Danıştay 6. Daire E.2022/7503 K.2025/1945

Dava konusu istem: Aydın İli, Söke İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde rüzgar elektrik santrali projesi kapsamında ruhsatsız türbin temeli inşaatının tamamlandığı ve üzerine türbin montajı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca 615.330,84-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Söke Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idarece para cezasının, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca hesaplandığı, ancak, (rüzgar elektrik santrali türbini) kalıcı kullanımı olan yardımcı yapı niteliğinde olması nedeniyle 1/A sınıfı yapı olduğu anlaşılan uyuşmazlığa konu yapı için, 1/A yapı sınıf ve grubu esas alınarak para cezası hesaplanması gerektiği halde, durum ve niteliğine uygun olmayan sınıf ve gruba göre hesaplama yapılmasının temel cezayı etkileyen nitelikte olduğu ve bu durumun da davaya konu para cezasını bütünüyle hukuka aykırı hale getirdiği gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlık konusu yapı için keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın eksik inceleme ile karar verildiği, yapının sınıfı ve grubuna yönelik değerlendirmenin hatalı olduğu, rüzgar türbininin enerji üretim faaliyetinin başlayarak devam ettiği sistemin temel elemanı ve sistemin temelini oluşturan ana yapı niteliğinde olduğu belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idare görevlileri tarafından düzenlenen 09/11/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile, 413 m²'lik alanda yaklaşık 2.331,65 m²'lik kazı yapıldığı, grobeton döküldüğü, kalıp çakılıp demir bağlama imalatı ve beton dökümü yapılarak T23 türbin temeli inşaatının tamamlandığı, üzerine türbin montajının yapıldığı ve halihazırda kullanılmakta olduğu tespit edilmiştir.

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğ ile belirlenen yapı yaklaşık birim maliyetleri esas alınarak c/2, 5, 7, 8 ve 12. alt bentleri uyarınca arttırım da uygulanmak suretiyle 615.330,84-TL para cezası verilmiştir

Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

Uyuşmazlığa konu yapı için, 5/A yapı grubu yapı olarak ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatı ile ... tarih ve ... sayılı yapı kullanma izin belgesi düzenlenmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde.

Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı kurala bağlanmış; (b) bendinde ise;

mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmıştır.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 10/03/2020 tarihli ve 31064 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2020 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ'de "yapı yüksekliği 51,50 m'yi aşan yapılar" 5. Sınıf A grubu yapı olarak belirlenmiş bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, para cezasının yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün ise, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca aykırılıktan etkilenen yapının inşaat alanı üzerinden;

mekansal olarak alan oluşturmayan imalatlarda ise, metrekare bazında hesaplanamayacağı için para cezasının (b) bendine göre yapının maliyet bedeli üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıkların aykırılıktan etkilenen alan ölçümünün bulunup bulunmadığı, dolayısıyla para cezasının aykırılıktan etkilenen alanın inşaat alanı üzerinden hesaplanmasının mümkün olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, temel para cezasının bu kriterlere aykırı olarak hesaplandığının tespit edilmesi halinde, aykırılığı tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen arttırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının tamamının iptal edilmesi gerekmektedir.

Yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıklar için, daha sonra yapı ruhsatı düzenlenmesi durumunda, yapı ruhsatında yapının ölçüsü ile yapı sınıfı ve grubuna yer verildiğinden yapı ruhsatında belirlenen büyüklüğü (ölçüsü) ile yapı sınıfı ve grubu dikkate alınarak davalı idarece verilen para cezasının hukuki denetiminin yapılması gerektiği açıktır.

Dosyanın; İdare Mahkemesince davalı idarece para cezasının, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca hesaplandığı, inşa edilen yapının (rüzgar elektrik santrali türbini) kalıcı kullanımı olan yardımcı yapı niteliğinde olması nedeniyle 1/A sınıfı yapı olduğu, 1/A yapı sınıf ve grubu esas alınarak para cezası hesaplanması gerektiği halde, durum ve niteliğine uygun olmayan sınıf ve gruba göre hesaplama yapıldığı gerekçesiyle dava konusu para cezasının iptaline karar verildiği, uyuşmazlığa konu yapı için, 5/A yapı grubu yapı olarak ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatı ile ... tarih ve ... sayılı yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta; yapı tatil tutanağında aykırılıktan etkilenen alan ölçümüne, ayrıca uyuşmazlığa konu yapı için düzenlenen yapı ruhsatı ile yapı kullanma izin belgesinde yapının büyüklüğünün ölçüsüne yer verilmesi sebebiyle, para cezasının inşaat alanı üzerinden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; dosyaya sunulan yapı ruhsatı ile yapı kullanma izin belgesinde uyuşmazlığa konu yapının sınıfı ve grubunun 5/A yapı grubu olarak belirlendiği dikkate alındığında; para cezasının aykırılıktan etkilenen inşaat alanı üzerinden 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 5/A yapı grubu üzerinden hesaplanması gerekirken, dava konusu işlem ile 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğ ile belirlenen yapı yaklaşık birim maliyetleri esas alınarak hesaplanmasında hukuka uyarlık,

dava konusu işlemin iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.