava konusu işlemlerin davalı ... Belediye Başkanlığınca tesis edildiği, dava konusu imar planlarının hazırlanması ve onaylanması safhalarında ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın yer almadığı, bu işlemlere herhangi bir katkısı ve etkisinin de bulunmadığı, Dairemiz bozma kararında dava konusu işlemlerden sonra ... ilinin büyükşehir statüsüne kavuşması nedeniyle anılan belediyenin söz konusu işlemlerden haberdar olması için ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının da hasım mevkiine alınması gerektiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, Dairemizin ''redde ilişkin kısım hakkındaki'' bozma kararı sonrasında yapılacak yargılama neticesinde yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak yargılama gideri ile vekalet ücreti hakkında yeniden bir karar verileceği tabidir.

Kararın, davalı ... Belediye Başkanlığınca temyiz edilen ''dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu plana karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptaline'' dair kısmına gelince;

Yukarıda açıklandığı üzere, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının tamamının iptaline karar verildiğinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin kısmında ve bu plana karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, bu işlemlerin iptali yolunda İdare Mahkemesince verilen kararda sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.