Danıştay 6. Daire E.2022/6202 K.2023/3070

… 67- … VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : …Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

…Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Ağrı ili, Merkez, … Mahallesi, …ada, …parsel bulunan taşınmazları kapsayan alanda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi ve 2981 sayılı Kanunun Ek-1.maddesi uyarınca (yapıldığı öne sürülen) parselasyona dair … tarih ve … sayılı Ağrı Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…, sayılı kararda; dava konusu işlemin Covid-19 salgını sebebiyle parselasyon yapılamayan alanlarda parselasyon yapılmasına dair alınan bir karar mahiyetinde olduğu, Tapu Müdürlüğüne parselasyon şerhinin konulması ilgili yazı gönderilmesine karşın uyuşmazlığa konu taşınmazda henüz parselasyon yapılmadığı, bu aşamada dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu işlem yönünden davacıların ileri sürdüğü iddialar ile dava konusu işlemin ve davalı idare savunmasının dayandığı hukuki sebeplerin kararda gereği gibi tartışılmaması nedeniyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 24. Maddesi uyarınca yeterli gerekçeyi içermeyen istinafa konu Mahkeme kararının yargılama usulüne aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdari Dava Dairesince verilen yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine ilişkin kararın usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …NINDÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının aşağıdaki gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlık konusu taşınmazların imar planlarında konut, yeşil alan ve yol olarak belirlenmesi üzerine … tarih ve … sayılı Ağrı Belediye Encümeni kararıyla davalı idarece Tapu Müdürlüğünde üzerine parselasyon şerhi konulmuştur. Ancak, dünya genelinde etkili olan Covid-19 salgını sebebiyle parselasyon ile buna bağlı işlemler dava tarihinde henüz yapılmamıştır. Davacılar tarafından, dava konusu işlemin hukuki dayanağı bulunmadığı, askıya çıkarılmaksızın ve tebliğ edilmeksizin keyfi olarak tesis edildiği, üzerinde elektrik trafosu bulunan bir taşınmazı da kapsaması nedeniyle düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmasına sebebiyet vereceğinden bahisle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı Kanunun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 4. fıkrasında. "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir.

İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmüne, 5. fıkrasında. "Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir.

Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 50. maddesinin 2. fıkrasında; "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir." hükmü yer almaktadır.

2577 sayılı Kanunun 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 19. maddesinin gerekçesinde, "...Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verecektir.

Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yapacak ve yine istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verecektir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esasına girecek ve esas hakkında yeniden bir karar verecektir.

İşin esasına girilerek yapılacak inceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilecektir. Bu durumda, istinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.

Yukarıda belirtildiği gibi istinaf incelemesinde kural, ilk derece mahkemesince verilen kararda tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin istinaf mercii tarafından tamamlanarak nihai kararın da istinaf mercii tarafından verilmesidir. Ancak bu kuralın bir istisnası söz konusudur.

Şayet ilk derece mahkemesinin 2577 sayılı Kanun'un 14 ve 15'inci maddeleri uyarınca ilk inceleme üzerine vermiş olduğu bir karara karşı istinaf başvurusu yapılmış ve istinaf mercii bu başvuruyu haklı görmüş ise, istinaf mercii bu kararı bozacak ve dosyayı kararı veren mahkemeye geri gönderecektir.

Bunun gibi, ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hâlinde de, istinaf mercii kararı bozmak suretiyle dosyayı geri gönderecektir. Bölge idare mahkemesinin bu kararları kesindir..." açıklamalarına yer verilmiştir.

6545 sayılı Kanunun 19. maddesiyle yapılan değişiklikle, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinde "itiraz usulü" kaldırılarak, "istinaf" kanun yolu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca kural olarak; istinaf merciinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulması halinde istinaf başvurusunun reddine, aksi hâlde ise kararın kaldırılmasına karar vererek, mahkeme kararında tespit edilen maddî veya hukukî eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında uyuşmazlığa ilişkin nihaî kararı vermesi gerekmektedir.

Aynı maddenin 5. fıkrası ile sayma yoluyla bu kurala istisnalar getirilmiş, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde dosyanın ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır.

Böylelikle Bölge İdare Mahkemesince Kanunda yer alan istisnalar dışında esasa ilişkin yargılama yapılması ve ilk derece mahkemesinde söz konusu olabilecek hukuka aykırılıkların bu aşamada telafi edilmesi suretiyle adalete erişimin süratle sağlanması amaçlanmaktadır. Bilindiği üzere, uzayan yargılamanın önüne geçilerek yargılamanın makul sürede bitirilmesi adil yargılanma hakkının bir gereğidir.

Bakılan uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, işin esası incelenerek hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine kararı verildiği, istinaf başvurusu üzerine Bölge İdare Mahkemesince dava konusu edilen işlemin icrai niteliği olup olmadığı hususu yönünden bir inceleme yapılmayarak davacıların ileri sürdüğü iddialar ile dava konusu işlemin ve davalı idare savunmasının dayandığı hukuki sebeplerin kararda gereği gibi tartışılmaması nedeniyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 24. Maddesi uyarınca yeterli gerekçeyi içermeyen istinafa konu Mahkeme kararının yargılama usulüne aykırı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, İdari Dava Dairesince davalı idareden dava konusu işlem ve dayandığı imar planları ile ilgili belgelerin istenerek işlemin icrai niteliği olup olmadığı, hukuki sonuç doğurup doğurmadığı hususları araştırılarak kesinleştirildikten sonra dosyanın Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.