Danıştay 6. Daire E.2022/7479 K.2025/3757

Dava konusu istem: Muğla İli, Bodrum İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların ön tarafında deniz cephesinde ruhsatsız dolgu yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yapının mühürlenmesine ilişkin 11/06/2019 tarihli yapı tatil tutanağının, aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi ve Kıyı Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca 340.926,62-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve...sayılı Bodrum Belediye Encümeni kararının ve 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapının yıktırılmasına ilişkin... tarih ve ... sayılı Bodrum Belediye Encümeni kararının iptali ve ödenen 255.694,96-TL para cezasının faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

11/06/2019 tarihinde tebliğ edilen dava konusu yapı tatil tutanağına karşı en son 02/09/2019 tarihinde dava açılması gerektiği hâlde, bu süre geçtikten sonra, 25/10/2019 tarihinde açılan davanın yapı tatil tutanağına ilişkin kısmının süresinde olmadığı, davacı şirket tarafından, aykırılığa konu dolgu alanının 1000 m²'lik kısmının kendileri tarafından yapıldığının, ancak kalan kısmın başkaları tarafından yapıldığının ve kullanıldığının ileri sürüldüğü, UYAP üzerinden yapılan incelemede;

... ada, ... ve ... parsel numaralı taşınmazların önünde kaldığı belirtilen Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanda bulunan dolgu alanıyla ilgili olarak ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan dava dışı ...

Konsept Yapılar Geliştirme ve Yönetim Anonim Şirketi adına da idari yaptırım kararlarının uygulandığı, bahsi geçen parsellerin konumlarına bakıldığında davacıya ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ile kıyı arasında dava dışı şirkete ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın yer aldığı, dolayısıyla dolgu alanının ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın önünde kaldığı görüldüğünden, davalı idarece söz konusu imalatın tamamının davacı şirket tarafından mı yoksa bir kısmının başka kişi/şirket tarafından mı yapıldığının tam olarak ortaya konulamadığı,

ruhsatsız yapı nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde temel ölçütlerden biri olan (davacı tarafından yapılan kısım nedeniyle) aykırılıktan etkilenen alanın hatalı tespitine bağlı olarak İmar Kanunu'nun 42/2. maddesinin (c) bendi uyarınca ve Kıyı Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca artırımların da eklenmesiyle bulunan para cezasının da hatalı hesap edildiğinin anlaşılması karşısında, dava konusu para cezasına ilişkin belediye encümeni kararında hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan;

davacı tarafından ödenen tutarın dava tarihinden itibaren işletilecek kanuni faiziyle birlikte davacıya iadesine hükmedilmesi gerektiği, yapılan ruhsata tabi imalatların, tespit tarihinden itibaren en çok bir ay içerisinde imar mevzuatına uygun hâle getirilmesi gerekirken uygun hâle getirilmediği anlaşıldığından,

söz konusu yapının yıktırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle ...tarih ve... sayılı belediye encümeni kararının iptaline, ödenen 255.694,96-TL'nin dava tarihi olan 25/10/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesi isteminin kabulüne, ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararı bakımından davanın reddine, yapı tatil tutanağı bakımından ise davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davalı tarafından, İdare Mahkemesi kararının iptale dair kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun, İdare Mahkemesi kararının, istinaf yoluna başvurulan kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava dışı ...

Konsept Yapılar Geliştirme ve Yönetim Anonim Şirketi tarafından açılan davalarda, davacının kendine ait taşınmaz ile taşınmazın önünde kaldığı belirtilen Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanı haksız işgal ettiğinden bahisle işgale son vermesi için ihtar çekildiği, her ne kadar dolgu başka bir malike ait taşınmazın önünde gerçekleştirilmişse de davacı tarafından yapıldığı, yerinde yapılan araştırma ve görgü tanıklarının beyanı, anılan dava dışı malikin ifadeleri ve en önemlisi davacının da kabulü sonucu davacı hakkında işlem tesis edildiği,

yapılan dolgunun gelen şikayetler, dava dışı ... ada, ... parsel numaralı taşınmaz malikinin ifadeleri ve çevrede yapılan araştırmada davacı tarafından izin almadan yapıldığı hususunun tartışmasız olduğu iddialarıyla temyize konu kararın iptale dair kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, ... ada, ... sayılı parselin malikidir.

Dava konusu 11/06/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların ön tarafında deniz cephesinde, Devletin hüküm ve tasarrufu altında kalan alanda ruhsatsız olarak 6.432,56 m² dolgu imalatı yapıldığı tespit edilmiştir.

Dava konusu ... tarih ve ...sayılı belediye encümeni kararı ile, söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi ve Kıyı Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca 340.926,62-TL idari para cezası verilmiştir.

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, ruhsatsız yapının yıktırılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmış, 21. maddesinin birinci fıkrasında; bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında Belediye veya Valiliklerden yapı ruhsatı alınmasının zorunlu olduğu düzenlenmiş, 42. maddesinin 2. fıkrasında;

ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde.

Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde ise;

mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmıştır.

4/4/1990 tarih ve 3621 sayılı Kıyı Kanunun 6. maddesinin 3. fıkrasında "Kıyılara moloz, toprak, curuf, çöp gibi kirletici etkisi olan atık ve artıklar dökülemez." hükmüne, "Sahil Şeridinde Yapılabilecek Yapılar" başlıklı 8. maddesinde "Uygulama imar planı bulunmayan alanlardaki sahil şeritlerinde, 4 üncü maddede belirtilen mesafeler içinde hiç bir yapı ve tesis yapılamaz.

Uygulama imar planı bulunan yerlerde duvar, çit, parmaklık, telörgü, hendek, kazık ve benzeri engeller oluşturulamaz. Moloz, toprak, curuf, çöp gibi kirletici ve çevreyi bozucu etkisi olan atık ve artıklar dökülemez, kazı yapılamaz." hükmüne, 14. maddesinde "Bu Kanun kapsamında kalan alanlarda ruhsatsız yapılar ile ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili hükümleri uygulanır" hükmüne,15. maddesinin 3. fıkrasında ise "Birinci fıkrada sayılan yerlere moloz, toprak, cüruf, çöp gibi atık ve artıkları dökenler, atılan veya dökülen maddenin niteliğine, çevreyi kirletici ve bozucu etkisine göre Türk Ceza Kanunu, Kabahatler Kanunu veya Çevre Kanunu hükümlerine göre cezalandırılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca, kanunda yer alan idari yaptırımların uygulanabilmesi için İmar Kanununda düzenlenen "yapı tanımı" kapsamında inşa edilmiş bir imalatın bulunması, bir başka ifadeyle, aykırılığın kanunda tanımlanan yapı niteliğini taşıması gerekmektedir.

3621 sayılı Kıyı kanunu hükümleri ile; kıyılara moloz, toprak, curuf, çöp gibi kirletici etkisi olan atık ve artıkların dökülmesi ve uygulama imar planı bulunmayan alanlardaki sahil şeritlerinde, 4. maddesinde belirtilen mesafeler içinde herhangi bir yapı ve tesis yapılması yasaklanmış, 3621 sayılı Kanun kapsamında kalan alanlarda yapılan ruhsatsız yapılar ile ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili hükümlerinin uygulanacağı, kıyılara ve sahillere moloz, toprak, cüruf, çöp gibi atık ve artıkları dökenlerin, atılan veya dökülen maddenin niteliğine, çevreyi kirletici ve bozucu etkisine göre Türk Ceza Kanunu, Kabahatler Kanunu veya Çevre Kanunu hükümlerine göre cezalandırılacağı düzenlenmiştir.

Uyuşmazlıkta: dava konusu yapı tatil tutanağı ile kıyı kenar çizgisinin deniz cephesine 6.432,56 m² dolgu imalatı yapıldığının tespit edildiği, dosyada bulunan fotoğrafların incelenmesinden kıyıda toprak dolgu yapıldığının görüldüğü, gerek dava konusu yapı tatil tutanağında yer verilen tespitten, gerekse fotoğrafların incelenmesinden 3194 sayılı İmar Kanunun 5. maddesinde tanımlanan yapı kapsamında imalat yapılmadığı yani, toprak dolgu yapılmasının 3194 sayılı Kanun kapsamında yapı olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda; sahil şeridine toprak dökülmek suretiyle dolgu yapılmasının 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde yer verilen yapı tanımı kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ve 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının uygulanma imkanının bulunmadığı,

sahil şeridine dolgu yapılmasına ilişkin hususun 3621 sayılı Kıyı kanunu Kanunu'nun 15. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış olup, 3194 sayılı Kanun kapsamında yapı olarak değerlendirilmesi suretiyle 3621 sayılı Kanunun 14. maddesine istinaden 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca ruhsatsız yapı yapıldığı gerekçesiyle para cezası verilmesine ilişkin dava konusu ... tarih ve...sayılı belediye encümeni kararında hukuka uyarlık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının anılan kısmında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.