Danıştay 6. Daire E.2022/2053 K.2023/3415

II- (DAVACI) … Ticaret A.Ş. VEKİLLERİ : Av. …

KARŞI TARAF

1- …Ticaret A.Ş. 2- …Belediye Başkanlığı

İSTEMİN ÖZETİ

Davacı şirkete ait markete, 2014 yılı için evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan … tarih ve … sayılı (… tarih ve … sayılı) Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kapatılan Danıştay Ondördüncü Dairesinin 27/03/2018 tarih ve E:2015/5980, K:2018/1873 sayılı kararı ile bozulması üzerine,

bozma kararına uyularak davanın Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmı yönünden süre aşımı nedeniyle reddi, davacıya evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem yönünden ise davanın görev yönünden reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 16/12/2020 tarih ve E:2019/19719, K:2020/12960 sayılı kararı ile davacıya evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin kısmın onanması, Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmının ise bozulması üzerine,

bozma kararına uyularak … tarih ve … sayılı Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmının iptali yolunda. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, davalı idarece esastan davacı tarafından ise gerekçe yönünden; evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem yönünden davanın görev yönünden reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen (onanarak kesinleşen) kararın ise davacı tarafından esastan; bozulması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ : Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmının iptali yolunda … İdare Mahkemesince verilen kararın, davalı idarece esastan davacı tarafından ise gerekçe yönünden temyizine ilişkin istemlerinin reddine; evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem yönünden davanın görev yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının (onanarak kesinleşen) davacı tarafından esastan temyizi isteminin ise, incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmına dair Mahkeme kararının, Bergama Belediye Başkanlığınca esastan, davacı tarafından ise gerekçe yönünden temyizi bakımından;

İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

Temyize konu İdare Mahkemesi kararı ve dayandığı gerekçe, hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.

Evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işleme ilişkin davanın görev yönünden reddi kararına yönelik Mahkeme kararının davacı tarafından temyizi istemine gelince;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir (...)" hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun 49. maddesinde de, kararların kısmen onaylanması ve kısmen bozulması hallerinde kesinleşen kısmın Danıştay kararında belirtileceği kurala bağlanmış olup, temyiz yoluna aleyhine karar verilen tarafça başvurulabileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirkete ait markete, 2014 yılı için evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan … tarih ve … sayılı (… tarih ve …sayılı) Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kapatılan Danıştay Ondördüncü Dairesinin 27/03/2018 tarih ve E:2015/5980, K:2018/1873 sayılı kararı ile bozulması üzerine,

bozma kararına uyularak davanın Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmı yönünden süre aşımı nedeniyle reddi, davacıya evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem yönünden ise davanın görev yönünden reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 16/12/2020 tarih ve E:2019/19719, K:2020/12960 sayılı kararı ile davacıya evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin kısmın onanması (Dairemiz kararıyla onanarak bu kısım kesinleşmiştir.), Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmının ise bozulması üzerine,

bozma kararına uyularak … tarih ve … sayılı Bergama Belediyesi Meclisi Kararının "marketlere" ilişkin kısmının iptali yolunda.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, davalı idarece esastan davacı tarafından ise gerekçe yönünden; evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem yönünden davanın görev yönünden reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen (onanan ve karar düzeltme istemine başvurulmadığından kesinleşen) kararın ise davacı tarafından hukuka aykırı olduğundan bahisle esastan bozulmasının talep edildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; onanarak kesinleşen davanın görev yönünden reddi yolundaki Mahkeme kararı hakkında temyiz isteminde bulunulması ve temyiz isteminin hukuken incelenmesine imkan bulunmadığı sonucuna varıldığından, davacının temyiz isteminin bu kısmının incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

… İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, davalının esastan davacının ise gerekçe yönünden temyiz istemlerinin reddi ile anılan kararın ONANMASINA, davanın görev yönünden reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik davacının temyiz isteminin ise İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 04/04/2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY (X)

2872 sayılı Çevre Kanununun 11. maddesinin 11. fıkrasında; Büyükşehir belediyeleri ve belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacakların, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı, ve bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretlerin katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamayacağı hükümlerine yer verilmiştir.

10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek;

sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak Büyükşehir Belediyesi'nin görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde.

Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak, (b) bendinde. Büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında olduğu hükmüne yer verilmiştir.

27/10/2010 tarihli, 27742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (m) bendinde.

"Ücret: 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Mükerrer 44 üncü maddesi hükmü gereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87 nci maddesi uyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde;

atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tam maliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetini karşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerinden yararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değeri," ifade edeceği, Yönetmeliğin "Evsel Katı Atık İdarelerinin Görev ve Yetkileri" başlıklı 8. maddesinde.

Evsel Katı Atık İdareleri; a) Evsel katı atık hizmetini vermek veya verdirmekle, b) Evsel katı atık hizmetlerine ilişkin tarifeleri belirlemekle, c) Evsel katı atık ücretini toplamakla, yükümlü oldukları kurallarına yer verilmiş, son olarak Yönetmeliğin "Faturalandırma" başlıklı 22. maddesinde ise; atıksu ve evsel katı atık hizmetlerine ait ücretlendirme yapılan hizmetin karşılığı olarak müstakilen, düzenli aralıklarla su faturaları üzerinden faturalandırma yapılacağı kuralı getirilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve konu ile ilgili özel düzenlemeler getiren Yönetmelik hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, işletilmesi ve buna bağlı olarak bu tesislere ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda Büyükşehir Belediyelerinin yetkili ve görevli kabul edildiği, ilçe ve/veya ilk kademe belediyelerinin ise, bu süreçte sadece katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarına taşımak ile yükümlü kılındıkları, 2872 sayılı

Kanunun 11. maddesinde ise; söz konusu bertaraf tesislerinin işletme, bakım ve onarım masraflarını karşılamak üzere, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin alınacağı ifade edilerek, katı atık bertaraf sürecinde oluşan maliyetlerin bir bütün olarak (toplama, taşıma ve bertaraf) değerlendirildiği ve bu süreçte oluşan giderlerin bu hizmetten yararlananlardan alınacak katılım ücreti ile karşılanacağının ifade edildiği, ilgili Yönetmelikte de aynı doğrultuda düzenlemeler yapıldığı,

görevli ve yetkili olan Belediye tarafından kurulacak olan katı atık bertaraf tesisleri için, bu tesisin işletme maliyetlerine katılım ve katı atıkların toplanma ve taşınma maliyetlerine ilişkin objektif maliyet hesaplama kuralları getirildiği ve buna göre belirlenen ücretin ise su faturaları ile katı atık üreticisi olan ilgililere faturalandırılacağının belirtildiği,

sonuç olarak anılan hizmetten yararlananlara yönelik olarak belirlenecek olan tarife uyarınca yapılacak olan ücretlendirme yetkisinin, bahsi geçen tesisleri kurma ve işletme sorumluluğu olan Belediyeye, diğer bir ifadeyle, Büyükşehir Belediyesi olan yerlerde anılan Büyükşehir Belediyesine ait olduğu görülmektedir.

Uyuşmazlıkta; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, katı atıkların toplanması ve taşınması aşamalarının da dahil olduğu katı atıkların bertaraf sürecine ilişkin giderlerin içinde yer aldığı toplam maliyet unsurlarına göre ücretin Büyükşehir Belediye Meclislerince belirlemesi gerektiğinden, Bergama İlçe Belediye Meclisi tarafından hazırlanan tarifede yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından, Mahkeme kararının bu gerekçe ile bozulması gerektiği oyumuz ile, Dairemiz çoğunluk kararının onamaya ilişkin kısmına katılmıyoruz.