Danıştay 6. Daire E.2022/7504 K.2022/8829

Dava konusu istem: Denizli İli, Pamukkale İlçesi, …Mahallesi, …ada, …parsel sayılı taşınmazda bulunan yapıda ruhsat eki mimari projesine aykırı olarak 925,06 m² ilave imalat yapıldığından bahisle davacıya 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca 560.380,99.-TL idari para cezası verilmesi ile aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem yapılmasına ilişkin … tarih ve …sayılı Pamukkale Belediyesi Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu encümen kararının; ruhsatsız yapıların 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin işlemin; bodrum, zemin kat, 1. kat ve 2. kattaki mevzuata aykırı imalatlar yönünden dava konusu işlemin iptaline, çatı katında bulunan imalatlar yönünden ise davanın reddine, 560.380,99.-TL para cezasının 218.652,48.-TL'lik kısmının iptaline, para cezasının 341.728,51.TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davaya konu işlemin "3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca işlem yapılması"na ilişkin kısmının yapı sahibi ya da ilgili kişiyi bu kanun maddesinde yer verilen mükellefiyete uyması konusunda ihtar mahiyetinde olduğu, dolayısıyla ilgili işlem kısmının doğrudan "yıkım" müeyyidesini içermediğinin açık olduğu, bu şekilde yorumlanmak suretiyle idarenin işlem tesis ederken taşıdığı maksadı aşar mahiyette değerlendirme ile hüküm kurulmasında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, istinaf isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak ve belirtilen gerekçe dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere 2577 sayılı Yasa'nın 45/5. maddesi uyarınca dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu İzmir Bölge İdare Mahkemesi kararında para cezasının iptaline ilişkin itirazlarının değerlendirilmediği ve bu konuda karar verilmdiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Denizli İli, Pamukkale İlçesi, …Mahallesi, …Ada, …sayılı parselde kayıtlı yapı için verilen … tarih ve …sayılı yapı kayıt belgesinin iptal edilmesi üzerine, söz konusu alanda davacı tarafından iskan ruhsatı olmayan yapıda ruhsat eki mimari projesine aykırı olarak 925,06 m² yapı yapıldığının … tarih ve …sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca 560.380,99.-TL idari para cezası verilmesine ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem yapılmasına ilişkin … tarih ve …sayılı Pamukkale Belediyesi Encümeni kararı alınmış, 14.12.2020 tarihli İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile de 15.01.2021 tarihinde yıkım işleminin icra edileceğinin bildirilmesi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde. "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.

Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." kuralı yer almıştır.

Aynı Kanunun 42. maddesinde; ''Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır." hükmü yer almıştır.

Ayrıca bir idari işlemin iptal davasına konu olabilmesi için kesin ve yürütülmesi zorunlu olması gerekmektedir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem hukuk düzeninde bir sonuç doğuran başka bir makamın onayına ihtiyaç göstermeyen ve ilgilinin hukukunda değişiklikler meydana getiren işlemdir.

Dosyanın incelenmesinden; davaya konu yapıda … tarih ve …sayılı yapı tatil tutanağı ile aykırılıkların tespit edilmesi üzerine, Pamukkale Belediye Encümeninin … tarih ve …sayılı kararı ile, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca 560.380,99.-TL idari para cezası verilmesine ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem yapılmasına karar verildiği, … tarih ve …sayılı Pamukkale Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile de "… tarih ve …sayılı encümen kararı ile yıkım kararının alındığı ve 15.01.2021 tarihinde yıkım işleminin icra edileceğinin" bildirildiği anlaşıldığından, davalı idarenin "aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem yapılmasına" ilişkin kararındaki iradesinin, tespit edilen aykırılıkların yıkımı yönünde olduğu görülmektedir.

Bu durumda; dava konusu "aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem yapılmasına" ilişkin karar ile, tespit edilen aykırılıkların yıkımının amaçlandığı, kararın yıkım müeyyidesini içerdiği ve ihtar mahiyetinde olmadığı, kesin ve yürütülmesi gerekli icrai bir işlem olduğu, bu nedenle Bölge İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından "İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak ve belirtilen gerekçe dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere 2577 sayılı Yasa'nın 45/5. maddesi uyarınca dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine" ilişkin kararda hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesince davacı hakkında tesis edilen idari para cezasının esası hakkında da karar vereceği açıktır.