Danıştay 6. Daire E.2022/6690 K.2025/1951

Dava konusu istem: 1/5000 ölçekli nazım imar planında 1. derece doğal sit alanında kalan Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...-... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yapının belediye tarafından yıktırılmasına ve yıkım masraflarının yapı sahibinden alınmasına ve aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 1.683.411,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Osmangazi Belediye Encümeni kararının para cezası verilmesine ilişkin kısmının ve bu kararın dayanağı … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada bulunan hava fotoğrafları ve belgeler ile kira sözleşmelerinden, taşınmazın 01/12/2009 tarihli kira sözleşmesi ile kiraya verildiği, sözleşmenin sonraki dönemlerde de yenilendiği, 2009 yılından çok sonra dava konusu imara aykırı imalatların yapıldığı ve söz konusu imalatların yapıldığı tarihlerde davacının malik olması dışında taşınmaz üzerinde fiili bir hakimiyetinin bulunduğuna ilişkin dosyada bilgi ve belge bulunmadığı,

yeterli araştırma yapılmadan sırf taşınmaz maliki olması nedeniyle mevzuata aykırı imalatların davacı tarafından yapıldığından bahisle adına düzenlenen yapı tatil tutanağında hukuka uyarlık bulunmadığı, aykırılıkların taşınmazın kiralanmasından sonra yapıldığı, davacının söz konusu ruhsatsız yapıdan dava konusu belediye encümeni kararının kendisine tebliğ edilmesi üzerine haberdar olduğunun anlaşıldığı ve davalı idarece ruhsatsız yapının davacı tarafından yapıldığını ortaya koyan hiçbir belge ibraz edilmediği,

bu itibarla davacının mülk sahibi olması sebebiyle ruhsatsız yapının da sahibi olduğunun kabulü ile yeterli araştırma yapılmadan 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 1.683.411,00-TL para cezası verilmesine ilişkin işlemde, cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçeleriyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen ise reddine, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının kararın para cezasına ilişkin kısmının onanmasına, yapı tatil tutanağına ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, uyuşmazlığa konu taşınmazların malikidir.

Davacı tarafından uyuşmazlığa konu taşınmazlar 01/12/2009 tarihli kira sözleşmesi 3 yıl süreyle kiraya verilmiş ve bu sözleşme 01/12/2012 ve 01/03/2019 tarihlerinde yenilenmiştir.

Dava konusu 05/10/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile, ruhsatsız olarak ve muhtelif ebatlarda ve sayıda çelik malzemeden üzeri ve etrafı açılır veya kapalı olmak üzere 1365 m² büyüklüğünde yapı yapıldığı tespit edilmiştir.

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı sayılı belediye encümeni kararı ile, söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 1365 m² aykırılıktan etkilenen alan ve yapı grubu olarak 2/B grubu esas alınarak c/6 ve 8. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanmak suretiyle 153.997,0699-TL, aynı maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca aykırılığa konu 1365 m² alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri olan 1.120,45-TL'nin çarpımı ile bulunan 1.529.414,25 TL para cezası ilave edilerek toplam 1.683.411,00-TL para cezası verilmiştir.

Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.

Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.

Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.

Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ..." kuralı yer almıştır.

03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (ssss) bendinde "Yapı tatil tutanağı: Herhangi bir şekilde ruhsat alınmadan yapıya başlanılarak kaçak inşaat yapıldığı ya da ruhsatlı yapılarda ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı tespit edildiği takdirde, ilgili idaresince yetkilendirilmiş teknik elemanlarca, yapının o andaki durumu ile birlikte aykırılıkları resim, kroki ve yazı ile belirtilen ve inşai faaliyete devam edilemeyeceğini gösteren onaylı belgeyi,

" hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.

Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının kararının, para cezasına ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.

Kararın; yapı tatil tutanağına ilişkin kısmına gelince;

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, ruhsat alınmadan yapılan yapılar ile ruhsatlı yapılarda ruhsata aykırı yapılan imalatların tespiti ve nihayet aykırılıkların yıktırılmasına ilişkin yaptırım sürecine yer verildiği, bu sürecin tamamen yapıya ilişkin olduğu açıkça görülmektedir.

Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılara ilişkin olarak, idareler tarafından ilgililere 3194 sayılı İmar Kanununun 32. ve 42. maddelerinde düzenlenen yaptırımların uygulanabilmesi için, idarece yapının durumunu gösteren, aykırılıkların somut ve ayrıntılı olarak belirtildiği,

Kanunda öngürülen usule uygun olarak düzenlenmiş bir yapı tatil tutanağının bulunması yani, imar mevzuatına aykırı yapılara, idarece uygulanacak yıkım yaptırımı için ruhsatsız ya da ruhsat ve eki projeye aykırı imalatın usulünce saptanması ve yapı tatil tutanağı ile tutanağa bağlanması gerekmekte olup, ayrıca aykırılığı yapan kişinin saptanmasına gerek bulunmamaktadır.

Zira, zikredilen Kanun hükmünde, ruhsatsız yapı ya da ruhsata aykırı imalatın belirlenmesine dair hususları da içeren, yapının durdurulacağına dair tutanağın yapı yerine asılmasıyla bu tutanağın yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı kuralı açıkça belirtilmiştir.

Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak inşa edilen yapılara ilişkin uygulanacak yasal prosedürü belirleyen 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca tesis edilecek yapı tatil tutanağında asıl olanın ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak inşa edilen yapı olduğu, yapının durumunu tespit etmeye yönelik ve yapıyı esas alan bir işlem olduğu, imalatın inşasının durdurulmasının amaçlandığı,

bu doğrultuda yapı tatil tutanağının yapıya asılmasının yeterli görüldüğü dikkate alındığında, yıkım kararına esas olacak yapı tatil tutanağı yapıyı inşa eden kişi adına ya da taşınmazın maliki adına düzenlenebileceği gibi, herhangi bir kişi adına yer verilmeden de düzenlenebilecektir.

Yapı tatil tutanağı ile aykırılıkların tespit edilmesi amaçlandığından ve yapıya yönelik olması sebebiyle, aykırılığı gerçekleştiren kişinin tutanakta yer almaması veya hatalı belirtilmesinin tek başına yapı tatil tutanağını hukuka aykırı hale getirmeyeceği sonucuna varılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu 05/10/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile ruhsatsız yapı yapıldığının tespit edildiği, yapı tatil tutanağının taşınmaz maliki davacı adına düzenlendiği, bir nüshasının yapıya asıldığı bir nüshasının da mahalle muhtarına bırakıldığı görülmektedir.

Bu durumda; yukarıda açıklanan nedenlerle yapı tatil tutanağının yapı maliki adına düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından uyuşmazlığın esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, yapı tatil tutanağının taşınmaz maliki adına düzenlendiği gerekçesiyle dava konusu yapı tatil tutanağının iptali yolundaki Mahkeme kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında isabet görülmemiştir.