Danıştay 6. Daire E.2022/6627 K.2025/1252

2-... Bakanlığı

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem:Hatay İli, Samandağ İlçesi, ... Mahallesi,... parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu alanda yapılan ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Turizm Bölgesi 1. Etap İlave ve Revizyon 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının tamamının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda davacının taşınmazı yönünden yapılan incelemede, dava konusu imar planlarının 12363 parsel sayılı taşınmaz yönünden şehircilik ilkelerine ve mevzuat hükümlerine uygun olmadığı şeklinde görüş bildirilmiş ise de davacı tarafından dava dilekçesinde dava konusu planların tamamının iptali istenildiğinden, planların tamamına yönelik yapılan değerlendirmede, üst ölçekli plan hükümlerine, şehircilik ilkelerine ve planlama tekniklerine uygun olarak,

6360 sayılı Kanunla değişen mülki sınırlar açısından yerleşim birimlerinin ortaya çıkan ihtiyaçları dikkate alınarak hazırlandığı bu nedenle dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu taşınmazın, 17.10.1993 tarih ve 21731 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 93/4833 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile ilan edilen Hatay ili, Samandağ ilçesi Turizm bölgesi sınırları içinde kaldığı, Samandağ Belediye Başkanlığınca planlama yapılması için Kültür ve Turizm Bakanlığından ön izin talep edildiği,

Hatay Samandağ Turizm Bölgesi kapsamında 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı revizyonu ve etaplar halinde 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun hazırlanması için ... tarih, .. sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararı ile Samandağ Belediye Başkanlığına 6 ay süre ile ön izin verildiği ve söz konusu ön izin süresinin iki defa üçer aylık süreler halinde uzatıldığı,

Samandağ Belediye Başkanlığının ... tarih, ... sayılı yazısı ile Samandağ ilçe merkezini kapsayan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni revizyonunun, Kültür ve Turizm Bakanlığına iletildiği ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından ... tarih, ... sayılı kararla onaylandığı, yine verilen ön izin doğrultusunda dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonlarının Samandağ Belediye Başkanlığının ... tarih, ... sayılı yazısı ile anılan Kurula iletildiği ve Kurulun ... tarih, ... sayılı kararıyla onaylandığı,

bu aşamada planlama alanını da kapsayan turizm bölgesi sınırlarına ilişkin olarak 29.01.2021 tarih, 3456 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı doğrultusunda 30.01.2021 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hatay Samandağ Turizm Bölgesinin adı ve statüsünün değiştirildiği ve sınırlarının yeniden belirlendiği bu nedenle turizm bölgesi sınırları dışında kalan alanlara yönelik dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına karşı yapılan itirazları karara bağlamak üzere plan dosyasının Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığına gönderildiği ve söz konusu itirazların Büyükşehir Belediye Meclisince ... tarih,

... sayılı kararla karara bağlandığı anlaşılmıştır.

Davacı tarafından taşınmazının da bulunduğu alanda yapılan Turizm Bölgesi 1. Etap İlave ve Revizyon 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonlarının tamamının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davası olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 14. maddesinin 3. fıkrasında; dilekçelerin Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3 ve 5'inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırayla inceleneceği belirtilmiş, aynı maddenin 6. fıkrasında;

yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı düzenlenmiş, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, dilekçelerde 14. maddenin 3/c bendine aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan maddede yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel ve meşru olması için hukuki bir durumdan ortaya çıkması gerekir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.

İptal davası açabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.

Taşınmaz maliki sıfatıyla, imar planının mülkiyetinde bulunan taşınmaza ilişkin kullanım kararlarının iptali istemiyle açılan davalarda, incelemenin bu kullanım kararları ile sınırlı olarak yapılması gerekmektedir. Zira; kişilerin bunun dışında, imar planlarının kendilerini etkilemeyen kullanım kararlarının ya da tümünün iptalini istemekte kişisel, meşru ve güncel bir menfaatleri bulunmamaktadır.

Öte yandan; kişilerin belde sakini sıfatıyla, yani imar planının doğrudan kendi taşınmazına ilişkin olmayan ancak oturduğu çevreyi etkileyen kullanım kararlarının iptali istemiyle dava açmaları mümkün ise de; bu durumda da yine dava açan kişinin imar planının hangi kullanım kararlarının kendisini ne şekilde etkilediğini, yani iptalini istediği kullanım kararları ile arasında kişisel, meşru ve güncel bir menfaat bağının bulunduğu hususunu açıklaması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde dava konusu nazım ve uygulama imar planı değişikliğinin tümüne yönelik genel olarak hukuka aykırılık iddialarında bulunulduğu, taşınmazının kullanım kararı veya plan değişikliğinin kendisini ve taşınmazını ne şekilde etkilediği hususunda bir açıklama yapılmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda; davacının planın tümünün iptalini istemekte kişisel, meşru ve güncel bir menfaati bulunmadığından bu kısma ilişkin olarak davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, diğer taraftan davacının plan değişikliği ile taşınmazına getirilen kullanım kararına veya yapılaşma koşullarına yönelik bir itirazının olup olmadığı hususunda inceleme yapılmadığı anlaşıldığından, belirtilen hususlar değerlendirilerek yeniden karar verilmesi gerekmektedir.