Danıştay 6. Daire E.2022/5061 K.2024/5196

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada,... parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine dair ... tarihli, ... sayılı ... Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu alanda fakir öğrencilere hizmet vermek üzere yurt yapımının planlandığı, ticari maksat bulunmadığı, olağanüstü bir emsal artışının söz konusu olmadığı ve bu artışta kamu yararı bulunduğunun somut olarak ortaya konulduğu,

imar planında özel sosyo kültürel tesis alanı olarak belirlenen diğer alanların emsal artışına ihtiyacı bulunduğu veya talebinin karşılanmadığına dair herhangi bir bilgi belge sunulmadığı da nazara alındığında dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde imar mevzuatına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır

Belirtilen gerekçelerle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. Maddesinin 7. fıkrası uyarınca yoğunluk artıran imar planı değişikliklerinde kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu ya da analizinin hazırlanmasının gerektiği, anılan gereklilik yerine getirilmeden tesis edilen dava konusu işlemin usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMASI

Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir. Davalı yanında müdahil ... Eğitim ve Kültüre Hizmet Derneği tarafından, yoğunluğun artırılmadığı, alanda yurt ihtiyacının bulunduğu, amacın fakir öğrencilere barınma imkanı sağlamak olduğu, etrafta emsalin çok daha yüksek olduğu alanların bulunduğu bu nedenlerle temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak ... tarihli, ... sayılı ... Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile müdahil derneğin talebi doğrultusunda yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifi ile sosyo kültürel tesis alanı fonksiyonlu taşınmazın emsalinin 0.6 dan 1' e yükseltildiği, anılan değişikliğin 10.04.2018-10.05.2018 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, 25.06.2018 tarihinde anılan kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle, 5. maddesinde nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluğunu, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak;

uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Genel planlama esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrası, "Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır...."; i) Planlama süreci; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması; bilgilerin bir araya getirilmesi,

birleştirilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının oluşturulması aşamalarından oluşur."; j) "Planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket, kamuoyu yoklaması ve araştırması, toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların görüşlerinin alınması esastır."; k) "Planların iptal edilmesi halinde, daha önce alınan kurum ve kuruluş görüşleri ile birlikte yapılan analiz ve sentez çalışmaları yeni plan hazırlanmasında bu Yönetmelik kapsamında yeniden değerlendirilir." hükmünü;

aynı Yönetmeliğin "Araştırma ve analiz" başlıklı 8. maddesi, "(1) Mekânsal planların, plan değişiklilerinin, revizyon ve ilavelerin hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır.".

(3) Kurum ve kuruluşların plan yapım aşamasında plan alanına yönelik ihtiyaç duydukları eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesis, emniyet ve güvenlik vb. hizmet alanları ile bu alanlara ilişkin standartları bildirmeleri esastır.

Bu amaçla nazım imar planı yapım aşamasında kurumların görüşü alınır."; aynı Yönetmeliğin "Nazım imar planı" başlıklı 23. maddesi, "Nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır."; 'İmar planı değişiklikleri' başlıklı 26. maddesi, (1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.

(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz.

Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir.

Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur..." hükmünü içermektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla üretilmiş birer belge niteliğinde olan imar planları mevzuatta ve yargı içtihatlarında yöre halkının sağlığını ve çevreyi korumak, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını, iyi yaşama düzenini, çalışma koşullarını ve güvenliğini sağlamak amacıyla, ülke, bölge ve şehir verilerine göre oturma, çalışma, dinlenme ve ulaşım gibi kentsel fonksiyonlar arasında mevcut ve sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak için varsa kadastro durumu da işlenmiş, onaylı haritaların kopyaları üzerine nazım plan ve uygulama planı olarak düzenlenip onaylanmış metinler olarak tanımlanmaktadır.

İmar planları, zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir. Yapılan plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılır. Bu irdelemeden sonra, planlanan alanın özel niteliklerinin yanısıra plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkileri kapsamlı bir biçimde ele alınarak, plan değişikliğinde kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, davaya konu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın doğu yan bitişiğinde bulunan ve daha önce davaya konu taşınmazla ifraz ile ayrıldığı anlaşılan ... ada,... parsel sayılı taşınmazın ve yine hemen taşınmazın batısında yer alan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın davaya konu taşınmazla aynı fonksiyon olan özel sosyo kültürel tesis alanı fonksiyonlu oldukları, emsallerinin de her üç parselin aynı olacak şekilde 0.6 olduğu, ancak dava konusu imar planı değişikliği ile parsel bazlı olarak davaya konu taşınmazın emsalinin 0.6 dan 1 'e çıkarıldığı anlaşılmaktadır.

Aynı bölgede hatta yan yana bulunan aynı fonksiyonlu taşınmazlardan birinin eşitlik ilkesine aykırı olarak diğerlerinden mülkiyet bazlı olarak ayrıştırılmak suretiyle planı bütünlüğünü bozacak şekilde farklı yapılaşma koşullarına tabi tutulmasında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve eşitlik ilkesi yönlerinden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, temyize konu kararda isabet görülmemiştir.