Danıştay 6. Daire E.2022/7550 K.2023/3069

3- … 4- … 5- … VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : …Belediye Başkanlığı-… VEKİLİ : Av. …

DAVALI YANINDA MÜDAHİL

… İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Ardahan ili, Göle ilçesi, … Mahallesi, … ada, …parsel sayılı taşınmaz için düzenlenen yapı ruhsatı ile dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının kabulüne dair … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…, sayılı kararda; dosyanın ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, davanın 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon+ilave uygulama imar planına ilişkin kısmı yönünden, 1/5000 ölçekli revizyon+ ilave nazım imar planında, imar planı değişikliğinden önce.

Caddesine dava konusu taşınmazın bulunduğu yerden bağlanan yaya yolu güzergahının, genişliğinin 10 metreye çıkarılarak taşıt yoluna dönüştürüldüğü ve kuzeydeki resmi kurum alanı ile konut adasını birbirinden ayıracak şekilde taşınmazdan 30 metre kuzeye kaydırıldığı, yolun devamındaki taşınmazlar arasında kalan kısmının ise güzergahı değiştirilmeksizin genişliğinin 10 metreye çıkarıldığı, aksın devamlılığının sağlanması için yatay kurb oluşturulduğu, yol aksı çevresinin konut alanı olarak gösterildiği,

değişiklikten önceki imar planında da var olan resmi kurum alanı ve belediye hizmet alanı aynen korunarak daha önce yer verilmeyen dikdörtgen formlu bir park alanı ayrıldığı, yolun yerleşim içindeki kademelenmesi bakımından planlama tekniklerine aykırılık taşımadığı, ancak, dava konusu taşınmazın tek başına yapılaşmasının mümkün olmadığı, yapı ruhsatı düzenlenmeden önce tevhit edilerek imara elverişli parsel elde edilmesi gerektiği, çevredeki diğer adalarda 4 kat yapılaşmaya izin verilirken dava konusu taşınmaz için 6 kat yapılaşma hakkı tanınmasınının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve hukuka aykırı olduğu,

uyuşmazlık konusu taşınmaz için düzenlenen … tarih ve … sayılı yapı ruhsatı yönünden ise, dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının hukuka aykırı hale gelmesi ve üzerinde taşınmazın genişliği yönünden konut inşa edilmesinin mümkün olmaması nedeniyle taşınmaz için düzenlenen yapı ruhsatının da şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 24. maddesi uyarınca gerekçe içermeyen istinafa konu Mahkeme kararının yargılama usulüne aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İdare Mahkemesi kararının içeriğinde dava konusu taşınmazın yol güzergahından çıkarılarak konut olarak belirlenmesinin hukuka aykırılığının gerekçesinin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'NINDÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ardahan ili, Göle ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz için düzenlenen yapı ruhsatı ile dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının kabulüne dair … tarih ve …sayılı belediye encümeni kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı Kanunun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 4. fıkrasında. "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir.

İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmüne, 5. fıkrasında. "Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir.

Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 50. maddesinin 2. fıkrasında; "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir." hükmü yer almaktadır.

2577 sayılı Kanunun 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 19. maddesinin gerekçesinde, "...Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verecektir.

Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yapacak ve yine istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verecektir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esasına girecek ve esas hakkında yeniden bir karar verecektir.

İşin esasına girilerek yapılacak inceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilecektir. Bu durumda, istinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.

Yukarıda belirtildiği gibi istinaf incelemesinde kural, ilk derece mahkemesince verilen kararda tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin istinaf mercii tarafından tamamlanarak nihai kararın da istinaf mercii tarafından verilmesidir. Ancak bu kuralın bir istisnası söz konusudur.

Şayet ilk derece mahkemesinin 2577 sayılı Kanun'un 14 ve 15'inci maddeleri uyarınca ilk inceleme üzerine vermiş olduğu bir karara karşı istinaf başvurusu yapılmış ve istinaf mercii bu başvuruyu haklı görmüş ise, istinaf mercii bu kararı bozacak ve dosyayı kararı veren mahkemeye geri gönderecektir.

Bunun gibi, ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hâlinde de, istinaf mercii kararı bozmak suretiyle dosyayı geri gönderecektir. Bölge idare mahkemesinin bu kararları kesindir..." açıklamalarına yer verilmiştir.

6545 sayılı Kanunun 19. maddesiyle yapılan değişiklikle, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinde "itiraz usulü" kaldırılarak, "istinaf" kanun yolu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca kural olarak; istinaf merciinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulması halinde istinaf başvurusunun reddine, aksi hâlde ise kararın kaldırılmasına karar vererek, mahkeme kararında tespit edilen maddî veya hukukî eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında uyuşmazlığa ilişkin nihaî kararı vermesi gerekmektedir.

Aynı maddenin 5. fıkrası ile sayma yoluyla bu kurala istisnalar getirilmiş, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde dosyanın ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır.

Böylelikle Bölge İdare Mahkemesince Kanunda yer alan istisnalar dışında esasa ilişkin yargılama yapılması ve ilk derece mahkemesinde söz konusu olabilecek hukuka aykırılıkların bu aşamada telafi edilmesi suretiyle adalete erişimin süratle sağlanması amaçlanmaktadır. Bilindiği üzere, uzayan yargılamanın önüne geçilerek yargılamanın makul sürede bitirilmesi adil yargılanma hakkının bir gereğidir.

Bakılan uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, işin esası incelenerek hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline kararı verildiği, istinaf başvurusu üzerine Bölge İdare Mahkemesince dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 24. maddesi uyarınca gerekçe içermeyen istinafa konu Mahkeme kararının yargılama usulüne aykırı olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Ancak İdare Mahkemesi kararının ilk incelemeye ilişkin olmadığı gibi görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim tarafından bakılmış bir davanın da bulunmadığı açık olduğundan yukarıda anılan Kanun maddeleri uyarınca Bölge İdare Mahkemesince istinaf incelemesi sırasında gerek duyulursa yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi de yaptırılarak işin esasının incelemesi suretiyle gerekçelendirilerek uyuşmazlık hakkında bir karar verilmesi gerekirken, Kanuna aykırı olarak kararın kaldırılmasına ve dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.