Danıştay 6. Daire E.2022/3343 K.2023/4499

Dava konusu istem: Ankara İli, Elmadağ İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... , ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan, ... ve ... kapı numaralı dükkanlarda ruhsata aykırı imalatlar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca davacıya 30.176,98 TL para cezası verilmesine ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca söz konusu imalatların yapı tatil tutanağının tebliğ edildiği 26/05/2014 tarihinden itibaren 30 gün içinde ruhsata uygun hale getirilmesi, aksi takdirde anılan Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Elmadağ Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin, davacının 306,83 m² alan için para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmı ile yıkıma ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, 40,00 m²'lik alanın dükkan ile birleştirilerek depo olarak kullanılması nedeni ile ceza verilmesine ilişkin kısmı yönünden ise, cezaların şahsiliği ilkesi gereği, para cezasının 40,00 m² lik depoya isabet eden kısmı yönünden işlemin iptali yolunda ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 18/02/2020 tarih, E:2019/4350, K:2020/2021 sayılı kararıyla yıkım yönünden onanması, para cezası yönünden bozulması üzerine, bozma kararına uyularak dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunda yer verilen tespitler doğrultusunda, Ankara İli, Elmadağ İlçesi, ...

Mahallesi'nde tapunun ... ada, ... parseli ile ... parselinde aykırılıktan etkilen toplam 346,83 m² yapı inşa edildiği ve yapının ruhsatsız olarak yapıldığı görüldüğünden, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacı şirkete 30.176,98 TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle para cezası yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bilirkişi raporunda iki dükkanının birleştirilmesine yönelik imalatların yapı statiğini etkileyip etkilemediği hususunda herhangi bir tespitte bulunulmadığı, buna ilişkin bilirkişi raporuna yaptıkları itirazın dikkate alınmadığı, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'nun DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Elmadağ İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan ... nolu dükkan ile, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan, ... nolu dükkanın yapı ruhsatlarına aykırı olarak birleştirilmek suretiyle kullanıldığı, ayrıca, ... nolu dükkanın altında bulunan yaklaşık 40 m² alanın depo olarak kullanılmak üzere dükkana dahil edildiği hususları davalı idare teknik elemanlarınca mahallinde yapılan kontrolde 26.05.2014 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca söz konusu ruhsata aykırılıkların giderilmesi için 30 gün süre verilmesine ilişkin İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 26.05.2014 tarihli yazısı ekinde anılan yapı tatil zaptı davacı şirkete tebliğ edilmiştir.

Anılan Kanununun 42. maddesi uyarınca 30.176,98 TL para cezası verilmesine ve söz konusu imalatların yapı tatil tutanağının tebliğ edildiği 26/05/2014 tarihinden itibaren 30 gün içinde ruhsata uygun hale getirilmesi, aksi takdirde aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Elmadağ Belediye Encümeni kararının alınması ve bu kararın davacı şirkete İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede öngörülen şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı belirtilmiş, a) bendinde.

Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için para cezası uygulanacağı, b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği hükme bağlanmış,

c) bendinde ise (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı için hesaplanan para cezasına uygulanacak arttırım sebepleri sayılmış, son fıkrasında da "para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır." hükmüne yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanununun 3. maddesinde; bu Kanunun; idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı, 14. maddesinde; kabahatin işlenişine birden fazla kişinin iştirak etmesi halinde bu kişilerin her biri hakkında, fail olarak idarî para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açıklanan kanun hükümleri uyarınca; bağımsız alanların birleştirilmesine yönelik olarak yapılan imalatlarda; (örneğin; iki bağımsız bölüm arasındaki duvarın kaldırılması, iki bağımsız bölüm arasında kapı ya da pencere açılması ya da balkon ile bağımsız bölüm arasındaki duvarın kaldırılması gibi), aykırılıktan etkilenen alanın tespitinin, yapılan imalatın binanın statiğini etkileyip etkilemediğinin yapılacak inceleme sonucu somut olarak ortaya konulduktan sonra; yapılan imalat binanın statiğini etkilemiyor ise para cezasının, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca yapı maliyet birim fiyatları üzerinden, statiğini etkilemesi halinde ise aynı fıkranın (a) bendi uyarınca yapı inşaat alanı üzerinden para cezası hesaplanması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 18/02/2020 tarih, E:2019/4350, K:2020/2021 sayılı kararıyla yıkım yönünden onandığı, para cezası yönünden bozulduğu, anılan Dairemiz bozma kararında; mahkeme kararının, 1 nolu dükkan ile 12 nolu dükkan arasındaki duvarın kaldırılması imalatı için 3194 sayılı İmar Kanunun 42/2. maddesinin (a) bendi uyarınca toplam 306,83 m² alan üzerinden verilen para cezasına ilişkin kısmı yönünden; uyuşmazlıkta, söz konusu iki dükkan arasını bölen duvarların yıkılarak iki dükkanın birleştirilmesi imalatının, yapıların ruhsat ve projeleri dikkate alınarak,

yapının statiğini etkileyip etkilemediği hususu gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi ile araştırılmak suretiyle para cezasının esası hakkında karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmediği, ayrıca, ruhsata aykırı olarak depo yapılmasına rıza göstermek suretiyle imara aykırı eyleme iştirak ettiği anlaşılan davacı şirkete 40 m²'lik depo imalatı için para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından,

bu kısım yönünden para cezasının, temel ceza ve artırımlar yönünden ayrı ayrı incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında da hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle bozulduğu, İdare Mahkemesince, bozmaya uyma üzerine yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi için Dairemiz bozma kararında belirtilen hususları incelemek üzere, yüksek mimar bilirkişi görevlendirildiği, 27.01.2022 tarihinde kayda alınan bilirkişi raporunda özetle; "dava konusu hususların;

onaylı mimari projesine aykırı oldukları, esaslı tamir ve tadilatlar kapsamında oldukları, ruhsata tabi oldukları, aykırılıktan etkilenen alanın doğru olduğu, belediyesince hesaplanan idari para cezası miktarının doğru hesaplandığı," görüş ve kanaatine yer verilmesi üzerine, anılan bilirkişi raporu hükme esas alınarak para cezası yönünden davanın reddi yolunda temyize konu mahkeme kararının verildiği görülmektedir.

Bu durumda, İdare Mahkemesince, bozma kararına uyulması yönünde karar verilmesi üzerine, dava dosyasının, Danıştayca verilen bozma kararındaki yazılı gerekçeye uygun olarak incelenmek suretiyle, karar verilmesi gerekirken.

Dairemiz bozma kararında yer verilen hususların araştırılması amacıyla yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi aşamasında bilirkişi seçiminde, uyuşmazlığın niteliğine uygun olarak inşaat mühendisi yerine hatalı uzmanlık alanından yüksek mimar bilirkişi seçimi yapıldığı görüldüğünden, öncelikle, bozma kararındaki, iki dükkan arasını bölen duvarların yıkılarak iki dükkanın birleştirilmesi imalatının, yapıların ruhsat ve projeleri dikkate alınarak, yapının statiğini etkileyip etkilemediği hususu araştırıldıktan sonra, bu kısım için verilen para cezası ile,

ayrıca, 40 m²'lik depo imalatı için verilen kısmı yönünden para cezasının esasının ayrı ayrı incelenmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, anılan hususlar dikkate alınmaksızın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak verilen davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.