Danıştay 6. Daire E.2022/7666 K.2024/1052

Dava konusu istem: Sakarya ili, Hendek ilçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Hendek Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile bu planın dayanağı Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 30.03.2020 tarih ve E:2016/8801, K:2020/3017 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmaza getirilen kullanım kararlarının üst ölçekli planlarda getirilen kararlara uygun olduğu ve planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı bir durumun oluşmadığı,

dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ...sayılı parselin kuzeyinde belirlenen 10, 15 ve 20 metre enkesitli yollar ile bu taşınmazın bir kısmında ve ...sayılı parselin güney ve kuzey kesiminde belirlenen 7 metre yolun dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda gösterilmediği,

ulaşım sistemlerinin ve ulaşım problemlerinin çözümünün 1/5000 nazım imar planında belirlenmesi ve planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında nazım imar planından sonra yapılacak olan uygulama imar planının, nazım imar planına uygun yapılması gerektiğinden, 7 metre en kesitli yaya yolunun nazım imar planında gösterilmesi gerekmemekle birlikte nazım imar planında gösterilmesi gereken 10, 15 ve 20 metre yolların bu planda gösterilmeksizin uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını, dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği,

ayrıca söz konusu 10, 15 ve 20 metre yolların nazım imar planında gösterilmesi zorunlu olmasına rağmen dava konusu nazım imar planında gösterilmediği, dava konusu imar planlarınınn bu haliyle şehircilik esaslarına, planlama ilke ve tekniklerine uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalı idarelerin temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Davalı tarafından, temyiz aşamasında ileri sürdüğü iddiaların değerlendirilmediği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır.

Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 16/06/2022 tarih ve E:2022/122, K:2022/7163 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sakarya ili, Hendek ilçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazlar ilçe belediye meclisinin … tarih ve … sayılı, büyükşehir belediye meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunda kısmen konut, kısmen park alanı ve kısmen yol alanı olarak belirlenmiştir. Uygulama imar planı 10/02/2014 - 10/03/2014 tarihlerinde askıya çıkmıştır. Davacı tarafından 04/03/2014 tarihinde yapılan itirazın zımnen reddi üzerine 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ile dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun park ve yola ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında: "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle, 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının;

genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise;

tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri,

ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8. maddesinin 1. fıkrasında; planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu bulunduğu hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık ilkesi" uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; mahkemelerin, davacının istemi ile bağlı olduğu ve istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır. Talep sonucunun belirlenmesinde, dava dilekçesinin bir bütün olarak ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir. "Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tâbi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir." (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1608)

Uyuşmazlık hakkında karar verilebilmesi için öncelikle, görülmekte olan davanın konusunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Dava dilekçesi bir bütün olarak incelendiğinde; davanın uyuşmazlık konusu parsellere getirilen park ve yol alanı kullanım kararlarının iptalini istemiyle açıldığı, Sakarya 1. İdare Mahkemesinin 30/03/2016 tarih ve E:2014/701, K:2016/277 sayılı kararı ile de dava konusu parsellerin konumu ve sahip olduğu görsel manzara nedeniyle rekreasyonel olduğu, park kullanım kararının büyüklüğü itibarıyla yerleşim alanının bütününe hitap edebileceği, park kullanım kararında bölgenin engebeli topoğrafyasının da etken olduğu,

planlarda düzenlenen taşıt ve yaya yollarının, hem bölgesel ulaşım hem de cephe-servis imkanı sağlayan nitelikleri itibarıyla plan tasarımı içerisinde zorunlu ve gerekli olduğu, park alanının ve yolların kaldırılarak bölgenin yapılaşmaya açılması durumunda donatı dengesinin ve ulaşım kurgusunun olumsuz etkileneceği, dava konusu planların şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu gerekçesiyle imar planları bakımından davanın reddine karar verildiği ve bu kararın Dairemizin 03/03/2020 tarihli, E:2016/8801, K:2020/3017 sayılı kararı ile yeniden araştırma yapılması gerektiği gerekçesiyle bozulduğu,

bozma kararı üzerine verilen temyize konu kararda ise İdare Mahkemesince sadece getirilen yol kullanım kararlarına ilişkin inceleme yapılarak park alanına ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadan dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda davacı tarafından iptali istenilen park alanı kullanım kararına ilişkin herhangi bir değerlendirme ve irdeleme yapılmaksızın, dava konusu uyuşmazlık hakkında bu yönden eksik hüküm kurulmasında hukuki isabet görülmediğinden öncelikle dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının da davacı tarafından iptalini istenilen fonksiyonların planlama esasları, şehircilik ilkeleri bakımından incelenmesi sonrasında 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı plana uygun olup olmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ... sayılı parselin kuzeyinde belirlenen 10, 15 ve 20 metre enkesitli yollar ile bu taşınmazın bir kısmında ve ... sayılı parselin güney ve kuzey kesiminde belirlenen 7 metrelik yol alanının dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmediği gerekçesiyle mahkemece iptaline karar verilmiş ise de, 7 metre en kesitli yaya yolunun nazım imar planında gösterilmesi gerekmediği, yolların ulaşım sistemi açısından gerekli olup olmadığı konusunda değerlendirme yapılması gerektiği, bununla birlikte ... parsel sayılı taşınmazın güneyinden bulunan 20 metrelik yolun da nazım imar planında gösterildiği görülmektedir.

Bu itibarla, dava konusu edilen işlemler hakkında yapılacak değerlendirme sonucu gerekçesi açıklanarak hüküm kurulması suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.