Danıştay 6. Daire E.2022/5468 K.2023/3547

Dava konusu istem: İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, imarın ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda gerçekleştirilen 1/1000 ölçekli Fikirtepe ve Çevresi Uygulama İmar Planı kapsamında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 23. maddesi hükmü uyarınca tahakkuk ettirilen altyapı bedeli için alınan 2.774.918,25-TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı kesin teminat mektubunun iadesi isteminin reddedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı Şirket tarafından hakkında tahakkuk ettirilen altyapı katılım bedeline karşılık (herhangi bir dava açılmayarak) ilk olarak 3.699,891,00-TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı kesin teminat mektubunun ve bu tutarın 4 (dört) eşit taksit halinde ödeneceğine yönelik ... tarih ve ... sayılı Taahhütnamenin davalı İdareye sunulduğu, ilk taksitin ödenmesi sonrasında kalan bedel için 2.774.918,25-TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı yeni bir kesin teminat mektubunun sunulduğu,

bu tarihten itibaren 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca altmış gün içerisinde veya bu süre içerisinde anılan Kanunun 11. maddesi kapsamında yapılacak başvurunun reddedilmesi üzerine kalan dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekliliği bulunduğu halde, altyapı katılım bedelinin ve altyapı katılım bedeline karşılık sunulan kesin teminat mektubunun yasal dava açma süresinde dava konusu edilmeyerek kesinleşmesi hususu da gözönünde bulundurularak,

anılan süreler geçirildikten sonra davacı şirketin, aynı alandaki farklı şirketler hakkında davalı İdarece tahakkuk ettirilen altyapı katılım bedellerinin yargı kararı ile iptaline hükmedildiği ve altyapı katılım bedeli istenilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kesin teminat mektubunun iadesi yönünde yaptığı başvurusunun geçmiş dava açma süresini canlandırmayacağı gerçeği karşısında görülmekte olan davanın esasının incelenmesi olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Usule ilişkin olarak; davanın süresi içinde açıldığı, davacı şirket tarafından yapılan başvurunun 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılan bir başvuru olduğu, esasa ilişkin olarak ise; dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Fikirtepe Mahallesi ve çerçevesinin 09.05.2013 tarihinde riskli alan belirlenmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 31.05.2013 tarih ve 28663 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı, ... tarih ve ... sayılı işlem ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca kısmen uygun bulunan ... tarih ve, ... sayılı işlem ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tadilen resen onaylanan 1/1000 ölçekli Fikirtepe ve Çevresi Uygulama İmar Planı'nın yürürlüğe konulduğu ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı işlemi ile Kadıköy İlçesi,

Fikirtepe ve Çevresine ait 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Notlarında öngörülen tüm altyapı maliyet bedellerinin ve kullanılacak birim fiyatlarının tespiti ve bu birim fiyatlar baz alınarak tüm altyapı maliyet bedellerinin belirlenmesi ve belirlenen bedel üzerinden hesaplanacak miktarların ilgililerden tahsil edilebilmesi için Genel Sekreter Yardımcısının yetkilendirilmesine,

... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı işlemi ile Kadıköy İlçesi, Fikirtepe ve Çevresine ait 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında yer alan uygulama bölgesine ait altyapı tesisleri imalat bedelleri ve ilgililerden nasıl tahsil edileceğinin belirlendiği, davacı Şirket tarafından avan proje onayı için 14.08.2014 tarihinde başvuru yapıldığı, söz konusu alanda bulunan davaya konu İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, imarın ... pafta, ... ada (eski ... , ... , ... ), ... parsel için 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Notlarının 44. maddesinde yer alan.

"Planlama alanında tüm yol ve altyapı bedelleri mülkiyet sahipleri veya yatırımcı/müteahhit firma tarafından karşılanacaktır.

Bu alt yapı masrafları harcamalarca katılma payı olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı tarafından mimari avan proje onayı aşamasında tahsil edilecektir." kuralı uyarınca davacı şirketten ... tarih ve ... sayılı işlem ile 15.752,00 m² brüt alan üzerinden alt yapı katılım bedelinin istenilmesi üzerine altyapı katılım bedeli için 3.699,891,00-TL tutarındaki ... tarih ve ... sayılı kesin teminat mektubunun ve bu tutarın 4 (dört) eşit taksit halinde ödeneceğine yönelik ... tarih ve ... sayılı Taahhütnamenin davalı İdareye sunulduğu,

söz konusu kesin teminat mektubunun dörtte birine tekabül eden miktar olan 924.972,75-TL'nin (birinci taksit) ödenerek bu bedelin kesin teminat mektubundan risk olarak düşülmesi sonrasında kalan 2.774.918,25-TL tutarı için davacı Şirket tarafından ... tarih ve ... sayılı başvurusu ile ... tarih ve... sayılı kesin teminat mektubunun sunulması üzerine de... tarih ve ... sayılı Altyapı Koordinasyon Müdürlüğü işlemi ile 3.699,891,00-TL tutarındaki kesin teminat mektubunun, 2.774.918,25-TL tutarındaki kesin teminat mektubu ile değiştirilmesinin uygun görüldüğü,

aynı alandaki farklı şirketler hakkında davalı İdarece tahakkuk ettirilen altyapı katılım bedellerinin iptali istemiyle açılan davalarda altyapı katılım bedeli istenilmesine ilişkin işlemlerin iptaline hükmedilmesi üzerine, davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile söz konusu yargı kararları ve gerekçeleri belirtilmek suretiyle hakkında tahakkuk ettirilen ve davaya konu teminat mektubuna konu altyapı katılım bedelinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek 2.774.918,25-TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı kesin teminat mektubunun iadesi talebiyle başvuruda bulunulduğu,

başvurusunun ... tarih ve ... sayılı Altyapı Koordinasyon Müdürlüğü işlemi ile "teminat mektuplarının iadesine ilişkin Hukuk Müşavirliği'nden görüş beklenmektedir" şeklinde cevap verilerek reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinin 1. fıkrasında; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmü bulunmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, (...) Tarihi izleyen günden başlar. (...) 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar.

Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmü, aynı Kanunun 10. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde. "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez.

Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasal güvence altındaki temel hak ve özgürlüklerden olan mülkiyet hakkı kapsamına parasal bir başka ifade ile ekonomik değeri olan somut veya soyut tüm varlıkların girdiği, dolayısıyla banka teminat mektuplarının da mülkiyet hakkı kapsamında olduğu dikkate alındığında, mülkiyet hakkının süregelen biçimde ihlal edilmesi halinde, ilgililerin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca, taşınmazları ile ilgili olarak ilgili idareden ihlalin kaldırılmasına yönelik olarak her zaman istemde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu işlemin iptali istemiyle dava açabilecekleri tabiidir.

Uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından hakkında tahakkuk ettirilen altyapı katılım bedeline karşılık (herhangi bir dava açılmayarak) ilk olarak 3.699,891,00-TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı kesin teminat mektubunun ve bu tutarın 4 (dört) eşit taksit halinde ödeneceğine yönelik ... tarih ve ... sayılı taahhütnamenin davalı idareye sunulduğu, ilk taksitin ödenmesi sonrasında kalan bedel için davalı idareye sunulan 2.774.918,25-TL tutarlı, ... tarih ve ... sayılı kesin teminat mektubunun da yukarıda belirtilen açıklamalar uyarınca mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gözetildiğinde;

davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile söz konusu yargı kararları ve gerekçeleri belirtilmek suretiyle hakkında tahakkuk ettirilen ve davaya konu teminat mektubuna konu stabilize yol teknik altyapı katılım bedelinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek ... tarih ve ... sayılı kesin teminat mektubunun iadesi talebiyle davalı idareye yapılan başvurunun, süregelen mülkiyet hakkı ihlalinin davalı idare tarafından giderilmesini sağlamaya yönelik olması nedeniyle, 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, davacı şirketin başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Altyapı Koordinasyon Müdürlüğü işleminin 08.01.2021 tarihinde davacıya tebliği üzerine işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde, 08/03/2021 tarihinde, açıldığı anlaşılan davada süre aşımı bulunmadığından idare mahkemesince işin esası hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.