Danıştay 6. Daire E.2022/3497 K.2024/1453

3- … 4- … VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Samsun ili, Terme İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin Samsun Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile bu kararın dayanağı olan Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile Terme Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E: …, K: … sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, ilgili kurumlardan alınan görüşlere uygun olarak ve gerekli bilgi ve belgelerin toplanarak yapıldığı, plan değişikliğinin gerekçesinin DSİ Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Terme Çayı Islah Projesi olduğu ve mevzuatta belirtilen ilke ve kurallara uygun olduğu,

söz konusu proje kapsamında yapılması planlanan köprünün altında kalan davaya konu taşınmazın park ve yol alanı olarak belirlenmesinin plan gerekçesine ve planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, bu nedenle dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının şehircilik ilkelerine, hukuka, mevzuata ve kamu yararına uygun olduğu;

öte yandan, davalı idareye mevzuat tarafından tanınan yetkiler çerçevesinde, imar planı kararının uygulanması ve imar planında park ve yol alanı kullanımında olan dava konusu taşınmazın bu amaçlarla kullanılması amacıyla, yürürlükte bulunan ve hukuka uygun olduğuna karar verilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının uygulanması kapsamında anılan taşınmazın kamulaştırılmasına yönelik tesis edilen uyuşmazlık konusu kamulaştırma işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda.

1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin yapılan istinaf başvurusu yönünden; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine.

1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve kamulaştırma kararına ilişkin yapılan istinaf başvurusu yönünden; uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının 14/11/2017 tarihinden itibaren bir ay süreyle askıya çıkarıldığı, Terme Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla askı süresi içinde yapılan 276 itirazdan 52 itirazın kabulüne, 224 itirazın reddine karar verildiği;

bu kararın Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla, 224 itirazın reddinin kabulü, kabul edilen 52 itirazdan "62, 68, 74, 132, 143, 187, 188" sıra no lu itirazların kabulü, 263 numaralı itirazın imar yolunun açık kalması koşuyla kabulü ile diğer itirazların reddine karar verildiği, bu karar sonrasında uygulama imar planında yapılan değişikliğe ilişkin kararın yeniden askıya çıkarılarak ilan edilmediği, bu durumun mevzuata uygun olmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu; uyuşmazlıkta, dava konusu kamulaştırma işleminin dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuka aykırılığının tespit edildiği,

bu nedenle anılan plan esas alınarak tesis edilen kamulaştırma işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile kamulaştırma işlemine ilişkin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak anılan işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu, uyuşmazlık konusu imar planına davacılar tarafından yapılan itirazın reddedildiği, bu nedenle davacılar yönünden imar planında değişiklik söz konusu olmadığından itirazın reddine ilişkin kararın ilan edilmemiş olmasının işlemi hukuka aykırı hale getirmeyeceği ileri sürülmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbiri bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Samsun ili, Terme İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin Samsun Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile bu kararın dayanağı olan Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile Terme Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İmar Planları. Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.

Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, ''Kamulaştırma şartları'' başlıklı 3. maddesinin ilk fıkrasında, "İdareler, kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler." hükmüne; aynı Kanunun "Onay mercii" başlıklı 6. maddesinin son fıkrasında.

"Onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek yoktur. Bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının, 14/11/2017-14/12/2017 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içinde yapılan itirazların, Terme Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla bir kısmının kabul edildiği, yapılan değişikliğe ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ilan edilmediği görülmüş ise de; davacılar tarafından anılan plana itiraz edilmediğinden anılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının davacılar yönünden kesinleştiğinin kabulü gerekir.

Ancak, anılan planın uygulanması niteliğinde olan kamulaştırma işleminin tesisi üzerine dayanağı imar planına dava açılabileceğinden, bölge idare mahkemesi idari dava dairesince bu husus göz önünde bulundurularak dava konusu imar planının diğer yönlerden hukuka uygun olup olmadığının incelenmesi, sonucuna göre buna dayalı olarak tesis edilen dava konusu kamulaştırma işlemi hakkında da yeniden karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.