Danıştay 6. Daire E.2022/8357 K.2023/8562

Dava konusu istem: Bilecik İli, Osmaneli İlçesi, … Köyü, … Mevkii, … pafta, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların kamulaştırılmasına ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağını oluşturan İznik-Mekece Devlet Yolu Projesi'nin, taşınmazlarına ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dosyada yer verilen bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, Karayolu Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik uyarınca; .. parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılmasında sakınca bulunmadığı,

... parsel sayılı taşınmazın, konutun bulunduğu noktada 40 metre olarak projenin uygulanması halinde yol ile arasındaki mesafenin 1,54 metre olacağı, kamulaştırma programına salt yolun isabet ettiği alanların dahil edilmesi nedeniyle konut kullanımının güçleşeceği, bu haliyle kamu yararı ile özel mülkiyetin korunması bağlamında adil dengenin sağlanmadığı, taşınmazlar ile köy yerleşkesi arasında belli bir mesafenin olduğu,

projelendirilen yolun aniden/keskin bir şekilde 40 metre enkesitinden 30 metre enkesite düşürülmesinin özellikle İznik yönünden köy merkezine doğru hareket edecek sürücüler bakımından ciddi risklere neden olacağı, mevzuatta yer alan koşulları sağlamayan ve sürüş güvenliği yönüyle mühendislik prensipleri bakımından uygun konumlandırılmayan kamulaştırmaya dair işlem ile bu işlemin dayanağını oluşturan İznik-Mekece Devlet Yolu Projesinin söz konusu taşınmazlara ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kamulaştırmaya ilişkin işlemler yapma yetkisinin davalı idare uhdesinde bulunduğu ifade edilerek dava konusu işlemlerin usul ve hukuka uygun olarak tesis edildiğinden bahisle iptaline karar verilmesine dair mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı ve Onuncu Daireleri Müşterek Heyetince 2575 sayılı Danıştay Kanununun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

İznik-Mekece- Devlet Yolu Projesi kapsamında, Bilecik İli, Osmaneli İlçesi,.

Köyü, …Mevkii, …ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların kamulaştırılması amacıyla Karayolları Genel Müdürlüğünce kabul edilen … tarih ve … sayılı kamu yararı kararına karşı davacılar tarafından, karayolu projesinde öngörüldüğü haliyle yolun 40 metre enkesitli yapılması durumunda konut yapısının kullanılamaz hale geleceği, yolun 30 metre olarak belirlenmesi durumunda yapıları ile yol arasında kalacak olan 5 metre mesafe nedeniyle mağduriyetlerinin giderileceğinden bahisle, 14/05/2010 tarihli dilekçe ile davalı idareye yapılan itiraz başvurusu.

Karayolları Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile "onaylı yol projesine göre oluşturulan ve kamu yararı kararı alınan İznik-Mekece Devlet Yolu, yol projesinin ve kamulaştırma planlarının değiştirilmeyeceği" belirtilerek reddedilmiştir.

Bunun üzerine davacılar tarafından, köy yerleşik alanı için öngörülen 30 metre enkesite ilişkin projelendirmenin kendi taşınmazlarında da öngörülmesi gerektiğinden bahisle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun"Karayolları Güzergâhının Tespiti" başıklı 19. maddesinde:

"Genel Müdürlük; otoyol, Devlet ve il yolları ağına giren karayolu güzergâhlarına ve bunların değişikliklerine ilişkin planlarını hazırlayarak, belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalan yerlerde imar planlarına işlenmesini belediye veya ilgili kurum ve kuruluşlardan talep eder. Belediye veya ilgili kurum ve kuruluşlar, karayolu güzergâhlarına ilişkin söz konusu planlara varsa itirazlarını en geç otuz gün içinde bildirir.

Bu süre sonunda itiraz edilmemişse güzergâh planları, ilgili kurum veya kuruluşlar açısından imar planına esas olmak üzere kesinleşir. İlgili kurum ve kuruluşlarca itiraz edilmesi halinde ise karayolu güzergâh planlarına yapılacak itirazlar Genel Müdürlükçe değerlendirilerek, itiraz tarihinden itibaren en geç yirmi gün içinde sonuçlandırılır.

Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde ise karayolu güzergâh planları, il özel idareleri veya ilgili kurum ve kuruluşlarla koordine edilmek suretiyle Genel Müdürlükçe doğrudan tayin ve tespit edilir ve uygulaması bu çerçevede yapılır. Bu fıkra hükümlerine göre son halini alan yol güzergâh planları Bakan onayı ile yürürlüğe girer. Bakan bu yetkisini Genel Müdüre devredebilir.

İlgili kurum veya kuruluşlar mevcut imar planlarını kesinleşen karayolu güzergâh planlarına uygun olarak en fazla altmış gün içinde revize eder. İmar mevzuatının gerektirdiği diğer işlemler ilgili kurum ve kuruluş tarafından yürütülür. Revize edilen imar planına yapılan ve karayolu güzergâhında değişiklik gerektiren itirazlar Genel Müdürlükçe karara bağlanır.

Karayolu güzergâh planlarının belirlenen süre sonunda, ilgili kurum veya kuruluşça imar planlarına işlenmemesi hâlinde, kesinleşen karayolu güzergâh planları Genel Müdürlükçe imar planlarına işlenir. Karayolu güzergâhlarının işlendiği imar planları Bakan tarafından resen onaylanmak suretiyle kesinleşir ve ilgili kurum ve kuruluşa bildirilir. Kesinleşen imar planlarının bir sureti Bayındırlık ve İskân Bakanlığına da gönderilir. Bu şekilde kesinleştirilen imar planları ile ilgili diğer işlemler, ilgili kurum ve kuruluş tarafından imar mevzuatının gerektirdiği şekilde yürütülür.

Kesinleşen imar planlarında karayolu ve çevresine ilişkin daha sonra yapılacak her türlü ilave, değişiklik ve diğer çalışmalarda, trafik ve karayolu güvenliği açısından Genel Müdürlüğün görüşü alınır. Bu plana ilişkin değişiklikler hakkında ilgili mevzuatına göre ilan süresinin başladığı tarihte Genel Müdürlüğe bilgi verilir.

İlgili kurum veya kuruluşlar, kesinleşen karayolu güzergâh planlarına ilişkin olarak yapacakları imar planı çalışmalarında, Genel Müdürlükçe karayolu güzergâhına ilişkin hazırlanan jeolojik, jeoteknik ve fotogrametrik raporları esas almak zorundadır.

Bu madde hükümleri çerçevesinde kesinleşen karayolu güzergâh planları kapsamında karayollarının yer aldığı alanlara ilişkin olarak, belediyeler veya il özel idarelerince, ilk kez yapılan imar planı düzenlemelerinde, otoyollar hariç olmak üzere, kesinleşmiş güzergâh planlarındaki karayolları, 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesi hükümleri dâhilinde oluşturulacak düzenleme ortaklık payları hesabına dâhil edilir. İlgili belediyeler veya il özel idareleri, söz konusu işlemleri Genel Müdürlük ile koordineli olarak ve ivedilikle sonuçlandırır." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ulaşım ihtiyacının karşılanması amacıyla ilgili idarelerce ciddi analizler, ayrıntılı araştırmalar yapılarak arazi işlemlerine başlanılmadan önce azımsanmayacak bir çabayla hazırlanan yol projelerinin karayolları ağı sistemi, gelişimi ve aynı zamanda bulunduğu bölgede bütünlüğünün sağlanması gerekmektedir.

Her ne kadar uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, kamu yararı ile özel mülkiyetin korunması bağlamında adil dengenin sağlanmadığı, yolun aniden/keskin bir 30 metre enkesite düşürülmesinin özellikle İznik yönünden köy merkezine doğru hareket edecek sürücüler bakımından ciddi risklere neden olacağı, sürüş güvenliği yönüyle mühendislik prensipleri bakımından uygun konumlandırılmayan kamulaştırmaya dair işlem ile bu işlemin dayanağını oluşturan İznik-Mekece Devlet Yolu Projesinin söz konusu taşınmazlara ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş olsa da;

bölgenin topografik yapısı, yolun konforu belirlenerek ve bütünselliğinin önemi dikkate alınarak hazırlanan yol projesine dair işlemlerin hukuken geçerliliğini sürdürdüğü; davacıya ait yapının korunması amacı gözetilerek yalnızca dava konusu taşınmazlar bakımından iptaline karar verildiği hususunun belirtilmesi önem arz etmiştir.

Bu itibarla, Karayolları Genel Müdürlüğünce kabul edilen … tarih ve … sayılı kamu yararı kararına istinaden hazırlanan yol projesi ile kamulaştırmaya dair tüm işlemlerin davacı dışındaki diğer kişiler için hukuki sonuçlarını sürdüreceği izahtan varestedir. Bu doğrultuda, İdare Mahkemesince verilen iptal kararının sonuçlarının; davacılara ait … parsel sayılı taşınmazda yer alan konutun bulunduğu noktada 40 metre olarak düzenlenen projenin 30 metre olarak düzenlenmesine yönelik talebi karşılamaya yöneleceği göz ardı edilmemelidir.

Bu durumda, dava konusu işlemlerin davacılara ait … parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali yolundaki temyize konu mahkeme kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.