Danıştay 6. Daire E.2022/8242 K.2025/3888

Dava konusu istem: İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile Mahkemece yerinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu nazım ve uygulama imar planı değişiklikleriyle sosyal ve teknik altyapı alanlarını azaltıcı bir düzenleme yapıldığı, alanı azaltılan/kaldırılan kentsel ve bölgesel büyük spor alanları, parklar ve dinlenme alanları yerine, bu tesislerin hitap ettiği bölgede Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırı olarak eşdeğer bir alan ayrılmadığı, bu nedenle şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve teknikleri ile mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; dava konusu nazım ve uygulama imar plan notları incelendiğinde, plan notlarında bir kısım donatı alanı altında zemin altı katlı otopark yapılacağı belirtildikten sonra "1.

Bodrum Kat Daimi Pazar Alanı Olarak Kullanılabilir" hükmüne yer verildiği, söz konusu düzenlemenin alana sürekli olarak ilave bir hareketli nüfusun çekilmesine neden olacağı, bu haliyle düzenleme ile donatı alanlarının bodrum katlarının (fiilen) aktif olarak faaliyette olacak olan bir tür ticari alan vasfına dönüştürüldüğü, ancak bu plan kararının hangi nesnel ve teknik gerekçelerle alındığının plan açıklama raporunda belirli olmadığı, buna dair herhangi bir analiz ve senteze de yer verilmediği,

fiilen ticari alan vasfında kullanılacak bu alan nedeniyle oluşacak trafik ve hareketli nüfus yoğunluğunun nasıl çözümleneceğine dair herhangi bir plan öngörüsü geliştirilmediği, bu haliyle dava konusu planların bu yönlerden de planlama esasları ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusuna konu ...

İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun gerekçe eklenerek reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği, davacının iddialarının kamu yararından ziyade kişisel yarar ilişkin olduğu, dava konusu plan değişikliklerinin şehircilik ilkelerine, planlama tekniklerine ve kamu yararına uygun olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının; 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmının onanması, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmının ise ilçe belediye meclisi kararı olmaksızın doğrudan büyükşehir belediye meclisince onaylanmasında yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... Mahallesi,...... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanununun 8.maddesinde planların tanımlarına yer verilerek, belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının belediyelerce yapılacağı hükmü getirilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun "Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin , 1 fıkrasının (b) bendinde; çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon planlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek;

nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak, anılan Kanunun 7/c maddesinde.

Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu kararın 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmı yönünden;

İdare Mahkemesince; dava konusu nazım imar planı değişikliğiyle azaltılan/ kaldırılan kentsel ve bölgesel büyük spor alanları, parklar ve dinlenme alanları yerine, bu tesislerin hitap ettiği bölgede Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırı olarak eşdeğer bir alan ayrılmadığı gerekçesiyle iptal kararı verildiği, İdari Dava Dairesince de donatı alanlarına ilişkin plan hükmünün belirsizlik içerdiğinden hukuka aykırı olduğu gerekçesinin eklenmesi suretiyle istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, iptal kararının ise azaltılan donatı alanının yerine eşdeğer alan ayrılmadığı gerekçesine dayandığı,

alanda getirilen sosyal tesis alt yapı alanları ve sosyal kültürel tesis alanlarının iptaline yönelik değerlendirme içermediği hususunun yargı kararının uygulanması aşamasında dikkate alınacağı tabiidir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. Maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize konu kararın 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı yönünden;

5216 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümlerinin değerlendirilmesinden, büyükşehir belediyesinin uygulama imar planlarının yapımına ilişkin yetkisi; imar planlarını ve bu planlarda yapılacak değişiklikleri aynen veya değiştirerek onaylamak ve nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planları yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar planlarını yapmak veya yaptırmakla veyahut Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilen görev ve hizmetin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili uygulama imar planını yapmakla sınırlı olduğu,

doğrudan 1/1000 ölçekli uygulama imar planları ile uygulamasını yapma yetkisinin bulunmadığı, kural olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile parselasyon planlarının yapımında, değişikliğinde ve uygulamaya konulmasında ilçe ve ilk kademe belediyelerinin yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

İdare Hukukunun bilinen ilkelerinden olan kanunilik ilkesi, idarelerin yetkilerini kanundan almak zorunda olduğunu ifade etmektedir. İdarenin yasalarla kurulması, yasalardan yetki alması, yasalar çerçevesinde ve yasalara aykırı olmamak koşuluyla işlemlerde bulunabilmesi anlamına gelen yasallık ilkesinin (kanunilik ilkesi) gereği olarak yetkili idarenin yasayla belirlenmesi ve yetki devrine imkan veren hususların da yasayla belirlenmesi gerekir. Bir makam ya da organın idari işlem yapma yetkisini başka bir makam veya organa devretmesi yetki düzenini değiştireceğinden yetki devri yapılabilmesi için açık yasal dayanak gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu parsellere yönelik yürütülen plan değişikliği çalışmalarında konunun bütüncül değerlendirilerek sağlıklı plan kararları üretilebilmesi ve kamu yatırımlarında gecikmeye sebebiyet verilmemesi adına 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin İstanbul Büyükşehir Belediyesince yapılması yönünde Bakırköy Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla yapılan yetki devrine istinaden İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarihli, ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle birlikte aynı anda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin de doğrudan onaylandığı anlaşılmıştır.

İdarelerin Kanunla verilen yetki ve görevlerini bir idari işlemle ortadan kaldırmaya hukuken olanak bulunmadığından dava konusu işleme dayanak gösterilen yetki devrine ilişkin meclis kararının bulunmasının işlemin yasal dayanağı bulunduğu anlamı taşımayacağı;

bu bakımdan büyükşehir belediyesinin doğrudan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapabilmesine ilişkin yasal koşulların oluşup oluşmadığının irdelenmesi gerektiği, davaya konu plan değişikliğinin 5216 sayılı Kanunun 7/c maddesi kapsamında büyükşehir belediyelerine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işlerinden herhangi biri kapsamında bulunmadığı ve 5216 sayılı Kanunun 7/b kapsamında büyükşehir belediyesince yapılmasını gerektirir şartların da söz konusu olayda gerçekleşmediği anlaşılmıştır.

Bu nedenle, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, ilçe belediye meclisi kararı olmaksızın doğrudan büyükşehir belediye meclisince onaylamasında yetki yönünden de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.